Οι αγορές δεν είναι μόνο χρήματα και κέρδη. Πάνω απ’ όλα είναι άνθρωποι. Δίχως αυτούς δεν υφίστανται ούτε σχέδια, ούτε δουλειές. Από συνάδελφο του Δημήτρη Σπανοδήμου, λάβαμε μια επιστολή που θυμίζει, ακριβώς αυτό, τι έχει περισσότερο αξία στην ζωή.
Δημήτρης Σπανοδήμος (18 Αυγούστου 1967 – 04 Μαρτίου 2015)*
Είναι Ιούλιος του 1997. Τα funds του Λονδίνου και της Αμερικής αρχίζουν δειλά δειλά να ενδιαφέρονται για την ελληνική χρηματιστηριακή αγορά. Η ανάγκη για αναλυτές ελληνικών εισηγμένων εταιριών αλλά και της Ελληνικής οικονομίας αυξάνεται εκθετικά. Έχω μόλις ολοκληρώσει την β’ συνέντευξη μου με τον Διευθύνοντα Σύμβολο της ABN AMRO AXIAS που μου ανακοινώνει την πρόσληψή μου.
‘Πρέπει να έρθεις ακόμα μια φορά να γνωρίσεις τον Δημήτρη τον οποίο θα αντικαταστήσεις. Τον ξέρεις τον Σπανοδήμο; Βρίσκεται στο Λονδίνο αυτές τις ημέρες για να ολοκληρώσει τις διαδικασίες μετακίνησής του. Ο Δημήτρης θα εργαστεί για την Ομάδα Αναδυόμενων Αγορών που στήνει ο όμιλος ABN AMRO GROUP στο Λονδίνο. Είμαι σίγουρος ότι θα τα πάτε καλά. Είναι εξαιρετικό παιδί, θα δεις, εργατικό και πολύ καλό στη δουλειά του.’ Κάπως έτσι …
Λίγες ημέρες μετά επιστρέφω στο γραφείο που τελικά θα περνούσα τα επόμενα τρεισίμισι χρόνια της επαγγελματικής μου καριέρας. Είναι αργά το απόγευμα. Εσύ, με γκρι φανελένιο κοστούμι και τιράντες, προσπαθείς συνοπτικά να με βάλεις στο νόημα. ‘Εγω αυτό που θέλω από εσένα είναι πλήρη ενημέρωση στην ελληνική αγορά, να παρακολουθείς τα νέα των εταιριών και …’. Εχεις ήδη φύγει για Λονδίνο. Το γραφείο δεν σε χωράει πια.
Οι επιτυχίες σου είναι απανωτές. Leading Country Analyst Greece. No. 1 ranked Βanking Αnalyst Greece. Top Εmerging Μarkets Banks Αnalyst. Μέσα σε ένα μόλις χρόνο την ABN AMRO ακολουθεί η UBS. Ουσιαστικά ο μεγαλύτερος χρηματοοικονομικός οίκος στον κόσμο.
Περνάς δέκα χρόνια στο Λονδίνο. Ταξιδεύεις παντού. Συναντιέσαι με τους μεγαλύτερους διευθυντές αμοιβαίων κεφαλαίων και hedge funds σε όλες τις χώρες του κόσμου. Όλοι θέλουν να ακούσουν τη γνώμη σου, τις προβλέψεις σου αλλά και τις απόψεις σου σε μια ευρεία γκάμα οικονομικών και πολιτικών θεμάτων. Προβλέπεις τη ραγδαία άνοδο των μετοχών των ελληνικών τραπεζών και τις δυο φορές, νωρίτερα από τον οποιοδήποτε, καθώς και την κατάρρευση τους.
Η επαγγελματική μας συνεργασία δεν ξεκινάει και τόσο καλά. Τρέχεις με χίλια. Οι αντοχές σου είναι μοναδικές. Οποιος προσπαθεί να σε ανταγωνιστεί καταρρέει στον πρώτο γύρο. Στο γραφείο είσαι απαιτητικός και δεν έχεις υπομονή να ασχοληθείς με μια junior analyst που προσπαθεί να καταλάβει τι γίνεται.
Γινόμαστε όμως γρήγορα φίλοι. Περνάμε ώρες να αναλύουμε την οικονομία και μερικά βράδια μετά από ατελείωτες συζητήσεις κατά την διάρκεια δείπνων καταφέρνουμε, οι φίλοι σου, να σε σύρουμε για κανένα ποτό. Και ακόμα μετά από μαραθώνια εβδομάδα δουλειάς και ταξιδιών όταν βρεθείς έξω χορεύεις με την ψυχή του. Αγαπάς το καλό φαγητό αλλά ιδιαίτερα την καλή παρέα. Με όποιον γίνεσαι φίλος παραμένεις για πάντα.
Στις επαγγελματικές συναντήσεις οι γνώσεις, η ακεραιότητα του χαρακτήρα σου αλλά και η απλότητά σου καθηλώνουν οποιονδήποτε βρεθεί δίπλα σου. Πράγμα δύσκολο να το παραδεχτούν οι ανταγωνιστές σου.
Οι αγορές έχουν σκαμπανεβάσματα. Ακλόνητος παραμένεις στην UBS. Η σκληρή δουλειά, οι μοναδικές αντοχές και η αγάπη για αυτό που κάνεις αποτελούν το μυστικό της επιτυχίας. Εγώ φεύγω από την ΑΒΝ μόλις πριν καταρρεύσει οριστικά, αλλά αργότερα στην χρηματιστηριακή κρίση που ακολουθεί το 2004 μένω χωρίς δουλειά. Δεν περνάνε δύο μήνες και με προσλαμβάνουν σε καλύτερη θέση μετά από σύσταση σου. Τρία χρόνια μετά έχω κουραστεί από τον χρηματιστηριακό χώρο και θέλω μια αλλαγή. Πάλι με δική σου σύσταση πριν καν το σκεφτώ έχω μεταπηδήσει στον τραπεζικό χώρο.
Ο ίδιος συνεχίζεις με τις διορατικές προβλέψεις σου να κατακτάς κι άλλες πρωτιές. Οι επιτυχίες συνεχίζονται αλλά σε κάθε συνάντηση μας μου αναφέρεις ποσό σου λείπει η Ελλάδα, η ταβέρνα με τους φίλους, η ομορφιά του Τρίκερι από όπου και κατάγεσαι. Αρχίζεις να επισκέπτεσαι όλο και περισσότερο την Ελλάδα και για πρώτη φορά στα δέκα περίπου χρόνια που γνωριζόμαστε σε βλέπω να κάνεις πραγματικά διακοπές. Σιγά σιγά ωριμάζει και η απόφαση να αποδεχτείς την πρόταση που σου γίνεται από ανερχόμενη ελληνική τράπεζα και μετά από δέκα χρόνια στο Λονδίνο επιστρέφεις τελικά στην πατρίδα. Απλός, προσηνής, λεβέντης. Αναλλοίωτος από τις επιτυχίες και με την έμφυτη ευγένεια που σε διακρίνει από πάντα.
Είμαι ο πρώτος άνθρωπος που προσλαμβάνεις να δουλέψω μαζί σου. Ακολουθούν κι άλλοι φίλοι. Όπου και σε ό,τι μπορείς δεν ξεχνάς ποτέ τους φίλους σου.
Είναι ήδη 2008. Είμαστε η γενιά του bull market. Θέλουμε πάντα να βλέπουμε το ποτήρι μισογεμάτο, τα πράγματα να βελτιώνονται, τις αγορές να ανεβαίνουν. Παρότι στην Ελλάδα αργούν να φανούν τα σύννεφα, για ακόμη μια φορά αντιλαμβάνεσαι ξανά πρώτος την επερχόμενη κατάρρευση. Όλοι μιλάνε για QE, κοπή χρήματος στις Η.Π.Α. και τα σχετικά. Μια μέρα στο γραφείο, σου αναφέρω κάτι σχετικό και με ρωτάς ‘Ωραία μιλάμε για κοπή χρήματος. Πες μου, ξέρεις τεχνικά πως υλοποιείται?’. ”Όχι’ απαντάω με αμεσότητα και ντροπή συνάμα. ‘Ούτε εγώ ήξερα ακριβώς’, μου λες. ‘Αλλά έκατσα το έψαξα και τώρα ξέρω’. Και σε λιγότερο από δυο λεπτά μου λύνεις την απορία.
Η κρίση η τραπεζική που ακολουθεί είναι αδυσώπητη σε όλα τα επίπεδα. Οικονομικά και ηθικά. Πληγώνεσαι από την συμπεριφορά πρώην συνεργατών. Στα δύσκολα, ανακαλύπτουμε, ο κόσμος βγάζει τον χειρότερό του εαυτό.
Σε χωριστούς εργασιακούς χώρους πια και με διάφορες υποχρεώσεις ο καθένας, οι συναντήσεις μας συνεχίζονται αλλά όλο και πιο αραιά. Στον τελευταίο μας καφέ ένα δεκαήμερο πριν, το δίωρο δεν μας φτάνει να κάνουμε catch-up. Με συνοδεύεις στο αυτοκίνητο. ‘Εγώ θα περπατήσω σπίτι’, μου λες. Τα 5 χλμ. σου φαίνονται τίποτα. Φεύγοντας σου υπόσχομαι ‘Μην χαθείς! Θα σου τηλεφωνήσω κι εγώ´. Απλά γυρνάς και με κοιτάς. Έχεις ήδη φύγει. Ο κόσμος αυτός δεν σε χωράει πια.
Ε.Β.
*Στη φωτογραφία στην πίσω σειρά από αριστερά, ο εκλιπών