Ο πόλεμος στο Ιράν έχει ωθήσει τις τιμές του πετρελαίου στα υψηλότερα επίπεδα των τελευταίων ετών. Τώρα, ένα κύμα επιθέσεων το τελευταίο 24ωρο σε εγκαταστάσεις παραγωγής ενέργειας σε όλη τη Μέση Ανατολή έχει στρέψει τα φώτα της δημοσιότητας σε ένα άλλο κρίσιμο ορυκτό καύσιμο: το υγροποιημένο φυσικό αέριο (LNG).
Την Τετάρτη, η QatarEnergy ανακοίνωσε ότι ο κόμβος LNG Ras Laffan, η μεγαλύτερη εγκατάσταση στον κόσμο, υπέστη «εκτεταμένες ζημιές» αφού χτυπήθηκε από ιρανικούς πυραύλους δύο φορές μέσα σε 12 ώρες. Οι επιθέσεις έγιναν ως αντίποινα για τις ισραηλινές επιθέσεις αυτής της εβδομάδας στο South Pars, τμήμα του μεγαλύτερου κοιτάσματος φυσικού αερίου στον κόσμο. Το South Pars δεν είναι μόνο κρίσιμο για την εγχώρια ηλεκτροδότηση του Ιράν – τροφοδοτεί επίσης την Τουρκία μέσω αγωγού, μεταδίδει το CNN.
Η QatarEnergy είχε ήδη διακόψει την παραγωγή καυσίμου στις 2 Μαρτίου, μετά από μια προηγούμενη ιρανική επίθεση στις εγκαταστάσεις της, μειώνοντας την παγκόσμια προσφορά LNG κατά σχεδόν το ένα πέμπτο. Ακόμη και πριν από τα τελευταία πλήγματα, χώρες στην Ασία και την Ευρώπη, που εξαρτώνται από τις εισαγωγές φυσικού αερίου, προσπαθούσαν να αντιδράσουν καθώς οι τιμές του LNG έχουν εκτοξευθεί, αυξάνοντας το κόστος παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, θέρμανσης κατοικιών και παρασκευής λιπασμάτων.
Εκτόξευση τιμών και ελλείψεις
Οι τιμές αναφοράς του φυσικού αερίου στην Ασία και την Ευρώπη είχαν ήδη αυξηθεί κατά 60-70% από την έναρξη του πολέμου στις 28 Φεβρουαρίου. Από την Πέμπτη, τα ολλανδικά συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης φυσικού αερίου έχουν διπλασιαστεί.
Το σοκ από τη χαμένη προσφορά του Κατάρ ήταν «απότομο» και οι «εναλλακτικές πηγές είναι σπάνιες», έγραψαν αναλυτές εμπορευμάτων της JP Morgan σε σημείωμα στις αρχές Μαρτίου. Η αντικατάσταση ενός τόσο μεγάλου όγκου LNG από αλλού «απλώς δεν είναι ρεαλιστική».
Λίγο μετά τη διακοπή της παραγωγής από την QatarEnergy, η Ινδία διέκοψε τις προμήθειες φυσικού αερίου σε κατασκευαστές, ενώ η Ευρωπαϊκή Ένωση δήλωσε ότι εξετάζει το ενδεχόμενο επιβολής πλαφόν στις τιμές για να περιορίσει το άλμα στο κόστος ηλεκτρικής ενέργειας. Ωστόσο, τα τελευταία πλήγματα στο Ras Laffan αλλάζουν «θεμελιωδώς» τις προοπτικές της παγκόσμιας αγοράς, σύμφωνα με την Wood Mackenzie, η οποία εκτιμά ότι η διακοπή της παγκόσμιας προσφοράς είναι πιθανό να διαρκέσει περισσότερο από δύο μήνες.
Αγώνας δρόμου για προμήθειες
Σχεδόν το 90% του LNG από το Κατάρ και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα παραδόθηκε στην Ασία πέρυσι, με το Μπαγκλαντές, την Ινδία και το Πακιστάν να εξαρτώνται περισσότερο.
Ινδία: Ξεκίνησε η επιβολή δελτίου στο φυσικό αέριο για τη βιομηχανία. Οι πωλήσεις ηλεκτρικών εστιών έχουν εκτοξευθεί, ενώ στο Πούνε, τα κρεματόρια που λειτουργούν με αέριο έκλεισαν προσωρινά.
Πακιστάν: Έκλεισε τα σχολεία για δύο εβδομάδες και εφάρμοσε τετραήμερη εβδομάδα εργασίας για τους δημόσιους υπαλλήλους.
Μπαγκλαντές: Αντιμετωπίζει εκτεταμένες περικοπές στην παραγωγή ενδυμάτων λόγω της έλλειψης αερίου.
Το Μπαγκλαντές ίσως είναι ακόμη πιο ευάλωτο, καθώς η παραγωγή ενέργειας από φυσικό αέριο αντιστοιχεί στο ήμισυ της παροχής ηλεκτρικού ρεύματος, σύμφωνα με τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας (IEA). «Το σοκ στην προσφορά έχει προκαλέσει εκτεταμένο δελτίο στο αέριο σε όλη την οικονομία», αναφέρει η Wood Mackenzie, με τους κατασκευαστές ενδυμάτων να αντιμετωπίζουν «σημαντική περικοπή της παραγωγής».
Ο αγώνας των ασιατικών οικονομιών να εξασφαλίσουν φορτία LNG ασκεί ανοδικές πιέσεις στις ευρωπαϊκές τιμές και αυξάνει τον ανταγωνισμό για φορτία από παραγωγούς εκτός Μέσης Ανατολής, συμπεριλαμβανομένων των Ηνωμένων Πολιτειών, που είναι ο μεγαλύτερος προμηθευτής της Ευρώπης.
Έντεκα τάνκερ που αρχικά προορίζονταν για την Ευρώπη έχουν αλλάξει πορεία προς την Ασία από την έναρξη του πολέμου, σύμφωνα με την Gillian Boccara, ανώτερη διευθύντρια φυσικού αερίου και ενέργειας στην εταιρεία πληροφοριών εμπορευμάτων Kpler. Ενδέχεται επίσης να υπάρξει ανταγωνισμός από την Τουρκία μετά την επίθεση στο South Pars. Εάν η τροφοδοσία της Τουρκίας τεθεί σε κίνδυνο, η χώρα ίσως προσπαθήσει να αγοράσει LNG από αλλού, πιέζοντας περαιτέρω τις τιμές παγκοσμίως.
Για την Ευρώπη, η κρίση του LNG έρχεται σε κακή χρονική στιγμή. Ένας ιδιαίτερα βαρύς χειμώνας εξάντλησε μεγάλο μέρος των αποθεμάτων αερίου της περιοχής. Και αντίθετα με το πετρέλαιο, δεν υπάρχουν στρατηγικά αποθέματα που μπορούν να χρησιμοποιηθούν για να ανακουφίσουν την έλλειψη προσφοράς και να συγκρατήσουν τις τιμές.
«Δεν υπάρχει άμεση απάντηση σε αυτή την κρίση στο μέτωπο του αερίου», δήλωσε η Anne-Sophie Corbeau, ερευνήτρια στο Κέντρο Παγκόσμιας Ενεργειακής Πολιτικής του Πανεπιστημίου Columbia. Οι υπάρχουσες μονάδες LNG παγκοσμίως λειτουργούν στα όρια της χωρητικότητάς τους και οι νέες προμήθειες που αναμένονται φέτος από ΗΠΑ, Καναδά και Αυστραλία ίσως δεν φτάσουν εγκαίρως.
Επιπλέον, όταν σταματήσουν οι εχθροπραξίες, θα χρειαστούν αρκετές εβδομάδες για να επανέλθει η παραγωγή του Κατάρ. «Δεν είναι σαν να πατάς έναν διακόπτη και όλα επανέρχονται», εξήγησε η Corbeau, προτείνοντας στους Ευρωπαίους πολιτικούς να ενθαρρύνουν την εξοικονόμηση ενέργειας από τώρα.
Επιστροφή στη Ρωσία;
Η τρέχουσα κρίση έχει προκαλέσει κάποιες εκκλήσεις προς την Ε.Ε. να επανεξετάσει την πλήρη απαγόρευση εισαγωγών ρωσικού φυσικού αερίου μέσω αγωγών, η οποία πρόκειται να τεθεί σε ισχύ το επόμενο έτος. Κάτι τέτοιο όμως φαντάζει απίθανο. Η πρόεδρος της Κομισιόν, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, δήλωσε την περασμένη εβδομάδα ότι η επιστροφή στα ρωσικά ορυκτά καύσιμα θα ήταν ένα «στρατηγικό σφάλμα».
Ακόμη και μια σύντομη διακοπή τεσσάρων εβδομάδων στα Στενά του Ορμούζ θα μπορούσε να διατηρήσει τις τιμές 20% υψηλότερα για μήνες. Αν ο αποκλεισμός κρατήσει τρεις μήνες, οι τιμές μπορεί να εκτοξευθούν κατά 165%, φτάνοντας τα 85€/MWh. Σε περίπτωση ετήσιου αποκλεισμού, ο αντίκτυπος θα μπορούσε να ξεπεράσει αυτόν του 2022, όταν οι τιμές άγγιξαν τα 340€/MWh.
Προς το παρόν, η πυρηνική ενέργεια και οι ανανεώσιμες πηγές βοηθούν την Ευρώπη, αλλά οι υψηλές τιμές πλήττουν τη βιομηχανία. Ο υπουργός Ενέργειας του Κατάρ, Saad al-Kaabi, προειδοποίησε: «Αν αυτός ο πόλεμος συνεχιστεί, η παγκόσμια οικονομική ανάπτυξη θα επηρεαστεί… θα υπάρξει μια αλυσιδωτή αντίδραση εργοστασίων που δεν θα μπορούν να τροφοδοτήσουν την αγορά».
Διαβάστε ακόμη
Alibaba: Βουτιά 67% στα κέρδη – Επενδύσεις $53 δισ. σε AI και cloud για να ξεπεράσει την κρίση
Τουριστικά καταλύματα: 735 χιλ. αφίξεις και 1,65 εκατ. διανυκτερεύσεις τον Ιανουάριο
Οι κεντρικές τράπεζες της Ευρώπης αλλάζουν νομισματική ρότα λόγω του πολέμου στο Ιράν
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα