Σε πολιτικό αδιέξοδο οδηγείται το Ισραήλ μετά τις βουλευτικές εκλογές της Τρίτης, καθώς ούτε ο απερχόμενος πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου ούτε ο βασικός αντίπαλός του, Γκάντι Άιζενκοτ, φαίνεται να εξασφαλίζουν την απαιτούμενη κοινοβουλευτική πλειοψηφία. Την ίδια ώρα, το Λικούντ καταγγέλλει ότι τα αραβικά κόμματα «έκλεψαν τις εκλογές», ενώ η εντυπωσιακή άνοδος της συμμετοχής των Αράβων ψηφοφόρων ανατρέπει τις πολιτικές ισορροπίες.
Τα μέχρι τώρα στοιχεία δίνουν 53 έδρες στον συνασπισμό του Νετανιάχου, έναντι 68 που διέθετε στην απερχόμενη Κνεσέτ. Το Λικούντ παραμένει, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις, το μεγαλύτερο μεμονωμένο κόμμα, ωστόσο ο Νετανιάχου απέχει από τις 61 έδρες που απαιτούνται για τον σχηματισμό κυβέρνησης στο κοινοβούλιο των 120 μελών.
Από την άλλη πλευρά, τα κόμματα που αντιτίθενται στον Νετανιάχου συγκεντρώνουν συνολικά 67 έδρες, χωρίς όμως να αποτελούν ενιαίο πολιτικό μέτωπο. Οι βαθιές ιδεολογικές διαφορές μεταξύ δεξιών, κεντρώων, αριστερών και αραβικών σχηματισμών καθιστούν εξαιρετικά δύσκολη τη συγκρότηση ενός βιώσιμου κυβερνητικού συνασπισμού.
Το Λικούντ καταγγέλλει ότι «οι εκλογές εκλάπησαν»
Νέα ένταση προκαλεί η επίθεση του κόμματος του Μπενιαμίν Νετανιάχου εναντίον των αραβικών κομμάτων, τα οποία καταγράφουν ιστορικά υψηλές εκλογικές επιδόσεις.
Το Λικούντ υποστήριξε την Τετάρτη ότι οι εκλογές «εκλάπησαν από αραβικά κόμματα που στηρίζουν την τρομοκρατία και την εξάλειψη του εβραϊκού κράτους».
Μάλιστα, ισχυρίστηκε ότι διαθέτει αποδείξεις για περιστατικά «διαφθοράς, απειλών, βίας, νοθείας και χρήσης απαγορευμένων λογισμικών», με στόχο την κινητοποίηση ψηφοφόρων.
Πρόκειται για καταγγελίες του κόμματος, οι οποίες δεν συνοδεύονται στα διαθέσιμα στοιχεία από ανεξάρτητη επιβεβαίωση.
Οι πληροφορίες αναφέρουν ότι τα αραβικά κόμματα οδεύουν προς την εξασφάλιση 17 εδρών, επίδοση-ρεκόρ. Νεότερες εκλογικές προβολές ανέβαζαν τον αριθμό στις 19 έδρες, γεγονός που καταδεικνύει τη σημαντική εκλογική τους ενίσχυση.
Η τελική κατανομή των εδρών ενδέχεται να μεταβληθεί, καθώς η καταμέτρηση συνεχίζεται και η οριστικοποίηση των αποτελεσμάτων αναμένεται να απαιτήσει μερικές ημέρες.
Νετανιάχου: «Το Λικούντ είναι το μεγαλύτερο κόμμα»
Παρά την απώλεια της κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας του κυβερνητικού συνασπισμού, ο Μπενιαμίν Νετανιάχου επιχείρησε να παρουσιάσει το αποτέλεσμα ως ανανέωση της εμπιστοσύνης των ψηφοφόρων προς το πρόσωπό του.
Μιλώντας στους υποστηρικτές του στα κεντρικά γραφεία του Λικούντ στην Ιερουσαλήμ, απέφυγε να ανακηρύξει ξεκάθαρη νίκη, επιμένοντας ωστόσο ότι δύο πράγματα κατέστησαν σαφή.
«Το Λικούντ είναι το μεγαλύτερο κόμμα στο Ισραήλ. Δεν υπάρχει καμία αμφισβήτηση γι’ αυτό», δήλωσε.
Παράλληλα, υποστήριξε ότι το δεξιό μπλοκ διατηρεί σαφή πλειοψηφία μεταξύ των Εβραίων και σιωνιστών ψηφοφόρων.
Ο Νετανιάχου ζήτησε τον σχηματισμό μιας ισχυρής εθνικής δεξιάς κυβέρνησης, απορρίπτοντας το ενδεχόμενο κυβερνητικής συνεργασίας που θα εξαρτάται από αραβικά κόμματα.
«Το Ισραήλ δεν πρέπει να τεθεί σε κίνδυνο από μια κυβέρνηση που στηρίζεται σε αντισιωνιστικά αραβικά κόμματα, τα οποία αντιτίθενται στην ίδια μας την ύπαρξη, αντιμετωπίζουν τη Χαμάς ως φιλανθρωπική οργάνωση και αποκαλούν τους στρατιώτες μας εγκληματίες πολέμου», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Άιζενκοτ: «Οι Ισραηλινοί ψήφισαν κατά του Νετανιάχου»
Στο αντίπαλο στρατόπεδο, ο Γκάντι Άιζενκοτ, επικεφαλής του κόμματος Yashar, υποστήριξε ότι το εκλογικό αποτέλεσμα αποτυπώνει τη βούληση των πολιτών για πολιτική αλλαγή.
Το κόμμα του αναδεικνύεται στη μεγαλύτερη δύναμη της αντιπολίτευσης, με τις προβολές να του δίνουν 21 έδρες.
«Γράψαμε ιστορία! Οι πολίτες ψήφισαν υπέρ της αλλαγής. Ο συνασπισμός της αποτυχίας έχασε την εμπιστοσύνη του λαού», δήλωσε από τα εκλογικά του γραφεία στο Τελ Αβίβ.
Ο πρώην αρχηγός των ισραηλινών ενόπλων δυνάμεων, ο οποίος έχασε τον γιο του στις μάχες στη Γάζα, υποστήριξε ότι οι ψηφοφόροι απέρριψαν την παραμονή του Νετανιάχου στην πρωθυπουργία.
«Οι Ισραηλινοί ψήφισαν κατά της συνέχισης της θητείας του Νετανιάχου ως πρωθυπουργού», ανέφερε.
Προχώρησε μάλιστα ένα βήμα παραπέρα, δηλώνοντας ότι ένας ηγέτης που σέβεται τη λαϊκή ετυμηγορία θα έπρεπε να αποδεχθεί την απώλεια εμπιστοσύνης και να ανακοινώσει την αποχώρησή του από την πολιτική ζωή.
Ωστόσο, ούτε ο Άιζενκοτ ανακήρυξε εκλογική νίκη, αναγνωρίζοντας εμμέσως τις δυσκολίες συγκρότησης κυβερνητικής πλειοψηφίας.
Η ιστορική συμμετοχή των Αράβων αλλάζει τις ισορροπίες
Ένα από τα σημαντικότερα στοιχεία της εκλογικής αναμέτρησης ήταν η αυξημένη συμμετοχή των πολιτών.
Η συνολική προσέλευση έφθασε τουλάχιστον στο 77,7%, το υψηλότερο ποσοστό από το 1999, με ιδιαίτερα σημαντική κινητοποίηση των Αράβων πολιτών του Ισραήλ, οι οποίοι παραδοσιακά συμμετέχουν στις εκλογές σε χαμηλότερα ποσοστά από τους Εβραίους ψηφοφόρους.
Σύμφωνα με τα αραβικά κόμματα, η συμμετοχή ξεπέρασε το 75%, οδηγώντας τα προς την καλύτερη κοινοβουλευτική επίδοση στην ιστορία τους.
Οι Παλαιστίνιοι πολίτες του Ισραήλ, που αντιπροσωπεύουν περίπου το 20% του πληθυσμού, κινητοποιήθηκαν σε μεγάλο βαθμό από την επιθυμία να απομακρυνθεί από την εξουσία ο δεξιός κυβερνητικός συνασπισμός του Νετανιάχου.
Ιδιαίτερη δυσαρέσκεια έχει προκαλέσει η παρουσία στην κυβέρνηση των σκληροπυρηνικών υπουργών Μπεζαλέλ Σμότριτς και Ιταμάρ Μπεν-Γκβιρ.
Κατά τη θητεία του Μπεν-Γκβιρ στο υπουργείο Εθνικής Ασφάλειας καταγράφηκε δραματική αύξηση της εγκληματικότητας και των ανθρωποκτονιών στις αραβικές κοινότητες.
Ο Γιούσεφ Τζαμπαρίν, πρόεδρος της Κοινής Λίστας, χαρακτήρισε το αποτέλεσμα «ιστορική ημέρα», υπογραμμίζοντας ότι οι Άραβες πολίτες απέδειξαν πως αποτελούν πολιτική δύναμη που δεν μπορεί πλέον να αγνοηθεί.
«Αποδείξαμε ότι είναι αδύνατο να οικοδομηθεί ένα μέλλον εδώ χωρίς τη δική μας φωνή», δήλωσε.
Από την πλευρά του, ο Μανσούρ Αμπάς, επικεφαλής του κόμματος Raam, απέδωσε την εκλογική επιτυχία των αραβικών κομμάτων στην πολιτική των Μπεν-Γκβιρ και Σμότριτς, αλλά και συνολικά της κυβέρνησης, την οποία κατηγόρησε ότι παραμέλησε την αραβική κοινότητα.
Το παράδοξο για τον Άιζενκοτ
Η μεγάλη συμμετοχή των Αράβων ψηφοφόρων μπορεί να στέρησε από τον Νετανιάχου τη δυνατότητα να εξασφαλίσει πλειοψηφία, δημιουργεί όμως ταυτόχρονα σημαντικά προβλήματα στον βασικό αντίπαλό του.
Για να φθάσει τις απαιτούμενες 61 έδρες, ο Άιζενκοτ θα χρειαστεί πιθανότατα τη συνεργασία ή τουλάχιστον την υποστήριξη αραβικών κομμάτων.
Ωστόσο, ο ίδιος έχει θέσει συγκεκριμένες προϋποθέσεις για τη συμμετοχή οποιουδήποτε κόμματος σε κυβέρνηση υπό την ηγεσία του, μεταξύ των οποίων η αναγνώριση του Ισραήλ ως εβραϊκού κράτους και της Χαμάς ως τρομοκρατικής οργάνωσης που πρέπει να διαλυθεί.
Πρόκειται για όρους που οι περισσότεροι Άραβες βουλευτές θεωρείται δύσκολο να αποδεχθούν.
Επιπλέον, δύο σημαντικοί σύμμαχοι του Άιζενκοτ στην αντιπολίτευση, ο Αβίγκντορ Λίμπερμαν και ο Ναφτάλι Μπένετ, έχουν αποκλείσει εντελώς το ενδεχόμενο συμμετοχής σε κυβέρνηση μαζί με αραβικά κόμματα.
Ο κρίσιμος ρόλος του προέδρου Ισαάκ Χέρτσογκ
Μετά την ολοκλήρωση και την επίσημη επικύρωση της καταμέτρησης, το ενδιαφέρον θα στραφεί στον πρόεδρο του Ισραήλ, Ισαάκ Χέρτσογκ, ο οποίος θα κληθεί να αποφασίσει σε ποιον πολιτικό αρχηγό θα δώσει την πρώτη εντολή σχηματισμού κυβέρνησης.
Ο Χέρτσογκ θα πραγματοποιήσει διαβουλεύσεις με τα κόμματα που εξελέγησαν στην Κνεσέτ. Κατά τη διαδικασία αυτή, κάθε παράταξη θα προτείνει το πρόσωπο που θεωρεί καταλληλότερο για την πρωθυπουργία.
Με βάση τις εισηγήσεις, ο πρόεδρος θα επιλέξει τον υποψήφιο που εκτιμά ότι διαθέτει τις περισσότερες δυνατότητες να συγκροτήσει πλειοψηφία 61 βουλευτών. Αυτό σημαίνει ότι η εντολή δεν ανατίθεται υποχρεωτικά στον αρχηγό του μεγαλύτερου κόμματος, αλλά σε εκείνον που θεωρείται ικανότερος να σχηματίσει κυβέρνηση.
Ο Νετανιάχου διαθέτει το μεγαλύτερο κόμμα, αλλά ο Άιζενκοτ ενδέχεται να συγκεντρώσει περισσότερες συστάσεις από τα υπόλοιπα κόμματα, εφόσον λάβει και τη στήριξη των αραβικών παρατάξεων.
Ο πολιτικός αρχηγός που θα λάβει την εντολή θα έχει 28 ημέρες για να σχηματίσει κυβέρνηση, με δυνατότητα παράτασης για ακόμη 14 ημέρες.
Εάν αποτύχει, ο πρόεδρος μπορεί να αναθέσει την εντολή σε άλλον υποψήφιο για επιπλέον τέσσερις εβδομάδες.
Σε περίπτωση νέας αποτυχίας, η Κνεσέτ θα διαθέτει ένα σύντομο χρονικό περιθώριο για να προτείνει άλλη λύση. Εάν ούτε αυτό καταστεί εφικτό, η χώρα θα οδηγηθεί αυτομάτως σε νέες εκλογές.
Ανοιχτό το ενδεχόμενο κυβέρνησης εθνικής ενότητας
Μπροστά στο ενδεχόμενο παρατεταμένου πολιτικού αδιεξόδου, ο πρόεδρος Χέρτσογκ θα μπορούσε να επιχειρήσει να φέρει κοντά τα δύο μεγαλύτερα κόμματα, προωθώντας τη δημιουργία κυβέρνησης εθνικής ενότητας.
Ωστόσο, ένα τέτοιο σενάριο αντιμετωπίζει σημαντικά εμπόδια.
Ο Άιζενκοτ έχει αποκλείσει τη συμμετοχή του σε κυβέρνηση υπό τον Νετανιάχου, ενώ το ιστορικό πολιτικών συνεργασιών του απερχόμενου πρωθυπουργού έχει δημιουργήσει δυσπιστία μεταξύ πρώην εταίρων του.
Με το τελικό εκλογικό αποτέλεσμα να παραμένει ανοιχτό, το Ισραήλ εισέρχεται σε μια περίοδο έντονων διαπραγματεύσεων, κατά την οποία η αριθμητική των κοινοβουλευτικών εδρών, οι πολιτικές διαχωριστικές γραμμές και ο ρόλος των αραβικών κομμάτων θα καθορίσουν εάν θα προκύψει νέα κυβέρνηση ή εάν η χώρα θα οδηγηθεί σε ακόμη μία εκλογική αναμέτρηση.