της Ελένης Στεργίου
“Επιχείρηση ρευστότητα”. Αυτό έχει βάλει σκοπό ο Μάριο Ντράγκι, ο οποίος σήμερα αναμένεται να ανακοινώσει πακέτο μέτρων που θα περιλαμβάνει μείωση των επιτοκίων και εργαλεία για την αύξηση της ρευστότητας προς τις επιχειρήσεις. Η συνεδρίαση θα είναι ιστορική, καθώς, αν τελικά συμβεί, το επιτόκιο καταθέσεων θα διαμορφωθεί σε αρνητικά επίπεδα για πρώτη φορά.
Πρόκειται για την έκτη μείωση του βασικού επιτοκίου του ευρώ από τον Νοέμβριο του 2011, όταν η Ευρωτράπεζα ξεκίνησε τον τρέχοντα κύκλο χαλάρωσης της νομισματικής πολιτικής της, έπειτα από ένα ολιγόμηνο ανοδικό διάλειμμα στα μέσα της ίδιας χρονιάς.Οι περισσότεροι αναλυτές θεωρούν σχεδόν βέβαιη την περαιτέρω μείωση του βασικού επιτοκίου, που σήμερα ανέρχεται στο 0,25%, στο 0,15% ή 0,10%.
Τι σημαίνουν όλα για αυτά για δανειολήπτες, εξαγωγές, επιχειρήσεις και ομόλογα;
Ο βασικός στόχος του προέδρου της ΕΚΤ είναι: η σταθεροποίηση των τιμών, η απελευθέρωση της ρευστότητας και η ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της Ευρωζώνης.
Επομένως, οι κινήσεις ρευστότητας θα προβλέπουν παροχή κεφαλαίων στις ευρωπαϊκές τράπεζες και στις ελληνικές, έναντι εγγυήσεων που θα είναι τιτλοποιημένα υφιστάμενα δάνεια προς Μικρομεσαίες επιχειρήσεις, με παράλληλη δέσμευση των τραπεζών ότι τα κεφάλαια θα τα χρησιμοποιήσουν για χορηγήσεις.
Για τις τράπεζες, οι “συνέπειες” δεν τελειώνουν εδώ: εκείνες που αφήνουν τα χρήματα τους στην ΕΚΤ, το επιτόκιο θα διαμορφωθεί με αρνητικό πρόσημο. Με αυτό επιτόκιο η κεντρική τράπεζα θέλει να πετύχει πρώτον την αποδυνάμωση του ευρώ στις αγορές συναλλάγματος και αφετέρου να προωθηθεί επιτέλους η υψηλή ρευστότητα που προσφέρει η ΕΚΤ στην ιδιωτική οικονομία, για το οποίο έχουν κατηγορηθεί όλες οι τράπεζες της Ευρωζώνης.
Φυσικά, ο Ντράγκι δεν μπορεί να αναγκάσει τις τράπεζες να χορηγούν δάνεια, ειδικά λίγους μήνες πριν τα ευρωπαϊκά stress test. Ωστόσο, με τον παραπάνω τρόπο, δημιουργεί ένα ισχυρό αντικίνητρο για τις εμπορικές τράπεζες να καταθέτουν στην ΕΚΤ τη ρευστότητά τους και τα διαθέσιμα κεφάλαια θα κατευθυνθούν προς την πραγματική οικονομία. Δηλαδή, ο στόχος του είναι να δώσει κίνητρο προκειμένου αυτές να δίνουν περισσότερες πιστώσεις σε επιχειρήσεις, γεγονός που θα δημιουργούσε περισσότερες επενδύσεις, ενίσχυση της ανάπτυξης και εντέλει σε υψηλότερο πληθωρισμό. Έτσι, η υποχώρηση της αξίας του ευρώ σε συνδυασμό με το ενδεχόμενο να επανέλθει η ισορροπία στη ζήτηση και προσφορά της αγοράς δανείων, τότε έχει πετύχει το σχέδιο του Ντράγκι.
Επίσης, οι τράπεζες, λόγω του αρνητικού καταθετικού επιτοκίου, εκτιμάται ότι θα αναζητήσουν εναλλακτικές λύσεις, όπως τα κρατικά ομόλογα των χωρών της κρίσης, κάτι που ευνοεί ιδιαιτέρως την Ελλάδα. Έτσι, τα επιτόκια παραμένουν πολύ ελκυστικά και επιπλέον η ΕΚΤ συνεχίζει να τα εγγυάται.
Σημειώνεται ότι το ευρώ είναι υπερτιμημένο κατά τουλάχιστον 10 %, σύμφωνα με τους οικονομολόγους, το οποίο έχει προκαλέσει συζητήσεις για τον κίνδυνο μείωσης της αύξησης της ανταγωνιστικότητας, που πέτυχαν οι χώρες αυτές χάρη στις μειώσεις των μισθών, ενώ “θάβει” τις εξαγωγές της ένωσης.
Δανειολήπτες
Η εξέλιξη της μείωσης των επιτοκίων είναι ιδιαίτερα ευνοϊκή για όσους αποπληρώνουν δάνεια κυμαινόμενου επιτοκίου στις ελληνικές τράπεζες, οι οποίοι θα δουν από τον ερχόμενο Ιούλιο τις δόσεις τους να υποχωρούν σε χαμηλότερα επίπεδα.
Περισσότερο ευνοημένοι θα είναι τα νοικοκυριά που έχουν χρηματοδοτηθεί για την αγορά ακινήτων και εταιρείες που αποπληρώνουν δάνεια κεφαλαίου κίνησης, διότι τις περισσότερες φορές, σε αυτές τις περιπτώσεις, οι συμβάσεις προβλέπουν υπολογισμό των δόσεων βάσει κυμαινόμενου επιτοκίου. Έτσι, θα πρέπει να “χαίρονται” όσοι εξοφλούν δάνεια με το κόστος να είναι άμεσα συνδεδεμένο με το βασικό επιτόκιο της ΕΚΤ ή με τους διατραπεζικούς δείκτες Εuribor. Πρόκειται για στεγαστικά δάνεια που χορηγήθηκαν την περίοδο από το 2003 ως το 2007, τα οποία είτε αποπληρώνονταν εξαρχής με κυμαινόμενο επιτόκιο είτε ξεκίνησε η αποπληρωμή τους με σταθερό επιτόκιο διάρκειας ενός ως πέντε ετών και σήμερα έχουν «γυρίσει» σε επιτόκιο ΕΚΤ. Ατή της κατηγορίας δανειολήπτες έχουν ήδη δει τη δόση τους να μειώνεται δώδεκα φορές από το 2008. Το ίδιο όφελος έχουν και όσοι αποπληρώνουν δάνεια που συνδέονται με το επιτόκιο Εuribor, το οποίο προεξοφλεί τις αποφάσεις της ΕΚΤ.
Η κατάσταση, όμως, δεν είναι η ίδια για τα καταναλωτικά, αφού τα περισσότερα δάνεια έχουν δοθεί με σταθερό επιτόκιο, ενώ πολλές φορές τα κυμαινόμενα επιτόκια είναι καθοριζόμενα από τις τράπεζες, που δεν σημαίνει αυτόματη προσαρμογή τους.
Οι μειώσεις στα επιτόκια “τρώνε”, όμως, και τις αποδόσεις των αποταμιευτών, με τις τράπεζες να προχωρούν σε αναθεώρηση των αποδόσεων που προσφέρουν σε σειρά καταθετικών προγραμμάτων και οι περικοπές συνήθως είναι μικρότερες από τις μεταβολές του παρεμβατικού επιτοκίου της ΕΚΤ.
Οι μετοχές και τα κέρδη
Οι ψίθυροι, πάντως, αναφέρουν ότι η ΕΚΤ έχει στα “σκαριά” ένα πρόγραμμα ποσοτικής χαλάρωσης με την αγορά ομολόγων ύψους 1 τρισ. ευρώ. Όμως, οι πιθανότητες να συμβεί κάτι τέτοιο τώρα είναι μικρές, όπως τονίζουν αναλυτές, καθώς προϋποθέτει η ευρωζώνη να απειληθεί σοβαρά με μια νέα ύφεση, κάτι που δεν φαίνεται να συμβαίνει.
Αν η ΕΚΤ προχωρούσε σε μια τέτοιας κλίμακας ποσοτική χαλάρωση, οι μετοχές θασημειώσουν κέρδη 10%, η απόδοση του γερμανικού επιτοκίου αναφοράς θα υποχωρήσει κατά 50 μονάδες βάσης και το ευρώ θα διολισθήσει 4% κατά μέσο όρο έναντι ενός καλαθιού νομισμάτων που περιέχει τους βασικούς εμπορικούς εταίρους της ευρωζώνης, ενώ η ανάπτυξη και ο πληθωρισμός αναμένεται να ενισχυθούν κατά 0,4% το επόμενο χρόνο.