Ο 23χρονος διαχειριστής λογαριασμών, Ματ Ρίτσαρντς, πήρε πέρυσι την απόφαση να διαγράψει όλα τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης από το κινητό του. Μια επιλογή που, όπως διαπίστωσε σύντομα, είχε απροσδόκητα θετική επίδραση στην καθημερινότητά του.
Όπως τα περισσότερα άτομα της Γενιάς Z και των millennials, ο Ρίτσαρντς ήρθε σε επαφή με την ψηφιακή τεχνολογία από πολύ μικρή ηλικία, χρησιμοποιώντας κινητό ήδη από τα 11 του χρόνια. Τα τελευταία χρόνια, ωστόσο, άρχισε να νιώθει ότι τα social media προσέφεραν ολοένα και λιγότερο ουσιαστική αλληλεπίδραση. Το περιεχόμενο που παρακολουθούσε ήταν γεμάτο αναρτήσεις που δημιουργούνται με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης, προωθητικά μηνύματα από influencers και συνεχείς συγκρίσεις τρόπων ζωής. Η χρήση τους είχε πλέον μετατραπεί σε κάτι κυρίως επιφανειακό, περιορίζοντας τις πραγματικές συνδέσεις μεταξύ των χρηστών.
«Παλιά, οι άνθρωποι χρησιμοποιούσαν το κινητό για να κάνουν ένα διάλειμμα από την πραγματική ζωή. Σήμερα, όμως, πολλοί χρειάζονται διάλειμμα από το κινητό για να αφιερώσουν χρόνο στην πραγματική ζωή», δήλωσε ο Ρίτσαρντς στο CNBC Make It.
Καθώς αρκετοί φίλοι του από τη Γενιά Z ακολούθησαν το ίδιο παράδειγμα, άρχισε να παρατηρεί άμεσα θετικές αλλαγές. «Η επαφή με τους ανθρώπους γύρω μου έγινε πιο ουσιαστική, ενώ η αυτοπεποίθησή μου ενισχύθηκε αισθητά», δήλωσε ο ίδιος.
Η συνειδητή απομάκρυνση από το διαδίκτυο αποτελεί πλέον μια από τις πιο πρόσφατες τάσεις μεταξύ των νέων. Η τάση αυτή μάλιστα, έχει γίνει αρκετά δημοφιλής και στα social media. Στο TikTok, πολλοί χρήστες δημοσιεύουν βίντεο όπου δηλώνουν ότι σκοπεύουν να διαγράψουν τις εφαρμογές κοινωνικής δικτύωσης για το 2026 ώστε να αφιερώσουν περισσότερο χρόνο σε προσωπικές και ουσιαστικές δραστηριότητες.
@raphaelaaristidou your sign to go analogue in 2026 🎞️✂️📸🌸 just got my account back after being hacked for two weeks but wanted to do this cute trend!! Bring back physical media 💘#analog #analogue #junkjournal #crafty #physicalmedia
Όταν ανακάλυψα αυτή την τάση, αποφάσισα να δημοσιεύσω ένα post στο LinkedIn, για να δω αν υπήρχαν νέοι που θα ήθελαν να μοιραστούν τις εμπειρίες τους από το «διάλειμμά τους» από το διαδίκτυο. Προς μεγάλη μου έκπληξη, έλαβα σχεδόν 100 απαντήσεις από άτομα της Γενιάς Z και των millennials, οι οποίοι περιέγραφαν την εμπειρία τους από την αποτοξίνωση στα social media.
Μίλησαν για την αντικατάσταση των smartphones με πιο απλά τηλέφωνα χωρίς πολλές εφαρμογές, τις επισκέψεις σε δισκοπωλεία για να αγοράσουν βινύλια, την ενασχόληση με παραδοσιακά χόμπι, όπως το πλέξιμο και, το πιο σημαντικό, για την προσωπική επαφή με τους φίλους τους.
Μια έρευνα της Deloitte για τις καταναλωτικές τάσεις το 2025, στην οποία συμμετείχαν περισσότεροι από 4.000 Βρετανοί, έδειξε ότι σχεδόν το 25% των καταναλωτών είχε διαγράψει κάποια εφαρμογή social media τους προηγούμενους 12 μήνες. Το ποσοστό αυτό ανερχόταν σχεδόν στο 33% μεταξύ των νέων της Γενιάς Z.
Η χρήση των κοινωνικών μέσων έχει σημειώσει σταθερή μείωση από το 2022, όταν ο χρόνος που αφιερωνόταν στις πλατφόρμες είχε φτάσει στα υψηλότερα επίπεδα που είχαν καταγραφεί, σύμφωνα με ανάλυση των διαδικτυακών συνηθειών 250.000 ενηλίκων σε περισσότερες από 50 χώρες. Τη συγκεκριμένη έρευνα πραγματοποίησαν οι Financial Times και GWI, η οποία εξειδικεύεται στην ανάλυση των χρηστών του διαδικτύου.
Σε παγκόσμιο επίπεδο, οι ενήλικες άνω των 16 ετών αφιέρωναν κατά μέσο όρο 2 ώρες και 20 λεπτά καθημερινά σε πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης μέχρι το τέλος του 2024, καταγράφοντας μείωση σχεδόν 10% συγκριτικά με το 2022, σύμφωνα με την έκθεση. Η μείωση ήταν πιο εμφανής ανάμεσα στους εφήβους και στους νέους ηλικίας 20 έως 29 ετών.
Ο Τζέισον Ντόρσεϊ, πρόεδρος του Center for Generational Kinetics, εξηγεί ότι η αυξημένη αρνητικότητα και οι διαρκείς συγκρούσεις στο διαδίκτυο, ακόμα και από ηγετικά πρόσωπα και πολιτικούς, έχουν αποθαρρύνει πολλούς νέους από τη χρήση των κοινωνικών μέσων, καθώς αναζητούν περισσότερη ηρεμία και αυτονομία στην καθημερινότητά τους.
«Βλέπουμε ότι ορισμένοι νέοι της Γενιάς Ζ και των millennials επιλέγουν να εγκαταλείψουν εντελώς τα κοινωνικά μέσα, ενώ πολλοί άλλοι περιορίζουν σημαντικά τη χρήση τους», αναφέρει ο Ντόρσεϊ. «Με αυτόν τον τρόπο εξασφαλίζουν μεγαλύτερη ισορροπία, ασφάλεια και σιγουριά στην καθημερινότητά τους».
«Πλατφόρμες πίεσης»
Οι νέοι που αποφασίζουν να διαγράψουν τους λογαριασμούς τους στα κοινωνικά μέσα δικτύωσης αναφέρουν ως κύρια αιτία τη συνεχή πίεση που αισθάνονται όταν χρησιμοποιούν τις πλατφόρμες, καθώς και τις επιπτώσεις που αυτό έχει στην ψυχική υγεία τους.
Μια έρευνα της Deloitte έδειξε ότι σχεδόν το 25% όσων διέγραψαν τις εφαρμογές κοινωνικής δικτύωσης θεωρούν ότι αυτές είχαν αρνητική επίδραση στην ψυχική τους υγεία και τους απορροφούσαν πολύ χρόνο που θα μπορούσαν να αξιοποιήσουν σε πιο ουσιαστικές δραστηριότητες.
«Νιώθω ότι τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης έχουν γίνει πλατφόρμες πίεσης… συνέχεια προσπαθούν να σου πουλήσουν κάτι διαφορετικό», δήλωσε ο Ρίτσαρντς. «Όλο αυτό με έκανε να νιώθω ότι κάτι μου έλλειπε συνεχώς και ότι δεν είχα καταφέρει αρκετά στην καριέρα μου», πρόσθεσε.
Ομοίως, η 36χρονη επιχειρηματίας Λέισι Στέις περιορίζει τη χρήση των κοινωνικών μέσων, παρότι είναι αναγκαία για την επιχείρησή της, καθώς θεωρεί ότι επηρεάζουν αρνητικά την ψυχική της υγεία.
«Είμαστε συνεχώς εκτεθειμένοι σε περισσότερες πληροφορίες από όσες μπορεί να επεξεργαστεί ο εγκέφαλός μας. Στην πράξη, δυσκολευόμαστε να αφιερώσουμε χρόνο στον εαυτό μας και να κατανοήσουμε τις πραγματικές μας ανάγκες, δίνοντας προτεραιότητα σε πράγματα που, τελικά, δεν έχουν σημασία για εμάς», εξήγησε.
Οι μεγάλες εταιρείες τεχνολογίας βρίσκονται υπό έντονη πίεση να αυξάνουν συνεχώς τα έσοδα και τα κέρδη τους, γεγονός που οδηγεί σε συνεχώς μεγαλύτερη παρουσία διαφημίσεων στις πλατφόρμες τους.
«Η Γενιά Ζ, η οποία είναι ήδη ιδιαίτερα ευαίσθητη στις διαφημίσεις και έχει δεχτεί περισσότερη έκθεση σε διαφημιστικά μηνύματα από κάθε άλλη γενιά στην ιστορία, βλέπει το περιεχόμενο που παρακολουθεί καθημερινά να κατακλύζεται συνεχώς από προωθητικά μηνύματα. Αυτή η συνεχής πίεση δημιουργεί αίσθημα κορεσμού και αποθαρρύνει τους νέους χρήστες από την ενεργή συμμετοχή στα κοινωνικά μέσα», εξήγησε ο Ντόρσεϊ.
Το «offline» είναι η νέα τάση
Η τάση των νέων να περιορίζουν τη χρήση των κοινωνικών μέσων γίνεται όλο και πιο εμφανής. Ο Ρίτσαρντς επισημαίνει ότι όσοι επιλέγουν αυτή την αποστασιοποίηση συχνά ξεχωρίζουν ως «πιο ενδιαφέροντα άτομα». Στο παρελθόν, το να διαθέτει κανείς μεγάλο αριθμό ακολούθων θεωρούνταν ένδειξη κοινωνικής επιρροής και γοητείας. Ωστόσο, αυτή η αντίληψη φαίνεται πλέον να έχει υποχωρήσει.
«Παρατηρούμε ότι οι άνθρωποι που δεν είναι συνεχώς online στο διαδίκτυο αποκτούν ένα διαφορετικό είδος γοητείας», ανέφερε ο Ρίτσαρντς. «Δεν αισθάνονται την ανάγκη να παίρνουν επιβεβαίωση μέσω των likes ή των follows και επιλέγουν έναν πιο απλό και άμεσο τρόπο ζωής, που θυμίζει άλλες εποχές», πρόσθεσε ο ίδιος.
Η 31χρονη διαχειρίστρια κοινωνικών μέσων Τζουλιάνα Σαλγκουέρο, δήλωσε ότι τα κοινωνικά μέσα «έπαψαν να είναι «cool» όταν οι πολιτικοί και διάφορα brands άρχισαν να τα χρησιμοποιούν».
«Όσο περισσότερο βλέπουμε εταιρείες και άτομα της πολιτικής σκηνής να χρησιμοποιούν τα κοινωνικά μέσα προωθητικές πλατφόρμες, τόσο πιο έντονη γίνεται η ανάγκη των χρηστών να σταματήσουν τη χρήση των πλατφορμών ή να αλλάξουν τον τρόπο που τις αξιοποιούν», εξηγεί η Σαλγκουέρο.
Καθώς οι νέοι δυσκολεύονται να δημιουργήσουν φιλίες και σχέσεις μέσω του διαδικτύου, προτιμούν να συμμετέχουν σε δραστηριότητες όπου μπορούν να συναντηθούν με άλλα άτομα, όπως επαγγελματικές συναντήσεις ή οργανωμένα ραντεβού, κυρίως επειδή το αίσθημα της μοναξιάς και της απομόνωση είναι έντονο.
Η Ίζαμπελ Γκέραρντ, λέκτορας ψηφιακών μέσων στο Πανεπιστήμιο του Σέφιλντ, υποστηρίζει ότι οι νέοι χρειάζονται συχνά «να περιορίσουν τη χρήση του διαδικτύου για να νιώσουν ξανά ότι έχουν τον έλεγχο της καθημερινότητάς τους, καθώς τα κοινωνικά δίκτυα τους πιέζουν να σκέφτονται συνεχώς πώς φαίνονται και πώς θέλουν να τους βλέπουν οι άλλοι».
«Υπάρχουν πλέον πολλές μελέτες που δείχνουν ότι το πρόσωπο που δείχνουμε στα κοινωνικά μέσα δεν είναι, και δεν μπορεί να είναι, το ίδιο με τον πραγματικό μας εαυτό σε προσωπικές συναντήσεις με άλλους ανθρώπους», εξήγησε η Γκέραρντ.
Ο αναλυτής της GWI, Κρις Μπιρ, εξήγησε ότι πρόκειται για μια «μια αναμενόμενη αλλαγή στον τρόπο που χρησιμοποιούνται τα κοινωνικά μέσα ύστερα από την περίοδο της πανδημίας», καθώς οι άνθρωποι περνούν λιγότερο χρόνο στο σπίτι και, κατά συνέπεια, λιγότερο χρόνο στα social media.
«Η αλλαγή αυτή οφείλεται κυρίως στον τρόπο που οι άνθρωποι οργανώνουν τον χρόνο τους. Για τους νεότερους χρήστες, αυτό σημαίνει ότι αφιερώνουν λιγότερο χρόνο στα κοινωνικά δίκτυα, χωρίς όμως να σταματούν εντελώς τη χρήση τους», εξήγησε ο Μπιρ. «Τα κοινωνικά μέσα εξακολουθούν να είναι αναπόσπαστο κομμάτι της καθημερινότητας αρκετών ανθρώπων, ειδικά όσον αφορά τομείς όπως τα ψώνια, οι ειδήσεις και η εκπαίδευση», πρόσθεσε ο ίδιος.
Τα παραδοσιακά χόμπι επιστρέφουν
Σε μια ανάρτηση στο Substack τον Σεπτέμβριο, η Σαλγκουέρο εξέφρασε την επιθυμία να είχε ζήσει τη ζωή της τη δεκαετία του ’90, όταν οι εφαρμογές γνωριμιών και η συνεχής ενασχόληση με τα κινητά δεν ήταν μέρος της καθημερινότητας των νέων ενηλίκων.
Το άρθρο της, με τίτλο «How to spend an analog fall», δεν αφορούσε τον περιορισμό της χρήσης του διαδικτύου ή των κοινωνικών μέσων. Αντιθέτως, η Σαλγκουέρο περιέγραψε διάφορα χόμπι που μπορεί να κάνει κανείς χωρίς οθόνες, όπως το να βγει έξω και να απολαύσει ένα μεσημεριανό γεύμα, το γράψιμο επιστολών και η ανάγνωση έντυπων εφημερίδων ή περιοδικών.
Η Σαλγκουέρο χαρακτήρισε τη σκόπιμη μείωση της εξάρτησης από τα κοινωνικά δίκτυα ως μια «ήσυχη επανάσταση» απέναντι στις συνεχόμενες ροές πληροφοριών και στην πληθώρα ειδήσεων που δέχονται οι χρήστες καθημερινά.
«Όταν περνά κανείς πολύ χρόνο στα κοινωνικά δίκτυα, ο τρόπος που αντιλαμβάνεται τα γεγονότα αλλάζει και γίνεται πιο «αλγοριθμικός». Για εμένα, το νόημα του να περιορίσω τη χρήση των κοινωνικών μέσων είναι να ξαναβρίσκω έναν πιο αυθεντικό τρόπο επαφής με όσα συμβαίνουν γύρω μου, χωρίς την επίδραση των πλατφορμών. Η μείωση της εξάρτησης από τα κοινωνικά μέσα δεν σημαίνει ότι πρέπει να πετάξω το τηλέφωνό μου, αλλά να σκεφτώ: «Πώς μπορώ να επαναπροσδιορίσω τη χρήση τους;», δήλωσε η ίδια
Πράγματι, πολλοί νέοι στρέφονται όλο και περισσότερο σε δραστηριότητες εκτός διαδικτύου, αναζητώντας ένα διάλειμμα από την καθημερινή ενασχόληση με τα κοινωνικά δίκτυα. Κάποιοι αγοράζουν βινύλια και πικάπ, ενώ άλλοι επιλέγουν απλά κινητά τηλέφωνα με περιορισμένες δυνατότητες, όπως συνέβαινε στις αρχές της δεκαετίας του 2000.
Η Στέις και ο σύντροφός της έχουν αρχίσει να δημιουργούν μια συλλογή δίσκων και επισκέπτονται δισκοπωλεία όποτε έχουν τη δυνατότητα.
Ο Ρίτσαρντς, αφού διέγραψε όλες τις εφαρμογές κοινωνικών μέσων από το κινητό του, δήλωσε πως επιθυμεί να αγοράσει και αυτός ένα απλό κινητό τηλέφωνο, επιστρέφοντας στην εποχή που τα τηλέφωνα χρησιμοποιούνταν κυρίως για κλήσεις και αποστολή μηνυμάτων.
Διαβάστε ακόμη
Χρυσός: Από τα 5.000 στα 7.000 δολάρια; Τα σενάρια για το 2026
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα