Του Κωστή Πλάντζου
Να σαρώσει τα υπολείμματα από ελληνικά ομόλογα που έχουν ξεμείνει στα χέρια ιδιωτών επενδυτών μέχρι και εικοσαετούς διάρκειας βάζει πλέον στόχο η κυβέρνηση. Εκτός από το να εκδώσει ξανά 5ετές ομόλογο, όπως ήδη έπραξε, ή και νέους 3ετείς τίτλους που έχουν υψηλή εμπορευσιμότητα διεθνώς και θα έδιναν μεγάλη ανάσα ρευστότητας με λογικό κόστος δανεισμού για τη χώρα αλλά λείπουν παντελώς από την αγορά, στο υπουργείο Οικονομικών κάνουν και άλλα σχέδια που θα οδηγήσουν σε εκδόσεις πολυετών ομολόγων, ώστε να συμπληρωθεί το γρηγορότερο δυνατόν η «δεξαμενή» τίτλων του Ελληνικού Δημοσίου που θα αλλάζουν χέρια στις αγορές.
Στον Οργανισμό Διαχείρισης Δημοσίου Χρέους (ΟΔΔΗΧ) έχουν από καιρό έτοιμο σχέδιο που φαίνεται να γίνεται αποδεκτό πλέον και από το Μέγαρο Μαξίμου, για να στηθεί μια επιχείρηση ανταλλαγής παλαιών ομολόγων που κυκλοφορούν στην αγορά με νέας έκδοσης αντίστοιχης διάρκειας.
Συγκεκριμένα, έχει διαπιστωθεί ότι μετά το κούρεμα (PSI) έχουν μείνει μικρά υπόλοιπα από παλιές σειρές ομολόγων 10ετούς έως και 20ετούς διαρκείας που δεν ανταλλάχθηκαν εθελοντικά, σε αξίες κάτω από 1 δισ. ευρώ συνολικά οι περισσότερες εξ αυτών.
Αν και δεν αποτελεί πλέον ιδιαίτερο κίνδυνο για τη χώρα μας σε ποια χέρια βρίσκονται αυτά, όπως παλαιότερα (όταν κατά περιόδους προέκυπτε θέμα πληρωμής τους), φαντάζουν στα μάτια των ειδικών «ως μικρά υπολείμματα από κομήτη» που περιφέρονται άσκοπα και κουβαλούν κάτι από το (κακό) παρελθόν στο οποίο ανήκουν.
Αυτά τα «κομμάτια», που όλα μαζί αθροιστικά ίσως δεν ξεπερνούν τα 5-6 δισ. ευρώ, στο υπουργείο Οικονομικών θεωρούν ευκαιρία πλέον να τα υποκαταστήσουν με νέα που θα εκδοθούν και θα αποτιμηθούν θετικότερα από την αγορά. Στόχος μιας τέτοιας κίνησης, σύμφωνα με τους υποστηρικτές της, δεν είναι να αντλήσει νέα κεφάλαια το Δημόσιο, αλλά να ανταλλάξει με «φρέσκους» τίτλους που θα θέσει σε κυκλοφορία η Ελληνική Δημοκρατία για να καλύψουν ταχύτερα το κενό στην αγορά ομολόγων και στις καμπύλες επιτοκίων που παρακολουθούν τα dealing rooms διεθνώς.
Αν μπορούσε έτσι το Ελληνικό Δημόσιο να παρουσιάσει από το β’ εξάμηνο του 2014 ή έως τις αρχές του 2015 στοιχεία αποδόσεων για μια πλήρη σειρά ομολόγων διάρκειας από 3 έως και 20 έτη, στο υπουργείο Οικονομικών θεωρούν πως πλέον τα «πέτρινα χρόνια» για τον δανεισμό της Ελλάδας από τις αγορές θα έχουν περάσει πια στο παρελθόν.
Στα σκαριά και «λαϊκό» ομόλογο
Μετά τα τεστ θάρρους με το 5ετές ομόλογο, στην κυβέρνηση κάνουν πλέον διστακτικά και σκέψεις για να ζητήσουν την ψήφο εμπιστοσύνης Ελλήνων επενδυτών. Αν και κανείς δεν μπορεί να ξεχάσει την καταστροφή που υπέστησαν πριν από δύο χρόνια σχεδόν 12.500 ομολογιούχοι που έχασαν σχεδόν τα πάντα όταν τα ομόλογά τους «κουρεύτηκαν», εξετάζονται εισηγήσεις για μια αποφασιστική κίνηση προς το μέλλον με την έκδοση και προσφορά μιας ειδικής σειράς ομολόγων 12μηνης διάρκειας προς τους εγχώριους επενδυτές.
Σε μια τέτοια περίπτωση η κυβέρνηση θα μπορούσε να δώσει κάποιο σχετικά πιο ελκυστικό επιτόκιο, που δεν θα το έβρισκαν αλλού οι Ελληνες επενδυτές για τα χρήματά τους, τουλάχιστον γύρω στο 5%, όπως μέχρι πρόσφατα τιμολογούνταν τα έντοκα γραμμάτια μικρής διάρκειας με τα οποία δανειζόταν το Δημόσιο. Για μία μικρή έκδοση -π.χ. έως 2 δισ. ευρώ- ένα συγκριτικά «αλμυρό» για το κράτος επιτόκιο δεν θα απειλούσε τη βιωσιμότητα του ελληνικού χρέους συνολικά, αλλά ενδεχομένως θα έριχνε γέφυρες για να ανακτήσουν οι ομολογιούχοι ακόμα μέρος των ζημιών που υπέστησαν.
Ένας επιπλέον πονοκέφαλος όμως σχετικά με τη σκοπιμότητα μιας τέτοιας έκδοσης είναι για το οικονομικό επιτελείο της κυβέρνησης το γεγονός ότι από 1/1/2014 δεν απαλλάσσονται πλέον από την υποχρέωση δικαιολόγησης «πόθεν έσχες» οι επενδυτές κρατικών ομολόγων. Αν το καθεστώς αυτό παραμείνει αμετάβλητο έως τα τέλη του 2014 ή όποτε κριθεί καιρός για μια τέτοια κίνηση, το ενδιαφέρον Ελλήνων επενδυτών θα ήταν σαφώς πιο περιορισμένο απ’ ό,τι θα επέβαλε η ανάγκη έκδοσης των ομολόγων.
Επιπλέον, χάνεται και η δυναμική που θα είχε η ενέργεια αυτή αν λανσαριζόταν -όπως πολλοί έχουν προτείνει- ως μία έμμεση μορφή φορολογικής περαίωσης και «γραμμής με το παρελθόν» για εισοδήματα που διέφευγαν από την Εφορία ή είχαν αποσυρθεί με αναλήψεις από τις τράπεζες λόγω της κρίσης, και οι κάτοχοί τους έχουν εγκλωβιστεί στο νέο φορολογικό καθεστώς που θεωρεί περίπου ως προϊόν φοροδιαφυγής ακόμα και 1.000 ευρώ τα οποία δεν βρίσκονται σήμερα κατατεθειμένα σε τράπεζες αλλά «αναπαύονται» στα στρώματα, στους κήπους ή σε καταθετικούς λογαριασμούς του εξωτερικού.