Ένα δάνειο ύψους 484 εκατομμυρίων δολαρίων που εξασφάλισε ο δισεκατομμυριούχος Λίον Μπλακ και αποκαλύφθηκε μέσα από τα τελευταία αρχεία Επστάιν ρίχνει φως σε έναν από τους ταχύτερα αναπτυσσόμενους και πιο προσοδοφόρους κλάδους της παγκόσμιας αγοράς τέχνης.
Βάσει εγγράφου του Μαρτίου 2015 που δημοσιοποιήθηκε στο πλαίσιο των αρχείων Επστάιν, ο Μπλακ άντλησε το ποσό από την Τράπεζα της Αμερικής, χρησιμοποιώντας ως εγγύηση έργα τέχνης. Αν και τέτοιες πρακτικές δεν είναι σπάνιες για πελάτες υψηλής καθαρής θέσης στην ιδιωτική τραπεζική, το συγκεκριμένο δάνειο ξεχώρισε τόσο για το μέγεθός του όσο και για τη φύση των εξασφαλίσεων για έργα υψηλής αξίας των Πάμπλο Πικάσο, Αλμπέρτο Τζακομέτι, Τιτσιάνο, Ανρί Ματίς και άλλων κορυφαίων δημιουργών.
Τα δάνεια με εγγύηση έργα τέχνης εξελίσσονται πλέον σε στρατηγικό εργαλείο για εύπορους συλλέκτες αλλά και για εταιρείες διαχείρισης περιουσίας που ανταγωνίζονται για τα χαρτοφυλάκιά τους. Η παγκόσμια αγορά δανεισμού με εγγύηση έργα τέχνης αποτιμάται σήμερα μεταξύ 38 και 45 δισ. δολαρίων, σύμφωνα με μελέτη της Ντιλόιτ και της ArtTactic, ενώ εκτιμάται ότι θα υπερβεί τα 50 δισ. δολάρια έως το 2028, με μέσο ετήσιο ρυθμό ανάπτυξης γύρω στο 12%.
Ο Άνταμ Τσιν, διευθύνων εταίρος της International Art Finance και έμπειρος επαγγελματίας στον χώρο της χρηματοδότησης τέχνης, επισημαίνει ότι τα δάνεια αυτά επιτρέπουν στους συλλέκτες να αντλούν ρευστότητα από έργα που παραμένουν στους τοίχους τους.
«Είναι το καλύτερο και των δύο κόσμων», υποστηρίζει. «Αξιοποιείς ένα περιουσιακό στοιχείο που διαφορετικά δεν θα απέφερε εισόδημα, ενώ συνεχίζεις να το απολαμβάνεις».
Χωρίς να σημαίνει έλλειψη κεφαλαίων, η πρακτική χρησιμοποιείται συχνά από εύπορους επενδυτές για άμεση ρευστότητα, χρηματοοικονομική μόχλευση και φορολογική βελτιστοποίηση. Οι ιδιωτικές τράπεζες προσφέρουν συχνά τέτοια δάνεια με χαμηλά επιτόκια σε κορυφαίους πελάτες, γνωρίζοντας ότι διαθέτουν σημαντικά άλλα περιουσιακά στοιχεία ως δίχτυ ασφαλείας. Το επιτόκιο του δανείου του Μπλακ το 2015 ανερχόταν σε μόλις 1,43%, σύμφωνα με το έγγραφο.
Η αγορά κυριαρχείται κυρίως από οίκους δημοπρασιών — με αιχμή την Sotheby’s Financial Services — καθώς και από εξειδικευμένους παρόχους όπως η International Art Finance. Ο Σκοτ Μίλεϊζεν, επικεφαλής δανεισμού της Sotheby’s Financial Services, σημειώνει ότι οι πελάτες αξιοποιούν τα κεφάλαια για ποικίλους σκοπούς, ενώ πλέον η εταιρεία δανείζει και με εγγύηση κλασικά αυτοκίνητα.
«Πολλοί πελάτες μας χρησιμοποιούν τις συλλογές τους για να χρηματοδοτήσουν επιχειρηματικές επενδύσεις, να αποκτήσουν νέα έργα ή να εξασφαλίσουν ρευστότητα χωρίς να πουλήσουν κομμάτια που αγαπούν», αναφέρει ο Μίλεϊζεν.
Σύμφωνα με τον Τσιν, πολλοί σύγχρονοι συλλέκτες προέρχονται από τον χώρο των private equity και των hedge funds. Έχοντας συνηθίσει στη μόχλευση ως εργαλείο ανάπτυξης πλούτου, θεωρούν φυσική προέκταση τη χρηματοδότηση μέσω των συλλογών τους. Εκτιμά ότι η αξία έργων τέχνης σε ιδιωτικά χέρια κυμαίνεται μεταξύ 1 και 2 τρισ. δολαρίων, γεγονός που αφήνει σημαντικό περιθώριο περαιτέρω ανάπτυξης για τον κλάδο, δεδομένου ότι τα υφιστάμενα δάνεια υπολείπονται κατά πολύ των 50 δισ. δολαρίων.
«Η τέχνη είναι το πιο υποτιμημένο περιουσιακό στοιχείο στον πλανήτη», τονίζει.
Τα δάνεια αυτά προσφέρουν και φορολογικά πλεονεκτήματα. Η πώληση έργου τέχνης συνεπάγεται φόρο κεφαλαιουχικών κερδών 28% για συλλεκτικά αντικείμενα, συν 3,8% φόρο καθαρού επενδυτικού εισοδήματος, ανεβάζοντας το ανώτατο ποσοστό στο 31,8%, χωρίς να υπολογίζονται ενδεχόμενοι πολιτειακοί φόροι. Αντίθετα, ακόμη και με επιτόκια 8% έως 9%, ένα δάνειο παραμένει συχνά οικονομικά πιο συμφέρον από την άμεση φορολογική επιβάρυνση, ενώ επιτρέπει στον ιδιοκτήτη να διατηρεί τα έργα στην κατοχή του.
Η αγορά ενισχύθηκε περαιτέρω μετά τη φορολογική μεταρρύθμιση του 2017 που κατήργησε τη χρήση των λεγόμενων ανταλλαγών 1031 για έργα τέχνης, μια πρακτική που επέτρεπε αναβολή φόρου μέσω ανταλλαγής έργων. Χωρίς αυτό το εργαλείο, πολλοί συλλέκτες στράφηκαν στον δανεισμό για άντληση ρευστότητας χωρίς άμεση φορολογική επιβάρυνση.
Ο Τσιν εκτιμά ότι, με την ανάκαμψη της αγοράς τέχνης και τη σχετική αποκλιμάκωση των επιτοκίων, ο τομέας των δανείων με εγγύηση έργα τέχνης θα συνεχίσει να αναπτύσσεται δυναμικά.
«Η αγορά τέχνης είναι ιδιαίτερη», σημειώνει. «Αλλά, όπως κάθε άλλη κατηγορία περιουσιακών στοιχείων, τελικά κατακερματίζεται, τιτλοποιείται και αξιοποιείται. Είναι η φυσική εξέλιξη των αγορών».
Διαβάστε ακόμη
Αναλυτές για Alpha Bank: Ποιότητα κερδών, κεφαλαιακή αυτοπεποίθηση και το στοίχημα του 2026
Δυναμική κερδοφορίας στην Εθνική Ασφαλιστική (γράφημα)
Airbnb: Σπριντ στο παρά πέντε για δηλώσεις, φόρους και πωλήσεις με «άδεια στο χέρι»
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα