Του Αλέξανδρου Κασιμάτη
Η ώρα της κρίσης φτάνει για χιλιάδες ζημιογόνες εταιρείες και τους επιχειρηματίες που τις διοικούν, καθώς οι τράπεζες ετοιμάζονται να διαχειριστούν αποτελεσματικά τον γόρδιο δεσμό των μη εξυπηρετούμενων δανείων. Κυβέρνηση και Τράπεζα της Ελλάδος ετοιμάζονται να δώσουν στις τράπεζες τα «εργαλεία» για να αντιμετωπίσουν δυναμικά το πρόβλημα των λεγόμενων κόκκινων δανείων, καθώς η οικονομία δεν μπορεί να επιστρέψει σε αναπτυξιακούς ρυθμούς αν δεν λυθεί το συγκεκριμένο πρόβλημα.
Ολα δείχνουν ότι η ανακοίνωση των αποτελεσμάτων των stress tests από την ΕΚΤ στις 30 Οκτωβρίου θα είναι και η αφετηρία για τη δυναμική διαχείριση των κόκκινων δανείων από τις τέσσερις συστημικές τράπεζες. Αυτό θα σηματοδοτήσει την αναδιάρθρωση χιλιάδων ζημιογόνων επιχειρήσεων, κάτι που σημαίνει ότι πολλοί επιχειρηματίες, από μικρομεσαίοι μέχρι και μεγάλοι, θα «πάνε σπίτι τους» αν δεν βάλουν το χέρι στην τσέπη για να στηρίξουν τις επιχειρήσεις τους.
Σημαίνει επίσης ότι για πολλές εταιρείες θα μεταβληθεί δραστικά η δομή τους, καθώς θα γίνουν συγχωνεύσεις με ομοειδείς επιχειρήσεις. Πρόκειται για το μεγαλύτερο μαζικό ξεκαθάρισμα της επιχειρηματικής τάξης που θα γνωρίσει ο τόπος. Δεν είναι τυχαίο ότι ο διοικητής της Τραπέζης της Ελλάδος Γιάννης Στουρνάρας στην πρώτη του ομιλία στη Βουλή έκανε λόγο για τα κόκκινα δάνεια λέγοντας ότι έχουν φτάσει τα 77 δισ. ευρώ, εκ των οποίων τα 42 δισ. δημιουργήθηκαν από επιχειρήσεις. «Εξαιρετικά σοβαρό», χαρακτήρισε το θέμα των μη εξυπηρετούμενων δανείων και ο πρόεδρος της Τράπεζας Πειραιώς Μιχάλης Σάλλας σε επίσκεψή του στη Θεσσαλονίκη πριν από λίγες ημέρες.
Νομικά προσκόμματα
Η νομοθεσία σήμερα προστατεύει εξίσου αδύναμους και οικονομικά ισχυρούς έναντι των οφειλών τους στις τράπεζες. Αυτό δημιουργεί νομικά προσκόμματα και επιχειρηματίες που ενώ έχουν διαθέσει, π.χ., ίδια κεφάλαια 15 εκατ. και έχουν δανειστεί 100 εκατ. αρνούνται να στηρίξουν τις εταιρείες τους και ζητούν να συνεχιστεί η τραπεζική χρηματοδότηση για να επιβιώσουν, επισείοντας τον κίνδυνο να χαθεί μεγάλο μέρος του δανεισμού αν πτωχεύσουν. Οι τρύπες που ανοίγουν κάθε χρόνο οι νέες ζημίες υποχρεωτικά πρέπει να καλυφθούν από κεφάλαια των μετόχων ή δανειακά κεφάλαια.
Αυτό δημιουργεί έμφραγμα στην οικονομία, καθώς σε κρίσιμους κλάδους υπάρχει κατακερματισμός από υπερδανεισμένες ζημιογόνες εταιρείες, οι οποίες παρασύρουν και τις εναπομείνασες υγιείς. Σύμφωνα με πληροφορίες, το καθεστώς αυτό θα επιχειρηθεί να ανατραπεί από την κυβέρνηση με δύο ενέργειες που δημιουργούν το κατάλληλο νομικό περίβλημα για την ταχεία διαχείριση των μη εξυπηρετούμενων δανείων. Το πρώτο μέτρο συγκαταλέγεται στις προτεραιότητες του υπουργού Ανάπτυξης κ. Νίκου Δένδια και είναι η κατάρτιση ενός πλαισίου εξωδικαστικού διακανονισμού επιχειρηματικών δανείων. Το δεύτερο είναι η αλλαγή του προπτωχευτικού και του πτωχευτικού δικαίου, με σημαντικότερη αλλαγή τη δυνατότητα των πιστωτριών τραπεζών υπό προϋποθέσεις να μετατρέπουν σε μετοχές τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια της επιχείρησης. Με την υιοθέτηση των μέτρων οι τράπεζες προς τα τέλη του χρόνου θα καλούν πλέον σε ευρεία κλίμακα επιχειρηματίες με μεγάλες μη εξυπηρετούμενες οφειλές.
Θα συζητούν μαζί τους ένα σχέδιο αναδιάρθρωσης της επιχείρησης και δανεισμού, το οποίο θα προβλέπει πιθανώς διαγραφή μέρους των δανείων, ενδεχομένως μετοχοποίηση άλλου τμήματός τους και εξυπηρέτηση του υπολοίπου, στο πλαίσιο μιας υγιούς λειτουργίας της επιχείρησης που θα χρηματοδοτηθεί και από κεφάλαια που θα συνεισφέρει ο επιχειρηματίας. Οπου δεν υπάρχει πνεύμα συνεργασίας και έμπρακτη δέσμευση στο νέο επιχειρηματικό σχέδιο με συνεισφορά ιδιωτικών κεφαλαίων από τους ιδιοκτήτες, οι τράπεζες θα μετοχοποιούν τα δάνεια αποκτώντας τον έλεγχο της εταιρείας. Στη συνέχεια ως πλειοψηφούντες μέτοχοι θα διορίζουν άλλη διοίκηση και η εταιρεία ανάλογα με την περίπτωση θα πωλείται σε άλλους επενδυτές ή θα συγχωνεύεται με ομοειδείς επιχειρήσεις ώστε να δημιουργούνται μεγαλύτερα εταιρικά σχήματα. Οι τράπεζες με αυτόν τον τρόπο θα ανακτούν τουλάχιστον μέρος των κεφαλαίων που δάνεισαν, αλλά το σημαντικότερο είναι ότι θα θέτουν και πάλι σε λειτουργία βασικούς αρμούς της οικονομίας που σήμερα παράγουν ζημίες, απορροφούν ρευστότητα, δεν εξυπηρετούν μισθολογικές υποχρεώσεις, δεν αποδίδουν φόρους κ.λπ.
Μετοχοποίηση δανείων
Οι τράπεζες έχουν ήδη ξεκινήσει τις πρώτες κινήσεις προς αυτή την κατεύθυνση. Σε συστημική τράπεζα λειτουργεί ειδική επιτροπή που δουλεύει με εξωτερικούς συνεργάτες (δικηγόρους, ορκωτούς κ.λπ.) για λόγους ταχύτητας και καλεί μικρομεσαίους, κυρίως ξενοδόχους, οι οποίοι αν δεν είναι σε θέση να εξυπηρετήσουν τα δάνεια μεταβιβάζουν τις επιχειρήσεις στην τράπεζα. Ταυτόχρονα οι τράπεζες αντιμετωπίζουν μεμονωμένα κάποιες μεγάλες περιπτώσεις αλλά με πολύ χρονοβόρες διαδικασίες.
Το μοντέλο αυτό εφαρμόστηκε στην περίπτωση της Μαΐλλης, όπου μετοχοποιήθηκαν τα δάνεια και οι μετοχές των Αlpha, Eurobank και BNP Paribas μεταβιβάστηκαν πρόσφατα στην HIG Luxembοurg Holdings, που είναι πλέον ο νέος βασικός μέτοχος. Στις 24 Ιουλίου οι μέτοχοι των ιχθυοτροφείων Σελόντα (οι τράπεζες ελέγχουν ήδη το 21%) καλούνται σε γενική συνέλευση για να αποφασίσουν «αύξηση κεφαλαίου με κεφαλαιοποίηση απαιτήσεων εκ τραπεζικού δανεισμού».
Θα μετατραπούν σε μετοχές δάνεια περίπου 50 εκατ., ενώ δανεισμός άλλων 105 εκατ. θα αναχρηματοδοτηθεί με την έκδοση εμπράγματων ομολογιακών δανείων. Θα οριστεί νέα διοίκηση, ενώ ο σημερινός διευθύνων σύμβουλος κ. Γιάννης Στεφανής θα δει το ποσοστό του να μειώνεται περίπου στο 6% και δεν θα μετέχει πλέον στη διοίκηση. Σε ανάλογη τροχιά είναι και ο έτερος μεγάλος παίκτης των ιχθυοκαλλιεργειών, ο Νηρέας.
Η συμφωνία με τις τέσσερις πιστώτριες τράπεζες αναμένεται έως το τέλος του μήνα και, σύμφωνα με πληροφορίες, από τα 226 εκατ. ευρώ που χρωστά θα κεφαλαιοποιηθούν περίπου τα 50 και θα γίνει ρύθμιση για τα υπόλοιπα. Ο ιδρυτής και βασικός μέτοχος της Νηρέας κ. Αριστείδης Μπελλές θα δει το μετοχικό του ποσοστό από 21% σήμερα να περιορίζεται σε μονοψήφιο αριθμό. Τόσο στον Νηρέα όσο και στη Σελόντα η ολοκλήρωση των διαδικασιών δεν αναμένεται πριν από το τέλος του χρόνου, πιθανόν και στις αρχές του 2015.
«Κούρεμα» και ρύθμιση
Υπάρχουν και άλλες επώνυμες επιχειρήσεις με υψηλό δανεισμό για τις οποίες οι τράπεζες αναζητούν ένα μοντέλο αναδιάρθρωσης. Μια τέτοια περίπτωση είναι η ΑΝΕΚ με δάνεια ύψους 290 εκατ. ευρώ, αλλά και η Μηχανική με ανάλογου ύψους υποχρεώσεις, όπου ο κ. Πρόδρομος Εμφιετζόγλου διαπραγματεύεται με τις πιστώτριες τράπεζες έχοντας βάλει στο τραπέζι «κούρεμα» 40% και ρύθμιση των υπολοίπων. Επίσης, η Hellenic Seaways, όπου ο κ. Εμάνουελ Γκριμάλντι της Minoan, που κατέχει το 33%, αρνήθηκε να συμμετάσχει στην αύξηση κεφαλαίου που ζήτησε η Πειραιώς, με την τελευταία να παρουσιάζει επιχειρηματικό σχέδιο πώλησης μέρους του στόλου της για την κάλυψη των δανείων.
Εκτός από την ακτοπλοΐα, τον ξενοδοχειακό τομέα, τα ιχθυοτροφεία και τις κατασκευές που είναι υπερδανεισμένοι κλάδοι, προβλήματα υπάρχουν και σε πιο δυναμικούς τομείς όπως τα τρόφιμα. Οι τράπεζες συζητούν αυτό το διάστημα -χωρίς να έχουν αποφασίσει- με τους μετόχους της Νίκας και της Creta Farms προκειμένου να συγχωνευτούν οι εταιρείες. Αν τελικά το deal προχωρήσει, τότε οι πιστώτριες τράπεζες θα πρέπει να αποδεχτούν ότι θα χάσουν περίπου τα μισά δάνεια που έχουν δώσει.