Λίγο πριν αναχωρήσει από το Ισλαμαμπάντ τα ξημερώματα της Κυριακής, ο αντιπρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών Τζέι Ντι Βανς χαρακτήρισε Ουάσιγκτον και Τεχεράνη σαν «διαφορετικούς κόσμους», κυρίως ως προς τις εγγυήσεις ότι το Ιράν δεν θα αποκτήσει ποτέ πυρηνικό όπλο, «ούτε τώρα, ούτε σε δύο χρόνια, αλλά μακροπρόθεσμα».
Ωστόσο, σύμφωνα με πληροφορίες που προέκυψαν μετά την 21ωρη επίσκεψη του Βανς στο Πακιστάν και τις οποίες επικαλούνται οι New York Times, η αμερικανική πλευρά δεν επιδιώκει μόνιμη απαγόρευση εμπλουτισμού ουρανίου. Αντιθέτως, πρότεινε 20ετή «αναστολή» κάθε πυρηνικής δραστηριότητας, επιτρέποντας στο Ιράν να διατηρήσει το δικαίωμα παραγωγής πυρηνικού καυσίμου στο πλαίσιο της Συνθήκης Μη Διάδοσης Πυρηνικών Όπλων.
Απαντώντας, η Τεχεράνη επανέφερε πρόταση για αναστολή έως πέντε ετών, σύμφωνα με δύο ανώτερους Ιρανούς αξιωματούχους και έναν Αμερικανό αξιωματούχο. Αντίστοιχη πρόταση είχε κατατεθεί και τον Φεβρουάριο σε αποτυχημένες διαπραγματεύσεις στη Γενεύη, οι οποίες οδήγησαν τον Ντόναλντ Τραμπ στην απόφαση στρατιωτικής επίθεσης κατά του Ιράν λίγες ημέρες αργότερα.
Πέρα από το πυρηνικό πρόγραμμα, οι συνομιλίες καλύπτουν και άλλα ζητήματα, όπως η αποκατάσταση της ελεύθερης ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ και η παύση της υποστήριξης του Ιράν σε οργανώσεις όπως η Χαμάς και η Χεζμπολάχ. Ωστόσο, ο πυρήνας της διαφωνίας παραμένει η άρνηση της Τεχεράνης να εγκαταλείψει τις πυρηνικές της φιλοδοξίες, να αποσυναρμολογήσει τις εγκαταστάσεις της ή να απομακρύνει τα αποθέματα εμπλουτισμένου καυσίμου από τη χώρα.
Το γεγονός ότι οι δύο πλευρές επικεντρώνονται πλέον στη χρονική διάρκεια της αναστολής θεωρείται ένδειξη ότι υπάρχει περιθώριο συμφωνίας. Σύμφωνα με πληροφορίες του Reuters, ένας νέος γύρος διαπραγματεύσεων αναμένεται να γίνει ξανά στο Ισλαμαμπάντ προς το τέλος της τρέχουσας εβδομάδας ή στις αρχές της επόμενης, αν και ο Λευκός Οίκος διευκρίνισε ότι δεν έχει ακόμη οριστικοποιηθεί καμία συνάντηση.
Ο Τραμπ φοβάται μια συμφωνία όμοια με αυτή του 2015
Για τον Ντόναλντ Τραμπ, ωστόσο, υπάρχει ο κίνδυνος μια νέα συμφωνία να μοιάζει με τη συμφωνία του 2015 για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, από την οποία αποχώρησε το 2018, χαρακτηρίζοντάς την «φρικτή και μονόπλευρη». Η συμφωνία εκείνη, γνωστή ως Κοινό Ολοκληρωμένο Σχέδιο Δράσης (JCPOA), προέβλεπε σταδιακή αύξηση του επιτρεπόμενου εμπλουτισμού ουρανίου έως το 2030, όταν οι περιορισμοί θα εξέπιπταν, αν και το Ιράν θα εξακολουθούσε να δεσμεύεται από τη Συνθήκη Μη Διάδοσης Πυρηνικών Όπλων.
Σύμφωνα με τον Ρομπ Μάλεϊ, ο οποίος συμμετείχε στις διαπραγματεύσεις του 2015 και στη συνέχεια ηγήθηκε προσπάθειας της κυβέρνησης Τζο Μπάιντεν για επαναφορά συμφωνίας, ακόμη και μια πολυετής πλήρης αναστολή πυρηνικής δραστηριότητας θα αποτελούσε πιο αυστηρό πλαίσιο από το JCPOA.
Η ιστορία των σχέσεων ΗΠΑ – Ιράν περιλαμβάνει επανειλημμένες προσπάθειες καθυστέρησης της απόκτησης πυρηνικού όπλου από την Τεχεράνη, είτε μέσω κυβερνοεπιθέσεων που προκάλεσαν καταστροφή φυγοκεντρητών είτε μέσω κυρώσεων και διπλωματικών συμφωνιών. Το αποτέλεσμα είναι ότι το Ιράν χρειάστηκε περισσότερο χρόνο για να φτάσει κοντά στην απόκτηση πυρηνικού όπλου από οποιαδήποτε άλλη χώρα που επιδίωξε αντίστοιχο πρόγραμμα, όπως η Βόρεια Κορέα, η Ινδία, το Πακιστάν ή το Ισραήλ.
Ο Τζέι Ντι Βανς δήλωσε ότι υπήρξαν «ορισμένες καλές συνομιλίες» με το Ιράν στο Πακιστάν, σημειώνοντας ότι η συνέχεια εξαρτάται από την ευελιξία της Τεχεράνης. Όπως ανέφερε στο Fox News, το Ιράν έδειξε διάθεση συμβιβασμού, αλλά «δεν προχώρησε αρκετά».
Η εκπρόσωπος Τύπου του Λευκού Οίκου Καρολάιν Λέβιτ τόνισε ότι οι «κόκκινες γραμμές» των ΗΠΑ είναι σαφείς και υποστήριξε ότι η πίεση προς το Ιράν αυξάνεται λόγω του ναυτικού αποκλεισμού που εφαρμόζει η Ουάσιγκτον, επηρεάζοντας τις εξαγωγές πετρελαίου.
Σημείο τριβής και τα 440 κιλά εμπλουτισμένου ουρανίου
Ένα ακόμη σημείο τριβής αφορά την απαίτηση των ΗΠΑ να απομακρυνθούν από το Ιράν περίπου 440 κιλά ουρανίου υψηλού εμπλουτισμού, ώστε να διασφαλιστεί ότι δεν θα χρησιμοποιηθούν για στρατιωτικούς σκοπούς. Ο Ντόναλντ Τραμπ φέρεται να εξετάζει ακόμη και την αποστολή χερσαίων δυνάμεων στην Ισφαχάν για την ασφάλιση του υλικού, το οποίο φυλάσσεται σε υπόγειες εγκαταστάσεις.
Διαβάστε περισσότερα στο Protothema.gr