Του Γιώργου Χ. Παπαγεωργίου
Έναν άσο στο μανίκι σκοπεύει να χρησιμοποιήσει η ελληνική κυβέρνηση στη διαπραγμάτευση για την ελάφρυνση του ελληνικού χρέους, αξιοποιώντας το ενδιαφέρον των ξένων κεφαλαίων και επιταχύνοντας την αποδέσμευση του Ταμείου Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας από τις ελληνικές τράπεζες, έτσι ώστε να εξοικονομήσει ένα σημαντικό ποσό το οποίο θα μπορεί να χρησιμοποιηθεί στη διαδικασία αυτή.
Στον σχεδιασμό της κυβέρνησης περιλαμβάνεται η επίσπευση των διαδικασιών για διάθεση σε ιδιώτες επενδυτές των μετοχών ελληνικών τραπεζών που κατέχει σήμερα το ΤΧΣ. Υπολογίζεται ότι από μια τέτοια εξέλιξη τα ποσά που μπορούν να αποδεσμευτούν προσεγγίζουν τα 17 δισ. ευρώ και θα προστίθεντο σε μια τέτοια περίπτωση στα διαθέσιμα που ήδη έχει το ΤΧΣ. Τα κεφάλαια που έχουν περισσέψει στο τελευταίο από τις διαδοχικές ανακεφαλαιώσεις των τραπεζών ανέρχονται σε περίπου 11 δισ. ευρώ και το ποσό που θα μείνει τελικά διαθέσιμο θα εξαρτηθεί από το εάν θα προκύψουν νέες κεφαλαιακές ανάγκες από τα ευρωπαϊκά stress tests τα οποία ολοκληρώνονται τον Οκτώβριο.
Ο σχεδιασμός της κυβέρνησης βασίζεται στην προϋπόθεση ότι το ενδιαφέρον που εκδηλώθηκε το τελευταίο διάστημα για ελληνικές αξίες (ομόλογα, μετοχές) θα διατηρηθεί και δεν θα ανατραπεί από πολιτικές ή άλλες εξελίξεις. Συνδέεται, επίσης, με τη διαφαινόμενη αλλαγή στάσης από την πλευρά της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ) και τον προσανατολισμό σε χαλαρότερη νομισματική πολιτική, η οποία πιθανότατα θα ξεκινήσει με μείωση του βασικού της επιτοκίου και ίσως επεκταθεί αργότερα σε αγορές ομολόγων ή τιτλοποιημένων δανείων, δημιουργώντας ένα ευρύτερο ευνοϊκό περιβάλλον.
Σε κάθε περίπτωση, το οικονομικό επιτελείο υπολογίζει ότι, εφόσον τελικά τα σχέδια υλοποιηθούν, μπορεί να υπάρχουν στα τέλη του χρόνου 25 έως 28 δισ. ευρώ, τα οποία θα είναι στη διάθεση της ελληνικής πλευράς για να καλύψει το όποιο χρηματοδοτικό κενό υπάρχει, αλλά και να τα χρησιμοποιήσει για εξόφληση ομολόγων ή επαναγορά χρέους, στο πλαίσιο της αναδιάθρωσης για τη βιωσιμότητά του.
Η μέθοδος που θα χρησιμοποιηθεί είναι αντικείμενο εξέτασης το τελευταίο διάστημα, αλλά επί της ουσίας αφορά στην προσφορά εξαγοράς των warrants που απέκτησαν όσοι μέτοχοι τραπεζών συμμετείχαν στις πρώτες αυξήσεις κεφαλαίου του 2013. Τα warrants δίνουν το δικαίωμα στον κάτοχό τους να αποκτήσει εντός πενταετίας επιπλέον μετοχές (τις οποίες κατέχει το ΤΧΣ) σε προκαθορισμένη τιμή, εκείνη στην οποία αποκτήθηκαν οι μετοχές το 2013, συν ένα επιτόκιο το οποίο αυξάνεται σταδιακά έως τη λήξη της πενταετίας. Ο σχεδιασμός προβλέπει την προσφορά εξαγοράς ή ανταλλαγής των warrants με μετοχές του ΤΧΣ με κάποιο κίνητρο (premium), έτσι ώστε το τελευταίο να εισπράξει προ της πενταετίας τα ποσά που αντιστοιχούν στις τραπεζικές μετοχές που κατέχει. Το ΤΧΣ στην περίπτωση αυτή θα χρειαστεί κεφάλαια, ενώ απαιτείται και η έγκριση της τρόικας, γι’ αυτό ο χρόνος υλοποίησης ενός τέτοιου σχεδίου αλλά και η μέθοδος (προσφορά μετρητών ή μετοχών) είναι ακόμη υπό επεξεργασία και βέβαια ίσως οι αποφάσεις εξαρτηθούν και από το πολιτικό κλίμα μετά τις εκλογές.
Οι διαπραγματεύσεις και το χρηματοδοτικό κενό
Το ποσό πάντως που θα έχει στη διάθεσή της η ελληνική πλευρά από το ΤΧΣ θεωρείται κομβικό διότι η διαπραγμάτευση για την ελάφρυνση του χρέους αναμένεται ότι θα γίνει «πακέτο» με όλα τα θέματα που υπάρχουν ανοιχτά για το ελληνικό ζήτημα, όπως είναι το χρηματοδοτικό κενό που υπάρχει έως το 2018 και αφορά στις αποπληρωμές υποχρεώσεων από δάνεια που έχει πάρει η Ελλάδα από το ΔΝΤ, καθώς και από ομόλογα που βρίσκονται στην κατοχή της ΕΚΤ και των κεντρικών τραπεζών και τα οποία λήγουν. Οι υποχρεώσεις αυτές δεν εντάσσονται στη σχεδιαζόμενη επιμήκυνση που αφορά τις πληρωμές για τα διακυβερνητικά δάνεια που πήρε η Ελλάδα το 2010 και τη χρηματοδότηση από τον EFSF.
Κλειδί για την ελάφρυνση του χρέους είναι επίσης η μετατροπή του επιτοκίου των διακυβερνητικών δανείων σε σταθερό, όπως ζητεί η Ελλάδα, καθώς κάτι τέτοιο θα κατεβάσει σημαντικά τις προβλέψεις για την εξέλιξη του χρέους στο μέλλον, δεδομένου ότι μέχρι σήμερα το ΔΝΤ χρησιμοποιούσε υψηλά επιτόκια στις μελλοντικές προβολές της ανάλυσης βιωσιμότητας.
Ορισμένοι από τους εταίρους υποστηρίζουν ότι η Ελλάδα θα πρέπει να πάρει ένα τρίτο πακέτο βοήθειας για να καλυφθεί το κενό αυτό, έχοντας στην πίσω πλευρά του μυαλού τους ότι με τον τρόπο αυτό θα χρειαζόταν η υπογραφή νέας δανειακής σύμβασης (μνημόνιο), η οποία θα εμπόδιζε την ελληνική πλευρά να ξεφύγει από τον πλήρη έλεγχο των δανειστών.
Από την άλλη πλευρά, θεωρείται εξαιρετικά δύσκολο να περάσουν από ορισμένα εθνικά κοινοβούλια και η ελάφρυνση του χρέους και ένα τρίτο πακέτο βοήθειας, πολύ περισσότερο εάν η ελληνική πλευρά έχει εξασφαλίσει πρόσθετα κονδύλια μέσω της επανιδιωτικοποίησης των τραπεζών. Ολα τα θέματα, πάντως, θα κλείσουν μαζί, έτσι ώστε να μη χρειαστούν διαδοχικές εγκρίσεις των αποφάσεων από τα εθνικά κοινοβούλια των χωρών-μελών.