Νέες πιέσεις στις διεθνείς αγορές προκαλεί η κλιμάκωση στη Μέση Ανατολή, μετά την απόρριψη από τον πρόεδρο των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ της πρότασης του Ιράν για την επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ. Η εξέλιξη αυτή επαναφέρει στο προσκήνιο τον κίνδυνο μιας παρατεταμένης αναταραχής στις ενεργειακές αγορές, με το πετρέλαιο να κινείται ξανά ανοδικά.
Η αγορά πετρελαίου παραμένει ιδιαίτερα ευάλωτη στις γεωπολιτικές εξελίξεις, καθώς οι επιθέσεις με πυραύλους και drones από τους αντάρτες Χούθι στη Σαουδική Αραβία προσθέτουν έναν ακόμη παράγοντα αβεβαιότητας στις ενεργειακές ροές.
Η ενέργεια ανοίγει νέο μέτωπο ακρίβειας
Η άνοδος του πετρελαίου δεν περιορίζεται στο κόστος των καυσίμων. Οι αναλυτές προειδοποιούν ότι μια νέα ενεργειακή αναταραχή μπορεί να μεταφερθεί σε ολόκληρη την παραγωγική αλυσίδα, αυξάνοντας το κόστος για επιχειρήσεις, αγρότες και καταναλωτές.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η πορεία των αγροτικών εμπορευμάτων, καθώς ήδη καταγράφονται σημαντικές αυξήσεις σε βασικά προϊόντα όπως το σιτάρι, το καλαμπόκι, η ζάχαρη και το ρύζι.
Η αύξηση του ενεργειακού κόστους επηρεάζει άμεσα την παραγωγή τροφίμων: το ακριβότερο φυσικό αέριο αυξάνει το κόστος παραγωγής λιπασμάτων, ενώ η άνοδος του ντίζελ επιβαρύνει τα γεωργικά μηχανήματα, τις μεταφορές και την εφοδιαστική αλυσίδα.
Το αποτέλεσμα είναι ότι οι πιέσεις που ξεκινούν από τις αγορές ενέργειας μπορούν να καταλήξουν τελικά στις τιμές των προϊόντων στα σούπερ μάρκετ.
Το κλιματικό ρίσκο και το «σούπερ Ελ Νίνιο»
Σημαντικό ρόλο στη νέα άνοδο των αγροτικών προϊόντων παίζουν και οι ακραίες καιρικές συνθήκες. Η ξηρασία και οι υψηλές θερμοκρασίες έχουν ήδη επηρεάσει μεγάλες περιοχές καλλιέργειας στην Ευρώπη και στις ΗΠΑ.
Οι ειδικοί εκτιμούν ότι το φαινόμενο Ελ Νίνιο μπορεί να ενισχύσει περαιτέρω την ανοδική τάση στις τιμές, καθώς μπορεί να προκαλέσει έντονες μεταβολές στις καιρικές συνθήκες, από παρατεταμένες ξηρασίες έως ακραίες βροχοπτώσεις.
Το σιτάρι, το καλαμπόκι, το κακάο και η ζάχαρη θεωρούνται από τα προϊόντα που επηρεάζονται περισσότερο από τέτοιου είδους κλιματικές διαταραχές.
Αν και το φαινόμενο αναμένεται να υποχωρήσει σταδιακά μετά την κορύφωσή του τον χειμώνα, οι επιπτώσεις στις τιμές μπορεί να συνεχιστούν για αρκετούς μήνες, καθώς οι μεταβολές στις αγορές εμπορευμάτων μεταφέρονται με καθυστέρηση στους καταναλωτές.
Η Μαύρη Θάλασσα αυξάνει την πίεση στο σιτάρι
Πρόσθετο παράγοντα ανησυχίας αποτελεί η κατάσταση στη Μαύρη Θάλασσα, μια από τις σημαντικότερες περιοχές εξαγωγής σιτηρών παγκοσμίως.
Οι διαταραχές στις μεταφορές λόγω των επιθέσεων σε λιμάνια και πλοία έχουν επηρεάσει μια κρίσιμη εμπορική διαδρομή για τη Ρωσία και την Ουκρανία, δύο χώρες με σημαντικό ρόλο στην παγκόσμια αγορά σιταριού.
Οι δύο χώρες αντιπροσωπεύουν περισσότερο από το ένα τέταρτο των παγκόσμιων εξαγωγών σιταριού, γεγονός που σημαίνει ότι οποιαδήποτε μείωση των διαθέσιμων ποσοτήτων μπορεί να δημιουργήσει νέες πιέσεις στις διεθνείς τιμές.
Η αγορά τροφίμων βρίσκεται έτσι αντιμέτωπη με έναν συνδυασμό παραγόντων: γεωπολιτικές εντάσεις, ενεργειακό κόστος και κλιματικές πιέσεις.
Το μεγάλο έλλειμμα στο καλαμπόκι
Ιδιαίτερα δύσκολη εμφανίζεται η εικόνα στην αγορά καλαμποκιού, όπου οι εκτιμήσεις δείχνουν ότι η παγκόσμια κατανάλωση μπορεί να ξεπεράσει την παραγωγή κατά σχεδόν 30 εκατομμύρια τόνους την περίοδο 2026/27.
Πρόκειται για το μεγαλύτερο έλλειμμα των τελευταίων δεκαετιών, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της αγοράς.
Η παραγωγή στην Ευρώπη έχει επηρεαστεί από τις υψηλές θερμοκρασίες και την ξηρασία, ιδιαίτερα σε χώρες όπως η Ουγγαρία και η Ρουμανία, ενώ η Ευρωπαϊκή Ένωση αναμένει χαμηλή συγκομιδή καλαμποκιού σε ιστορικά επίπεδα.
Παράλληλα, η αυξανόμενη χρήση καλαμποκιού για παραγωγή αιθανόλης στη Βραζιλία περιορίζει τις διαθέσιμες ποσότητες για εξαγωγές.
Η Βραζιλία, ένας από τους μεγαλύτερους παραγωγούς και εξαγωγείς καλαμποκιού παγκοσμίως, χρησιμοποιεί ολοένα μεγαλύτερο μέρος της παραγωγής της για βιοκαύσιμα, λόγω των υψηλών τιμών στα ορυκτά καύσιμα.
Η ζάχαρη στο επίκεντρο της ενεργειακής εξίσωσης
Η ίδια τάση επηρεάζει και τη ζάχαρη. Η Βραζιλία, που αποτελεί τον μεγαλύτερο παραγωγό και εξαγωγέα παγκοσμίως, διοχετεύει μεγαλύτερο μέρος του ζαχαροκάλαμου στην παραγωγή αιθανόλης, όταν οι τιμές της βενζίνης και του ντίζελ παραμένουν υψηλές.
Αυτό περιορίζει τις διαθέσιμες ποσότητες ζάχαρης στη διεθνή αγορά και δημιουργεί νέες ανοδικές πιέσεις στις τιμές.
Οι αναλυτές επισημαίνουν ότι συχνά οι αγορές ενέργειας και τροφίμων δεν κινούνται ταυτόχρονα. Οι τιμές πετρελαίου μπορεί να κορυφωθούν και στη συνέχεια να υποχωρήσουν, ενώ οι αυξήσεις στα τρόφιμα συνεχίζουν να εμφανίζονται για εβδομάδες ή και μήνες αργότερα.
Ο κίνδυνος νέας πληθωριστικής πίεσης
Η εξέλιξη αυτή δημιουργεί νέες ανησυχίες για τον πληθωρισμό, καθώς οι τιμές των βασικών εμπορευμάτων επηρεάζουν σταδιακά το κόστος ζωής.
Οι αυξήσεις στην ενέργεια και στις πρώτες ύλες δεν περνούν άμεσα στον καταναλωτή, αλλά μεταφέρονται με καθυστέρηση στις τιμές λιανικής.
Η αγορά εκτιμά ότι οι πιέσεις μπορεί να γίνουν περισσότερο αισθητές τους επόμενους μήνες, καθώς το αυξημένο κόστος παραγωγής θα ενσωματώνεται σταδιακά στις τελικές τιμές.
Έτσι, η νέα άνοδος του πετρελαίου και των αγροτικών προϊόντων δημιουργεί έναν νέο κύκλο αβεβαιότητας, με το κόστος ενέργειας να απειλεί να μετατραπεί ξανά σε κόστος τροφίμων για τα νοικοκυριά.
Διαβάστε ακόμη
Δημόσιο: Στα 3,82 δισ. ευρώ τα ληξιπρόθεσμα χρέη
Σε αυτή την οικογένεια υπάρχουν 14 δισεκατομμυριούχοι
Κινεζικά αυτοκίνητα: Από τον Δρόμο του Μεταξιού στη λεωφόρο Κηφισίας
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφθείτε το Πρώτο ΘΕΜΑ