Της Μαριάννας Τζάννε
Το μεγαλύτερο πρότζεκτ διαχείρισης αποβλήτων στην Ευρώπη που έγινε με ΣΔΙΤ στο Μάντσεστερ του Ηνωμένου Βασιλείου και κόστισε σχεδόν 800 εκ. ευρώ έγινε χθες το case study φορέων της κυβέρνησης, της τοπικής αυτοδιοίκησης, αλλά και επιχειρηματιών που πήραν μαθήματα για την πλέον επιτυχημένη σύμπραξη μεταξύ ιδιωτικού και δημοσίου τομέα.
Η χώρα της Γηραιάς Αλβιώνας όσο και αν ακούγεται παράδοξο έχει αρκετά κοινά χαρακτηριστικά με την Ελλάδα. Παράγει μεγάλο όγκο στερεών αποβλήτων, που υπολογίζεται σε 3 εκ. τόνους ανά άτομο, έχει χωματερές, χαμηλά ποσοστά ανακύκλωσης και ανάκτησης υλικών.
«Τα απόβλητα είναι η μεγάλη πρόκληση για την Μ. Βρετανία καθώς υπολογίζεται ότι κοστίζουν 3,8 δις. ευρώ στο Βρετανικό κράτος, δημιουργώντας μια βιομηχανία συνολικού τζίρου 14,5 δις. ευρώ» δήλωσε κατά την διάρκεια ημερίδας με θέμα «ΣΔΙΤ, οι ευκαιρίες της Ελλάδας και η εμπειρία του Μάντσεστερ» που διοργάνωσε χθες στην Αθήνα η εταιρεία ΕΠΕΜ με την συνεργασία της Βρετανικής Πρεσβείας, ο Βρετανός Πρέσβης κ. Τζον Κίτμερ. Όπως είπε το Ηνωμένο Βασίλειο επέλεξε το μοντέλο του καρότου και του μαστιγίου καθώς μαζί με τις υποδομές που σχεδίασε επέβαλε αυστηρούς φόρους και μέτρα στους φορείς που συνέβαλαν στην μείωση του όγκου των απορριμμάτων. «Όταν ξεκινήσαμε τις υποδομές στο Μάντσεστερ τα ποσοστά ανακύκλωσης ήταν μόλις 4% και σήμερα φτάνουν το 42% με ετήσιο στόχο να αυξάνονται κατά 3% ετησίως ως το 2020. Αντίστοιχα η ανάκτηση υλικών που δεν υπήρχε ως έννοια έφτασε το 95%» δήλωσε ο κ. Στέφαν Τζένκισον διευθύνων σύμβουλος της “Viridor Laing Limited” που κέρδισε την ΣΔΙΤ μεταξύ άλλων τριών υποψηφίων το 2009.
Όπως τόνισε, ξέραμε από την αρχή ποιοι ήταν οι στόχοι μας, τι θέλαμε να πετύχουμε, εξασφαλίζοντας παράλληλα την διακομματική συναίνεση που όπως είπε είναι πολύ βασική προϋπόθεση για να προχωρήσουν αυτού τους είδους τα έργα. Η μονάδα που κατασκευάστηκε εξυπηρετεί 1 εκατομμύριο νοικοκυριά σε 2,6 εκ. πληθυσμού και διαχειρίζεται το 5% των αποβλήτων του Ηνωμένου Βασιλείου (1,1 εκ. τόνους), δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στην πρόληψη, στην διαλογή στην πηγή, την ανακύκλωση και την ανάκτηση υλικών και φυσικά στην ενεργειακή αξιοποίηση καθώς μέρος των υποδομών που έχουν κατασκευαστεί είναι η θερμική μονάδα παραγωγής ηλεκτρισμού και ατμού. Συνολικά, οι υποδομές περιλαμβάνουν 42 εγκαταστάσεις σε 22 τοποθεσίες εκ των οποίων περίπου οι μισές είναι εντός της ευρύτερης περιοχής του Μάντσεστερ με το κατασκευαστικό κόστος να υπολογίζεται σε 776 εκατ. ευρώ.
«Είναι σημαντικό την ώρα που η χώρα μας βρίσκεται στην κρίσιμη καμπή χρονικά για τα απορρίμματα και συζητείται για πρώτη φορά ο φόρος ταφής και η συμμετοχή του τραπεζικού συστήματος για τα έργα να πάρουμε τα θετικά από τις διαδικασίες που ακολουθήθηκαν στο Μάντσεστερ ώστε να γίνουν πιο win-win οι ΣΔΙΤ στην Ελλάδα» ανέφερε ο κ. Αντώνης Μαυρόπουλος επικεφαλής των εταιρειών D-Waste, ΕΠΕΜ και πρόεδρος της Επιστημονικής Επιτροπής της Διεθνούς Ένωσης για την Διαχείριση των Στερεών Αποβλήτων.
Η αλήθεια είναι ότι η κατασκευή της μονάδας του Μάντσεστερ που αποτελεί την σύμπραξη 9 τοπικών αρχών δεν ήταν ανέφελη και αντιμετώπισε αρκετά προβλήματα. Λίγο πριν την υπογραφή της σύμβασης, δύο τράπεζες υπαναχώρησαν και χρειάστηκαν σκληρές διαπραγματεύσεις έξι μηνών προκειμένου να διασφαλιστεί η χρηματοδότηση του έργου, στο οποίο συμμετέχουν με 31% οι εμπορικές τράπεζες και με 23% η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων ενώ ποσοστά 19% προέρχεται από ιδιωτικούς πόρους. «Παρά τα προβλήματα της οικονομίας και του τραπεζικού συστήματος, οι τράπεζες ανταποκρίνονται. Έχουμε ήδη έγκριση εμπορικής τράπεζας σε ένα από τα πρότζεκτ που τρέχουν, και της ΕΤΕπ για την μονάδα της Δυτικής Μακεδονίας, η οποία πρόσφατα βραβεύτηκε ως το καλύτερο παγκοσμίως έργο απορριμμάτων» επισήμανε κατά την ημερίδα ο κ. Νίκος Μαντζούφας Γενικός Γραμματέας ΣΔΙΤ, προσθέτοντας ότι εναλλακτική λύση θα αποτελέσει το χρηματοδοτικό μοντέλο Jessica που αποτελείται από κοινοτικούς πόρους που χορηγούνται ως δανειακά κεφάλαια. Όπως σημείωσε οι συμβάσεις στην Ελλάδα ακολουθούν τα πρότυπα των ΣΔΙΤ στην Αγγλία, ενώ υπάρχει συνεργασία και με την Σκωτία στο θέμα της συμβασιοποίησης των έργων.
Ο κ. Μαντζούφας δήλωσε ότι από τις 13 ΣΔΙΤ που είναι σε εξέλιξη 4 έχουν αναδόχους (Σέρρες, Ηλεία, Δυτική Μακεδονία, Πελοπόννησος) και αυτό το διάστημα ολοκληρώνονται οι διεργασίες για να κλείσει το χρηματοδοτικό μοντέλο. Ξεχωριστή ήταν η παρέμβαση του δημάρχου Θεσσαλονίκης κ. Γιάννη Μπουτάρη ο οποίος επισήμανε ότι εάν η πολιτεία δεν βάλλει ποινές στην αυτοδιοίκηση που φέρει την κύρια ευθύνη για την διαχείριση των αποβλήτων οι ΟΤΑ θα συνεχίζουν να κρύβονται πίσω από το δάχτυλό τους και να ολιγωρούν.