Στον Αντώνη Τάντουλο
Συνέντευξη εφ’ όλης της ύλης παραχώρησε ο κ. Αθανάσιος Βαμβακίδης (υπεύθυνος νομισματικής στρατηγικής της Bank of America Merrill Lynch) στο Newmoney.gr, μιλώντας και ως τεχνοκράτης και βεβαίως ως Έλληνας, για την επιτυχία της χώρας να βγει στις αγορές, ενώ αναφορικά με τις ευρύτερες εξελίξεις στην ΕΕ εκφράζει τις ενστάσεις του απέναντι στην μέχρι τώρα πολιτική της ΕΚΤ.
“Θα ήθελα να πω ότι το ποτήρι πια είναι μισογεμάτο, ενώ ήταν εντελώς άδειο και έτοιμο να σπάσει ακριβώς πριν από δύο χρόνια. Τώρα, ο εφησυχασμός είναι ο κίνδυνος”, και δηλώνει κατηγορηματικά πως η εκδοσή ομολόγου “ήταν η σωστή κίνηση, στη σωστή στιγμή”. “Εάν η πολιτική σταθερότητα συνεχίζεται και η ελληνική κυβέρνηση πραγματοποιεί τις μεταρρυθμίσεις, θα αποδειχθεί ότι οι αγορές έκαναν σωστή πρόβλεψη και οι άνθρωποι θα αρχίσουν να αισθάνονται τη διαφορά”, τονίζει.
1) Κύριε Βαμβακίδη δεδομένου πως εκ του αντικειμένου σας βρίσκεστε πιο κοντά στους διεθνείς επενδυτές, ποιο είναι το μήνυμα που εισπράττετε από την πρώτη μετά από τέσσερα χρόνια έξοδο της Ελλάδας στις αγορές ομολόγων;
Αυτό είναι σαφώς μια επιτυχία της Ελλάδας. Η θετική αντίδραση της αγοράς αντανακλά την αναγνώριση των σημαντικών βελτιώσεων που έχουν πραγματοποιηθεί στον κρατικό προϋπολογισμό και στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών, αλλά και την αξιοσημείωτη πρόοδο στην υλοποίηση του προγράμματος εξυγίανσης. Ακόμη περισσότερο, ενισχύει τις προσδοκίες της αγοράς ότι η Ελλάδα θα παραμείνει σε αυτή την κατεύθυνση, θα συνεχίσει να υλοποιεί τις μεταρρυθμίσεις και θα ξεκινά η σταδιακή ανάκαμψη.
Αντιλαμβάνομαι ότι ο μέσος Έλληνας εξακολουθεί να αισθάνεται έντονο πόνο από τη μεγάλη κατάρρευση των εισοδημάτων του και το εξαιρετικά υψηλό ποσοστό ανεργίας και αναρωτιέται τι κερδίζει εκείνος από την επιτυχής έκδοση ομολόγων. Για μερικούς, το όλο ζήτημα μπορεί να ακούγεται ως ένα κακόγουστο αστείο. Ωστόσο, οι αγορές κοιτούν μπροστά. Η θετική αυτή αντίδραση τους βασίζεται στις ισχυρές ελπίδες τους ότι τα πράγματα θα είναι πολύ καλύτερα κατά τους επόμενους μήνες και τα επόμενα χρόνια. Και η απόδειξη αυτών είναι το βάρος που θα σηκώσει η Ελλάδα τους επόμενους μήνες. Εάν η πολιτική σταθερότητα συνεχίζεται και η ελληνική κυβέρνηση πραγματοποιεί τις μεταρρυθμίσεις, θα αποδειχθεί ότι οι αγορές έκαναν σωστή πρόβλεψη και οι άνθρωποι θα αρχίσουν να αισθάνονται τη διαφορά. Η ανάκαμψη μετά από μια κρίση, ειδικά μετά από μία τόσο σοβαρή όσο της Ελλάδας, χρειάζεται χρόνο. Ωστόσο, η νέα είσοδος στις αγορές είναι συχνά το πρώτο βήμα.
2) Ήταν τελικά μια κίνηση επικοινωνιακού τύπου, ή ένα αναγκαίο πρώτο βήμα που ανοίγει την πόρτα σε επόμενες εκδόσεις ομολόγων;
Δεν έχει σημασία τι οδήγησε στην ιδέα να γίνει το πρώτο τεστ στις αγορές αυτή τη χρονική στιγμή, τα αποτελέσματα ήταν πιο θετικά από ό, τι κανείς θα περίμενε πριν από λίγες εβδομάδες. Ήταν η σωστή κίνηση, στη σωστή στιγμή. Οι παγκόσμιες συνθήκες της αγοράς έχουν βελτιωθεί δραματικά, η Ελλάδα ξεπέρασε τους δημοσιονομικούς της στόχους το περασμένο έτος και μια πολύ μακρά και δύσκολη διαπραγμάτευση με την Τρόικα -για την 5η αναθεώρηση του προγράμματος – έφτασε στο τέλος της, με επιτυχή κατάληξη. Ως εκ τούτου, υπήρξε μία ευκαιρία και οι ελληνικές αρχές την άρπαξαν. Και πολύ καλά έκαναν! Όσο πιο γρήγορα (σ.σ η Ελλάδα) κινείται από τους όρους της Τρόικας στην πειθαρχία των αγορών, τόσο το καλύτερο. Περιμένω περισσότερες εκδόσεις ομολόγων στο μέλλον. Τέτοιες κινήσεις θα βοηθήσουν στη μείωση του κόστους δανεισμού του ιδιωτικού τομέα, καθώς, στηρίζοντας την ανάκαμψη.
3) Θεωρείτε πως η χώρα μας μετά και τα θετικά μακροοικονομικά στοιχεία που παρουσιάζει, δικαιούται πλέον να ανοίξει το θέμα της αναδιάρθρωσης του χρέους και πως κατά την άποψή σας θα πρέπει να κινηθεί προκειμένου να κάμψει ή να παρακάμψει τις οποίες αντιρρήσεις θα υπάρξουν;
Αυτό είναι πράγματι ένας από τους λόγους που το κόστος δανεισμού του Ελληνικού Δημοσίου μειώνεται και η Ελλάδα μπόρεσε να εκδώσει ένα νέο ομόλογο Η αγορά αναμένει ότι η ικανοποιητική υλοποίηση του προγράμματος θα διευκολύνει την τρόικα να συζητήσει και να εγκρίνει κάποιου είδους ελάφρυνση του χρέους. Το δημόσιο χρέος παραμένει πολύ υψηλό, στο 175 % του ΑΕΠ. Θα απαιτούσε πολύ υψηλά πρωτογενή πλεονάσματα για τουλάχιστον μια δεκαετία για να μειωθεί σε βιώσιμα επίπεδα. Παρόλο που η αναμενόμενη ανάκαμψη θα συμβάλει στη βελτίωση των δημοσιονομικών αποτελεσμάτων, χωρίς περισσότερη λιτότητα, το να διατηρήσεις ένα υψηλό πρωτογενές πλεόνασμα σταθερό, χρόνο με το χρόνο, είναι σχεδόν αδύνατο. Τα καλά νέα είναι ότι το ΔΝΤ ασκεί πιέσεις στην υπόλοιπη Ευρώπη να μειώσει το βάρος του χρέους για την Ελλάδα και η Τρόικα έχει πλέον συμφωνήσει ότι οι συζητήσεις θα ξεκινήσουν σύντομα και ελπίζουμε ότι θα ολοκληρωθεί αυτό το έτος . Δεν περιμένω μια σημαντική ελάφρυνση του χρέους , αλλά νομίζω ότι θα είναι αρκετό για να στείλει ένα πολύ θετικό μήνυμα, τόσο στο εσωτερικό όσο και στο εξωτερικό, ότι θα κάνουν ό,τι μπορούν αν χρειαστεί, εφόσον και όσο η Ελλάδα συνεχίζει τον εκσυγχρονισμό της οικονομίας της. Το πιο πιθανό σενάριο είναι ο χρόνος ωριμότητας ορισμένων δανείων που κατέχει ο επίσημος τομέας να επεκταθούν και να μειωθούν τα επιτόκια, τόσο όσο να ικανοποιήσουν τις απαιτήσεις του ΔΝΤ για τη βιωσιμότητα του χρέους και ελπίζουμε να επιβεβαιώσει τις προσδοκίες της αγοράς ότι περισσότερη ελάφρυνση του χρέους μπορεί να ακολουθήσει τα επόμενα χρόνια για να βοηθηθεί την Ελλάδα.
4) Μπορούν οι Ευρωεκλογές να αξιοποιηθούν ως ένας έμμεσος μοχλός πίεσης ειδικά προς τους Γερμανούς οι οποίοι και εγείρουν συνήθως τις μεγαλύτερες αντιρρήσεις σχετικά με τον χειρισμό του χρέους, ή θα πρέπει η κυβέρνηση να περιμένει το ερχόμενο καλοκαίρι για να προχωρήσει την συζήτηση;
Θα περίμενα η Γερμανία και η υπόλοιπη Ευρώπη γενικότερα να μείνει μακριά από τα πολιτικά της Ελλάδας, επειδή θα μπορούσε να αποτύχει. Πιθανόν να είναι ασφαλέστερο να σηματοδοτήσουν τις συζητήσεις για την ελάφρυνση του χρέους τώρα, κάτι ήδη έχει γίνει, αλλά να περιμένουν για τις πραγματικές συζητήσεις μετά τις εκλογές της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Έτσι και αλλιώς, έχουν να ανησυχούν και για τις δικές τους εκλογές. Και αυτή η συζήτηση θα χρειαστεί περισσότερο χρόνο. Ωστόσο, εγώ περιμένω περισσότερα μηνύματα από την υπόλοιπη Ευρώπη να συγχαίρει την Ελλάδα για τη μέχρι τώρα πρόοδο της και να την προτρέπει να συνεχίσει τις μεταρρυθμίσεις. Και αυτό είναι ένα μήνυμα “win-win”.
5) Γενικότερα βρισκόμαστε στον σωστό δρόμο και αν ναι, υπάρχουν κάποιες βελτιώσεις στην τακτική που ακολουθούμε;
Νομίζω ότι η διαδρομή είναι σε γενικές γραμμές σωστή, εμείς απλά πρέπει να παραμείνουμε και να σταματήσουμε να προσπαθούμε να αποκλίνουμε. Θα ήθελα να πω ότι το ποτήρι είναι μισογεμάτο, ενώ ήταν εντελώς άδειο και έτοιμο να σπάσει ακριβώς πριν από δύο χρόνια. Τώρα, ο εφησυχασμός είναι ο κίνδυνος. Το πρόγραμμα διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων, που το ελληνικό κοινοβούλιο ενέκρινε πριν από ένα μήνα, είναι πολύ φιλόδοξο, αλλά είναι απολύτως αναγκαίο για να υποστηριχθεί η ανάκαμψη, η βελτίωση της ανταγωνιστικότητας, η προσέλκυση επενδύσεων και, πιο σημαντικό, η δημιουργία θέσεων εργασίας. Αυτή είναι η στιγμή για μια μετατόπιση από τη λιτότητα στις μεταρρυθμίσεις, από τα οριζόντια μέτρα στις λύσεις των προβλημάτων. Τα ημίμετρα θα οδηγήσουν σε μια πολύ πιο αργή ανάκαμψη και θα αυξήσουν τους κινδύνους της ανυπομονησίας.
O ρόλος της ΕΚΤ
6) Για να περάσουμε όμως στην ευρύτερη οικονομία της Ευρωπαϊκής Ένωσης που προφανώς έχει αντίκτυπο στην Ελλάδα, εντοπίζετε κάποιους εν δυνάμει κινδύνους από την πάγια αμυντική στάση της ΕΚΤ, έναντι των πιέσεων ή των παροτρύνσεων προκειμένου να προχωρήσει σε μόχλευση του ευρώ;
Η ΕΚΤ θα μπορούσε σίγουρα να κάνει περισσότερα για να βοηθήσει και αυτό μπορεί να συμβεί σύντομα. Είναι εκτός στόχου για τον πληθωρισμό της με ένα πολύ ευρύ περιθώριο, το οποίο διατηρεί το ευρώ ισχυρό και αυτό δυσκολεύει την Ελλάδα και την υπόλοιπη περιοχή να βελτιώσουν την ανταγωνιστικότητά τους. Η ΕΚΤ αύξησε τα επιτόκια τον Απρίλιο και τον Ιούλιο του 2011, εν μέσω της κρίσης της Ευρωζώνης, καθώς ο ονομαστικός πληθωρισμός ήταν πολύ πάνω από το 2%, παρά το γεγονός ότι ο δομικός πληθωρισμός ήταν κάτω του 2% και οι μεσοπρόθεσμες προσδοκίες για τον πληθωρισμό σταθεροποιημένες. Ωστόσο, έχει αποφευχθεί η περαιτέρω ελάφρυνση μέχρι στιγμής φέτος, υποστηρίζοντας ότι ο δομικός πληθωρισμός είναι υψηλότερος από ότι ο επίσημος πληθωρισμός – αν και οι δύο είναι κάτω από το 1% – και ότι οι μεσοπρόθεσμες προσδοκίες για τον πληθωρισμό είναι συγκρατημένες. Αυτό ενισχύει τις αμφιβολίες της αγοράς για τη δέσμευση της ΕΚΤ να αντιμετωπίσει αποφασιστικά τους κινδύνους αποπληθωρισμού και ως εκ τούτου να αποδυναμώσει το ευρώ.
7) Σας ανησυχεί και σε ποιο βαθμό ο περιορισμένος πληθωρισμός στη ζώνη του ευρώ και ποια είναι η γνώμη σας για τις απόψεις που ακούγονται σχετικά με κινήσεις έμμεσης μόχλευσης, όπως για παράδειγμα η αγορά εταιρικών ομόλογων από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα; Μπορούν να φέρουν αποτελέσματα;
Τα στοιχεία για τον πληθωρισμό κατά τους επόμενους λίγους μήνες είναι εξαιρετικά σημαντικά. Εάν ο πληθωρισμός παραμένει τόσο χαμηλός θα είναι αδύνατο για την ΕΚΤ να αναθεωρήσει τις βραχυπρόθεσμες προβλέψεις της προς τα κάτω για μια ακόμη φορά, διατηρώντας τις μεσοπρόθεσμες προβλέψεις στα ίδια επίπεδα και θα διατηρήσει τις πολιτικές χωρίς να ρισκάρει το να μειώσει τις προσδοκίες των αγορών για τον πληθωρισμό. Η ΕΚΤ θα πρέπει να δράσει.
Η επίδραση της ποσοτικής χαλάρωσης ή άλλων μη συμβατικών πολιτικών από την ΕΚΤ θα εξαρτηθεί από το μέγεθος και τη δέσμευση. Στην Ιαπωνία , τα λεγόμενα Abenomics έχουν αποδυναμώσει το γεν σημαντικά λόγω της δέσμευσης της Τράπεζας της Ιαπωνίας να διογκώσει την οικονομία και να διατηρήσει τη χαλάρωση των πολιτικών μέχρι να πετύχει. Μια τέτοια δέσμευση παρέχει μεγάλη ισχύ σε κάθε ποσοτική χαλάρωση. Η ΕΚΤ πρέπει να δεσμευτεί ότι οι πολιτικές θα χαλαρώσουν περαιτέρω έως ότου πετύχει τους στόχους της για τον πληθωρισμό. Αυτό θα βοηθήσει επίσης να αποδυναμώσει το ευρώ. Ωστόσο , ανησυχώ ότι οποιαδήποτε μέτρα της ΕΚΤ για να διευκολύνει περαιτέρω τις πολιτικές θα είναι αδύναμη, τουλάχιστον σε σχέση με την πολύ πιο αποφασιστική Fed και την Τράπεζα της Ιαπωνίας.
Μείωση εταιρικής φορολογίας
8)’Έχετε ενδεχομένως να προτείνετε κάποιες πιο δραστικές λύσεις; Παλαιότερα είχατε προτείνει την κατάργηση του νομίσματος των 500 ευρώ. Και τέλος ποια είναι κατά την άποψή σας μια “υγιής” σχέση της ισοτιμίας μεταξύ του δολαρίου και του ευρώ;
Πιστεύω ακράδαντα ότι πρέπει να καταργηθεί το χαρτονόμισμα των 500 ευρώ. Η πρότασή μας πραγματικά επικροτήθηκε από ορισμένα υψηλόβαθμα στελέχη της ΕΚΤ, αλλά ο κ. Draghi ήταν εναντίον της. Ανησυχεί για τις επιπτώσεις στη ρευστότητα. Για μένα αυτό είναι άσχετο, επειδή κανείς δεν χρησιμοποιεί στους νόμιμους λογαριασμούς 500 ευρώ κάθε μέρα.
Νομίζω ότι πρέπει να γίνουν περισσότερα για την ενίσχυση της τραπεζικής ένωσης στην Ευρωζώνη. Ανησυχώ ότι τα βήματα μέχρι στιγμής δεν είναι αρκετά για να φέρουν τις χαμένες καταθέσεις πίσω στις χώρες της περιφέρειας.
Στην Ελλάδα ειδικότερα, μάλλον ήρθε η ώρα να δείτε με άλλη ματιά το φορολογικό σύστημα. Είναι ακόμη πολύ περίπλοκο, ίσως πιο πολύπλοκο από ό, τι πριν από την κρίση και η φορολογική επιβάρυνση είναι πολύ βαριά. Η πείρα του παρελθόντος έχει αποδείξει σαφώς ότι τα απλά και τα διαφανή φορολογικά συστήματα λειτουργούν καλύτερα. Θα ήθελα προσωπικά να καταργηθούν οι ευνοϊκές επιχειρηματικές επιδοτήσεις και να αντικατασταθούν με μια συνολική μείωση των εταιρικών φόρων. Οι επιδοτήσεις μπορούν να οδηγήσουν σε διαφθορά, ενώ η χαμηλή εταιρική φορολογία θα οδηγήσει σε επενδύσεις. Θα μπορούσε επίσης να αναθεωρηθούν τα φορολογικά κίνητρα που συνδέονται με την πρόσληψη νέων εργαζομένων. Πράγματι, το ΔΝΤ έχει υποστηρίξει τέτοια μέτρα σε άλλες χώρες, πρόσφατα.
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις μας, η fair value αξία του ευρώ είναι περίπου 1,30 σε σχέση με το δολάριο. Ωστόσο, δεδομένου ότι η ανάκαμψη των ΗΠΑ είναι σήμερα πολύ ισχυρότερη από ό, τι στην Ευρωζώνη , το ευρώ θα πρέπει να πέσει ακόμα χαμηλότερα σε σύντομο χρονικό διάστημα, μεταξύ 1,20 – 1,25$. Ο κύριος λόγος που είναι τόσο ισχυρό είναι η σφιχτή πολιτική της ΕΚΤ, σε σχέση με την πολύ υποστηρικτική της Fed .