Η εκλογική συντριβή των Ρεπουμπλικανών στις ενδιάμεσες εκλογές των Ηνωμένων Πολιτειών θα μπορούσε να αποτελέσει αφορμή για αναθεώρηση της πολιτικής τους στρατηγικής. Αντί γι’ αυτό, όμως, το κόμμα του Ντόναλντ Τραμπ φαίνεται να επιλέγει μια εντελώς διαφορετική απάντηση στην αποδοκιμασία των ψηφοφόρων: ακόμη περισσότερο Τραμπισμό.
Μόλις μία εβδομάδα μετά την απώλεια του ελέγχου τόσο της Βουλής των Αντιπροσώπων όσο και της Γερουσίας, οι Ρεπουμπλικανοί ενισχύουν την παρουσία των πιο μαχητικών εκπροσώπων του κινήματος MAGA, στέλνοντας το μήνυμα ότι δεν προτίθενται να μετριάσουν την πολιτική τους γραμμή.
Την Τρίτη, οι Ρεπουμπλικανοί της Βουλής επέλεξαν τον σκληροπυρηνικό βουλευτή του Οχάιο, Τζιμ Τζόρνταν, για να ηγηθεί της κοινοβουλευτικής μειοψηφίας από το 2027.
Η απόφαση ήρθε λίγες ημέρες μετά την επιλογή του Στίβεν Μίλερ, ενός από τους πιο ένθερμους υποστηρικτές της εθνικιστικής ατζέντας «America First», για τη θέση του προσωπάρχη του Λευκού Οίκου.
Την ίδια στιγμή, η απερχόμενη ρεπουμπλικανική πλειοψηφία της Βουλής συσπειρώθηκε για να προστατεύσει τον υπουργό Άμυνας, Πιτ Χέγκσεθ, έναν από τους πιο πιστούς εκφραστές της πολιτικής Τραμπ, από διαδικασία παραπομπής.
Οι κινήσεις αυτές δύσκολα παραπέμπουν σε κόμμα που επιδιώκει να διορθώσει τα λάθη του έπειτα από εκτεταμένες εκλογικές απώλειες, ακόμη και σε παραδοσιακά συντηρητικές περιοχές.
Αντιθέτως, φαίνεται να επιβεβαιώνουν τη χαρακτηριστική τοποθέτηση του απερχόμενου προέδρου της Βουλής, Μάικ Τζόνσον, ο οποίος δήλωσε τη Δευτέρα ότι «οι ψηφοφόροι έκαναν τη λάθος επιλογή».
Τζόρνταν και Μίλερ: Τα δύο πρόσωπα της νέας σύγκρουσης
Πέρα από τον ίδιο τον Τραμπ, ελάχιστα πρόσωπα ταυτίζονται τόσο έντονα με τη συγκρουσιακή πολιτική του MAGA όσο ο Τζιμ Τζόρνταν και ο Στίβεν Μίλερ.
Ο Τζόρνταν έχει οικοδομήσει τη φήμη του ως ενός από τους πιο επιθετικούς Ρεπουμπλικανούς στο Κογκρέσο, με ιδιαίτερη ικανότητα να προκαλεί πολιτικές αντιπαραθέσεις και να ασκεί πίεση στους αντιπάλους του.
Οι έντονες παρεμβάσεις του στις κοινοβουλευτικές ακροάσεις και ο επιθετικός τρόπος εξέτασης μαρτύρων τον έχουν καταστήσει κεντρική προσωπικότητα της σκληρής πτέρυγας του κόμματος.
Από τη θέση του επικεφαλής της μειοψηφίας, ενδέχεται μάλιστα να αποδειχθεί πιο αποτελεσματικός απ’ ό,τι όταν οι Ρεπουμπλικανοί διέθεταν την πλειοψηφία.
Ο ρόλος του θα είναι κρίσιμος όταν οι Δημοκρατικοί ξεκινήσουν, στις αρχές του 2027, το αναμενόμενο κύμα κοινοβουλευτικών ερευνών εναντίον της κυβέρνησης Τραμπ.
Ο Στίβεν Μίλερ, από την άλλη, αποτελεί έναν από τους πιο συνεπείς εκφραστές του αμερικανικού εθνικισμού και της σκληρής μεταναστευτικής πολιτικής.
Από τη θέση του προσωπάρχη του Λευκού Οίκου αναμένεται να αξιοποιήσει στο έπακρο τα δύο τελευταία χρόνια της προεδρικής θητείας Τραμπ, προωθώντας την πολιτική ατζέντα που συσπειρώνει τον σκληρό πυρήνα των υποστηρικτών του.
Η αναβάθμιση των δύο στελεχών στέλνει ένα σαφές πολιτικό μήνυμα: η εκλογική ήττα δεν πρόκειται να οδηγήσει σε υποχώρηση, αναδίπλωση ή δημόσια αυτοκριτική.
Το Ρεπουμπλικανικό Κόμμα δεν δείχνει να αναζητεί μια νέα ταυτότητα. Προετοιμάζεται για την επόμενη σύγκρουση.
Γιατί ο Τραμπ δεν αλλάζει στρατηγική
Θα μπορούσε κανείς να περιμένει ότι η απώλεια της ρεπουμπλικανικής κυριαρχίας στο Κογκρέσο θα οδηγούσε τον Τραμπ και τους συνεργάτες του σε έναν βαθύτερο προβληματισμό.
Η κατάρρευση του λεγόμενου «κόκκινου τείχους» και η επικράτηση των Δημοκρατικών ακόμη και σε περιοχές που θεωρούνταν ασφαλείς για τους Ρεπουμπλικανούς αναδεικνύουν τα όρια της εκλογικής απήχησης του Προέδρου.
Εάν το κόμμα επιδιώκει να ανακτήσει τον έλεγχο του Κογκρέσου και να διατηρήσει τον Λευκό Οίκο το 2028, η διεύρυνση της εκλογικής του βάσης θα μπορούσε να αποτελεί προφανή προτεραιότητα.
Ωστόσο, η πολιτική διαδρομή του Τραμπ βασίζεται σε μια διαφορετική λογική.
Σε όλη τη διάρκεια της δημόσιας παρουσίας του, ο Αμερικανός Πρόεδρος έχει επανειλημμένα απαντήσει στις ήττες και στις πιέσεις εντείνοντας τη σύγκρουση, αντί να αναζητεί συμβιβασμούς.
Και καθώς έχει χάσει σημαντικό μέρος του μετριοπαθούς εκλογικού ακροατηρίου, η πολιτική του επιρροή στηρίζεται ολοένα περισσότερο στους πιο αφοσιωμένους οπαδούς του.
Αυτό εξηγεί γιατί η εκλογική ήττα δεν φαίνεται να αποδυναμώνει την επιρροή του στο εσωτερικό του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος.
Αντιθέτως, υπό ορισμένες προϋποθέσεις μπορεί να την ενισχύσει.
Η διάσωση του Χέγκσεθ και το μήνυμα της ρεπουμπλικανικής βάσης
Χαρακτηριστικό παράδειγμα της συσπείρωσης γύρω από τον Τραμπ αποτέλεσε η ψηφοφορία της Τρίτης στη Βουλή των Αντιπροσώπων.
Οι Ρεπουμπλικανοί ενώθηκαν για να αποτρέψουν την προσπάθεια του βουλευτή Τόμας Μάσι, ο οποίος είχε διαφοροποιηθεί από την κομματική γραμμή, να κινήσει διαδικασία παραπομπής του υπουργού Άμυνας Πιτ Χέγκσεθ.
Η στήριξη προς τον Χέγκσεθ έχει ιδιαίτερο πολιτικό βάρος.
Ο υπουργός Άμυνας υπήρξε ένας από τους βασικούς σχεδιαστές και δημόσιους υποστηρικτές του πολέμου στο Ιράν, μιας σύγκρουσης που έχει προκαλέσει έντονες αντιδράσεις ακόμη και σε τμήματα της ρεπουμπλικανικής εκλογικής βάσης.
Η διάσωσή του θα μπορούσε επομένως να εκληφθεί ως περιφρόνηση του μηνύματος που έστειλαν οι ψηφοφόροι στις κάλπες.
Για τους Ρεπουμπλικανούς της Βουλής, ωστόσο, αποτέλεσε μια ευκαιρία να ανακτήσουν μέρος του ηθικού τους έπειτα από την εκλογική καταστροφή.
Ο Τραμπ πανηγύρισε την εξέλιξη στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Παρά ταύτα, η νίκη αυτή ενδέχεται να έχει περιορισμένη διάρκεια, καθώς οι νέες ισορροπίες στο Κογκρέσο θα δώσουν στους Δημοκρατικούς σημαντικά μεγαλύτερη δυνατότητα ελέγχου της κυβέρνησης.
«Αυτό δεν είναι το τέλος. Είναι μόνο η αρχή», προειδοποίησε ο Χακίμ Τζέφρις, επικεφαλής της σημερινής δημοκρατικής μειοψηφίας και πιθανός επόμενος πρόεδρος της Βουλής.
Η εκλογική συντριβή μπορεί να κάνει τον Τραμπ ισχυρότερο μέσα στο κόμμα
Η έκταση της νίκης των Δημοκρατικών καθιστά ιδιαίτερα δύσκολη την προσπάθεια των Ρεπουμπλικανών να ανακτήσουν την εξουσία στις εκλογές του 2028.
Σύμφωνα με τα μέχρι στιγμής αποτελέσματα που παραθέτει η ανάλυση, οι Δημοκρατικοί έχουν εξασφαλίσει 54 έδρες στη Γερουσία, ενώ απομένει να κριθούν δύο ακόμη, και 256 έδρες στη Βουλή των Αντιπροσώπων.
Η επιλογή του Τραμπ να επιμείνει σε μια πολιτική γραμμή την οποία αποδοκίμασαν οι ψηφοφόροι μπορεί να φαίνεται εκλογικά παράδοξη.
Ωστόσο, το αποτέλεσμα των ενδιάμεσων εκλογών έχει μεταβάλει και την ίδια τη σύνθεση του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος στο Κογκρέσο.
Πολλοί από τους πιο μετριοπαθείς Ρεπουμπλικανούς, που εκπροσωπούσαν αμφίρροπες εκλογικές περιφέρειες, έχασαν τις έδρες τους.
Αντίθετα, όσοι επέζησαν της εκλογικής ήττας προέρχονται σε μεγάλο βαθμό από βαθιά συντηρητικές περιοχές, όπου η υποστήριξη προς τον Τραμπ παραμένει ισχυρή.
Έτσι, μια μικρότερη ρεπουμπλικανική κοινοβουλευτική ομάδα μπορεί να είναι ταυτόχρονα πιο συντηρητική και περισσότερο εξαρτημένη από τον Πρόεδρο.
Η ανάδειξη του Τζιμ Τζόρνταν στην ηγεσία της αποτελεί χαρακτηριστική έκφραση αυτής της μεταβολής.
Στην αντίπερα όχθη, οι Δημοκρατικοί αντιμετωπίζουν το αντίστροφο πρόβλημα.
Η εκλογική τους επέκταση σε παραδοσιακά ρεπουμπλικανικές πολιτείες, όπως το Τέξας, το Κάνσας και η Νότια Καρολίνα, έχει διευρύνει σημαντικά το ιδεολογικό φάσμα του κόμματος.
Η παρουσία περισσότερων κεντρώων στελεχών από συντηρητικές περιοχές αναμένεται να αναδείξει τις διαφορές τους με τους προοδευτικούς Δημοκρατικούς.
Κατά συνέπεια, οι Δημοκρατικοί θα διαθέτουν μεγαλύτερη κοινοβουλευτική ισχύ, αλλά ενδεχομένως θα αντιμετωπίσουν περισσότερες εσωτερικές διαφωνίες.
Το προηγούμενο του 2012 και η άνοδος του Τραμπ
Η σημερινή στρατηγική δεν αποτελεί την πρώτη περίπτωση κατά την οποία οι Ρεπουμπλικανοί επιλέγουν να κινηθούν αντίθετα από τις συμβουλές των παραδοσιακών κομματικών στελεχών.
Μετά την ήττα του Μιτ Ρόμνεϊ από τον Μπαράκ Ομπάμα στις προεδρικές εκλογές του 2012, το κόμμα ανέθεσε τη σύνταξη μιας εκτεταμένης έκθεσης για τα αίτια της αποτυχίας.
Το συμπέρασμα ήταν ότι οι Ρεπουμπλικανοί έπρεπε να διευρύνουν την απήχησή τους σε νεότερους ψηφοφόρους, γυναίκες και μη λευκούς Αμερικανούς.
Η επόμενη μεγάλη πολιτική εξέλιξη, ωστόσο, κινήθηκε προς διαφορετική κατεύθυνση.
Ο Ντόναλντ Τραμπ αναδείχθηκε με μια ατζέντα λαϊκισμού, εθνικισμού και περιορισμού της μετανάστευσης, μεταμορφώνοντας το παραδοσιακό Ρεπουμπλικανικό Κόμμα σύμφωνα με τη δική του πολιτική ταυτότητα.
Η σημερινή ενίσχυση των Τζόρνταν και Μίλερ μπορεί να θεωρηθεί συνέχεια της ίδιας διαδικασίας: αντί για αναζήτηση νέων εκλογικών ακροατηρίων, το κόμμα επενδύει στην περαιτέρω συσπείρωση της υπάρχουσας βάσης του.
Το μεταναστευτικό αποκαλύπτει τα όρια των συμβιβασμών
Η πιο χαρακτηριστική ένδειξη ότι η ρεπουμπλικανική βάση δεν επιθυμεί πολιτική μετριοπάθεια προέκυψε από μια νέα αντιπαράθεση για το μεταναστευτικό.
Σε συνέντευξή του στην εκπομπή «60 Minutes», ο Τραμπ άφησε να εννοηθεί ότι θα μπορούσε να υπάρξει συμφωνία με το νέο, δημοκρατικά ελεγχόμενο Κογκρέσο για μεταρρύθμιση της μεταναστευτικής νομοθεσίας.
Ο ίδιος παραδέχθηκε μάλιστα ότι ορισμένες από τις ιδιαίτερα σκληρές επιχειρήσεις καταστολής της παράτυπης μετανάστευσης ενδέχεται να είχαν ξεπεράσει τα όρια.
Στη συνέχεια, ο υπουργός Εσωτερικής Ασφάλειας, Μαρκγουέιν Μάλιν, υπαινίχθηκε ότι μια πιθανή συμφωνία θα μπορούσε να προβλέπει μόνιμο νόμιμο καθεστώς παραμονής για τους λεγόμενους Dreamers, δηλαδή ανθρώπους που μεταφέρθηκαν στις Ηνωμένες Πολιτείες χωρίς νόμιμα έγγραφα όταν ήταν παιδιά.
Οι δηλώσεις προκάλεσαν άμεσες και έντονες αντιδράσεις στους κύκλους του MAGA.
Στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης πολλοί υποστηρικτές του Τραμπ εξέφρασαν φόβους ότι ο Πρόεδρος ετοιμάζεται να εγκαταλείψει μία από τις θεμελιώδεις προεκλογικές του δεσμεύσεις.
Παρά το γεγονός ότι η πλειοψηφία των Αμερικανών εμφανίζεται να έχει αντιδράσει στις ιδιαίτερα αυστηρές μεταναστευτικές πολιτικές, ο σκληρός πυρήνας των υποστηρικτών του Τραμπ εξακολουθεί να απορρίπτει οποιαδήποτε υποχώρηση.
Η παρουσιάστρια του Fox News Λόρα Ίνγκραχαμ προειδοποίησε τη Δευτέρα κατά οποιασδήποτε μορφής «αμνηστίας» για παράτυπους μετανάστες, σε εκπομπή με τίτλο «Λανθασμένα διδάγματα».
Μέχρι το βράδυ της Τρίτης, ο Μάλιν εμφανίστηκε στην ίδια εκπομπή για να διαβεβαιώσει ότι δεν έχει αλλάξει τίποτα στη μεταναστευτική πολιτική και στις απελάσεις.
Η ταχύτητα της αναδίπλωσης ανέδειξε πόσο περιορισμένα είναι τα περιθώρια του Λευκού Οίκου για συμβιβασμούς όταν οι επιλογές του προκαλούν την αντίδραση της εκλογικής βάσης του MAGA.
Η επόμενη ημέρα μετά τον Τραμπ και οι προειδοποιήσεις Βανς – ΝτεΣάντις
Η συζήτηση για μια πιθανή αλλαγή κατεύθυνσης του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος ίσως αποκτήσει μεγαλύτερη σημασία όταν ξεκινήσει ουσιαστικά η διαδικασία διαδοχής του Τραμπ.
Προς το παρόν, η επιρροή του Προέδρου παραμένει τόσο ισχυρή ώστε να καθιστά εξαιρετικά δύσκολη μια εσωκομματική αναθεώρηση της στρατηγικής.
Ωστόσο, οι πρώτες ενδείξεις προβληματισμού για το μέλλον του κόμματος έχουν ήδη εμφανιστεί.
Ο Αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς, σχολιάζοντας την εκλογική ήττα, αποστασιοποιήθηκε από τον πόλεμο στο Ιράν, ο οποίος επιβάρυνε σημαντικά την εικόνα των Ρεπουμπλικανών.
Από την πλευρά του, ο κυβερνήτης της Φλόριντα Ρον ΝτεΣάντις προειδοποίησε ότι η εκλογική καταστροφή θα μπορούσε να προκαλέσει πολιτική ζημιά με διάρκεια ακόμη και μίας δεκαετίας.
Οι παρεμβάσεις αυτές ενδέχεται να αποτελούν τα πρώτα δείγματα μιας μελλοντικής αντιπαράθεσης για τον χαρακτήρα του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος μετά την αποχώρηση του Τραμπ από τον Λευκό Οίκο.
Προς το παρόν, όμως, το σκηνικό διαμορφώνεται από τους ίδιους πρωταγωνιστές.
Ο Τραμπ, ο Μίλερ, ο Τζόρνταν και ο Χέγκσεθ προετοιμάζονται για τα δύο τελευταία χρόνια της σημερινής προεδρικής θητείας, με τη σύγκρουση με τους Δημοκρατικούς να αναμένεται ιδιαίτερα έντονη.
Το 2027 προδιαγράφεται έτσι ως μια χρονιά σφοδρών πολιτικών αντιπαραθέσεων στην Ουάσιγκτον.
Και το βασικό συμπέρασμα από τις πρώτες μετεκλογικές κινήσεις των Ρεπουμπλικανών είναι ότι η ήττα του Τραμπ στις κάλπες δεν σηματοδοτεί και την υποχώρηση του Τραμπισμού.
Αντιθέτως, ενδέχεται να σηματοδοτεί την είσοδό του σε μια ακόμη πιο συγκρουσιακή φάση.