Σε κομβικό παράγοντα για τις πολιτικές εξελίξεις στο Ισραήλ αναδεικνύονται τα αραβικά κόμματα, καθώς οι κοινοβουλευτικές ισορροπίες δημιουργούν προϋποθέσεις για την απομάκρυνση του Μπενιαμίν Νετανιάχου από την εξουσία και τον σχηματισμό νέας κυβέρνησης υπό τον Γκάντι Άιζενκοτ.
Το κόμμα Ράαμ, με επικεφαλής τον Μανσούρ Αμπάς, εμφανίζεται διατεθειμένο να δώσει θετική ψήφο σε μια κυβέρνηση Άιζενκοτ, χωρίς να απαιτεί προηγουμένως συμφωνία συμμετοχής στον κυβερνητικό συνασπισμό. Διαφορετική, αλλά επίσης καθοριστική, είναι η προσέγγιση της Κοινής Λίστας, η οποία δεν προτίθεται να στηρίξει τη νέα κυβέρνηση, ξεκαθαρίζει όμως ότι δεν θα κινηθεί για την ανατροπή της.
Οι δύο αραβικοί πολιτικοί σχηματισμοί διαθέτουν συνολικά 19 έδρες στην Κνεσέτ, με το Ράαμ να ελέγχει οκτώ και την Κοινή Λίστα, στην οποία συμμετέχουν τα Χαντάς, Ταάλ και Μπαλάντ, άλλες 11.
Παρά τις διαφορές στη στρατηγική τους, μοιράζονται έναν βασικό πολιτικό στόχο: τον τερματισμό της διακυβέρνησης Νετανιάχου και την απομάκρυνση από την εξουσία των συμμάχων του, Μπεζαλέλ Σμότριτς και Ιταμάρ Μπεν Γκβιρ.
Οι συσχετισμοί στην Κνεσέτ και η στάση του Ράαμ
Η αριθμητική του ισραηλινού Κοινοβουλίου εξηγεί τη σημασία των αραβικών κομμάτων στις διαβουλεύσεις για τον σχηματισμό κυβέρνησης. Το πολιτικό μπλοκ του Άιζενκοτ συγκεντρώνει 48 βουλευτές, έναντι 46 που στηρίζουν τον Νετανιάχου, γεγονός που καθιστά αναγκαία την εξασφάλιση πρόσθετης κοινοβουλευτικής στήριξης.
Σύμφωνα με τη Haaretz, υψηλόβαθμο στέλεχος του Ράαμ ανέφερε ότι το κόμμα είναι αποφασισμένο να ψηφίσει υπέρ μιας νέας κυβέρνησης, ακόμη και αν δεν έχει προηγηθεί επίσημη συμφωνία συνεργασίας.
Βασική επιδίωξη είναι να περιοριστεί η εξάρτηση του Άιζενκοτ από το υπερορθόδοξο κόμμα «Ηνωμένος Ιουδαϊσμός της Τορά», η στάση του οποίου θεωρείται κρίσιμη για την έκβαση της διαδικασίας.
Οι υπερορθόδοξοι βουλευτές έχουν τη δυνατότητα είτε να στηρίξουν τη νέα κυβέρνηση είτε να επιλέξουν την αποχή. Στο Ράαμ εκτιμούν ότι αυτή η αβεβαιότητα ενδέχεται να δημιουργήσει περιθώρια κοινοβουλευτικών χειρισμών που θα μπορούσαν να δυσκολέψουν την έγκρισή της.
Ο Μανσούρ Αμπάς έχει ήδη επιβεβαιώσει ότι πραγματοποιούνται επαφές με τον Γκάντι Άιζενκοτ και τον Γιαΐρ Λαπίντ, χωρίς να δημοσιοποιήσει το περιεχόμενο των συζητήσεων.
Όπως υπογράμμισε, η επιθυμία για πολιτική αλλαγή αποτέλεσε βασικό κίνητρο των Αράβων ψηφοφόρων, και το κόμμα του σκοπεύει να ανταποκριθεί σε αυτή την εντολή.
Η διαφορετική στρατηγική της Κοινής Λίστας
Η Κοινή Λίστα υιοθετεί πιο επιφυλακτική προσέγγιση απέναντι στο ενδεχόμενο ανάληψης της πρωθυπουργίας από τον Άιζενκοτ.
Παρότι δεν προτίθεται να υπερψηφίσει την κυβέρνησή του, δεν σχεδιάζει να συμμετάσχει σε ενέργειες που θα μπορούσαν να οδηγήσουν στην πτώση της.
Παράλληλα, εκπρόσωποί της έχουν ανταλλάξει θετικά μηνύματα με το κόμμα «Γιάσαρ» του Άιζενκοτ, με επίκεντρο τις αλλαγές στην ηγεσία και στη λειτουργία της Κνεσέτ.
Στο τραπέζι βρίσκεται η συνεργασία για την αντικατάσταση του προέδρου του Κοινοβουλίου, καθώς και για την αναδιάρθρωση των κοινοβουλευτικών επιτροπών.
Ωστόσο, δεν έχουν αρχίσει επίσημες συνομιλίες για κυβερνητική συνεργασία ή για συγκεκριμένη συμφωνία κοινοβουλευτικής ανοχής.
Τα αιτήματα για την αραβική κοινότητα
Πέρα από τις διαπραγματεύσεις για την κυβερνητική αλλαγή, τα αραβικά κόμματα επιδιώκουν ουσιαστικές παρεμβάσεις στην πολιτική που εφαρμόζεται απέναντι στην αραβική κοινότητα του Ισραήλ.
Στην κορυφή των προτεραιοτήτων τους βρίσκονται η αντιμετώπιση της εγκληματικότητας, η ενίσχυση της δημόσιας ασφάλειας και ο περιορισμός των κατεδαφίσεων κατοικιών.
Ιδιαίτερη βαρύτητα αποδίδεται στην κατάσταση στην περιοχή Νεγκέβ, όπου ζητούν να περιοριστούν οι κατεδαφίσεις και να προωθηθούν αλλαγές στο ισχύον πολεοδομικό πλαίσιο.
Μεταξύ των βασικών αιτημάτων περιλαμβάνεται επίσης το πάγωμα του λεγόμενου «νόμου Καμίνιτς», ο οποίος προβλέπει αυστηρότερη εφαρμογή της νομοθεσίας για τις αυθαίρετες κατασκευές.
Στο οικονομικό πεδίο, έχει ήδη υποβληθεί σχετικό πρόγραμμα σε εκπροσώπους του πολιτικού μπλοκ Άιζενκοτ και σε στελέχη του υπουργείου Οικονομικών. Οι επιμέρους προβλέψεις του παραμένουν υπό αξιολόγηση.
Κρίσιμη η συνεδρίαση της Τρίτης
Το πρώτο σημαντικό τεστ για τους νέους κοινοβουλευτικούς συσχετισμούς αναμένεται την Τρίτη, οπότε έχει προγραμματιστεί συνεδρίαση της Κνεσέτ με αντικείμενο την αντικατάσταση του προέδρου του Κοινοβουλίου.
Για τα αραβικά κόμματα, η συγκεκριμένη διαδικασία αποτελεί το αρχικό βήμα για την ανατροπή των υφιστάμενων πολιτικών ισορροπιών.
Την ίδια στιγμή, ωστόσο, επικρατεί ανησυχία για πιθανές κινήσεις του Νετανιάχου και των πολιτικών του συμμάχων με στόχο την παρεμπόδιση της διαδικασίας.
Στους δύο σχηματισμούς διατυπώνονται φόβοι ότι η απερχόμενη κυβερνητική πλευρά ενδέχεται να επιχειρήσει να μπλοκάρει την αλλαγή στην προεδρία της Κνεσέτ ή ακόμη και να προχωρήσει σε αυστηρότερα μέτρα εις βάρος της αραβικής κοινότητας και των πολιτικών εκπροσώπων της.
Με αυτά τα δεδομένα, η συνεδρίαση της Τρίτης αποκτά ιδιαίτερη πολιτική βαρύτητα, καθώς θα αποτελέσει την πρώτη ουσιαστική δοκιμασία της δυνατότητας των δυνάμεων που επιδιώκουν την απομάκρυνση του Νετανιάχου να διαμορφώσουν μια νέα κοινοβουλευτική πλειοψηφία.