Ανησυχίες για ανατροπή των ομαλών συνθηκών πρόσβασης στις αγορές που έχουν διαμορφωθεί για τις τράπεζες και τις χώρες της περιφέρειας γεννώνται μετά την κρίση στην πορτογαλική τράπεζα Banco Espirito Santo, ενώ και η ισπανική τράπεζα Banco Popular Espanol ανακοίνωσε την Πέμπτη ότι αναβάλλει την έκδοση ομολόγου εξαιρετικά μειωμένης εξασφάλισης, λόγω των δυσμενών συνθηκών της αγοράς. (ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΝΑΛΥΤΙΚΑ ΕΔΩ)
Την ίδια στιγμή, οι επιπτώσεις και στην έκδοση του ελληνικού ομολόγου ήταν άμεσες, καθώς τελικά το Υπουργείο Οικονομικών περιόρισε τα κεφάλαια που άντλησε στο 1,5 δισ. ευρώ, για να μην εγκλωβίσει, όπως αναφέρουν οι πήγες του, τους νέους ομολογιούχους – επενδυτές. (ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΝΑΛΥΤΙΚΑ ΕΔΩ).
Εάν διαμορφωθεί μια τέτοια τάση επιδείνωσης, τότε το Δημόσιο δεν θα μπορεί εύκολα να βασιστεί και πάλι στο δανεισμό του από τις αγορές και η κυβέρνηση θα εγκλωβιστεί εκ νέου σε μία διαπραγμάτευση με την τρόικα υπό δυσμενέστερους όρους. Στοιχείο που θα έχει και πολιτικό αντίκτυπο, καθώς, όπως φαίνεται, η τρόικα αρνείται να δεχτεί όλα όσα εξήγγειλε η πολιτική ηγεσία το τελευταίο διάστημα, περί φοροελαφρύνσεων και αύξησης δόσεων.
Αντίστοιχα αρνητικές επιπτώσεις θα υπάρξουν και για τις τράπεζες που δανείστηκαν τους τελευταίους μήνες από τις αγορές με ευμενείς όρους και βασίζονται στην πρόσβαση που έχουν αποκτήσει σε αυτές, για την κάλυψη αναγκών που ενδεχομένως να προκύψουν από τα stress tests του φθινοπώρου. Κατά συνέπεια μπορεί να κλείσουν κάνουλες ρευστότητας που έχουν ανοίξει, με αρνητικό αντίκτυπο και για την πραγματική οικονομία.
Σε κάθε περίπτωση θα πρέπει κάνεις να παρακολουθήσει προσεκτικά τις εξελίξεις, καθώς οι σκελετοί των ευρωπαϊκών τραπεζών είναι φυσικό να μην έχουν εξαλειφθεί, πάντως είναι πρώιμο, αν όχι επιπόλαιο, να μιλήσει κανείς για μία νέα ευρωπαϊκή τραπεζική κρίση.
Τι συνέβη
Παρότι τα σενάρια για οικονομικά προβλήματα κυκλοφορούσαν στον οικονομικό Τύπο εδώ και μήνες, αυτή την εβδομάδα, η πορτογαλική Espirito Santo International καθυστέρησε την αποπληρωμή βραχυπρόθεσμων τίτλων της.
Η μονάδα του ομίλου που βρίσκεται στο επίκεντρο είναι ο ελβετικός τραπεζικός βραχίονας Banque Privee Espirito Santo, η οποία δεν κατάφερε να πληρώσει κάποιους από τους πελάτες της αυτή την εβδομάδα. Σύμφωνα με τα πορτογαλικά media, η εταιρεία απέδωσε αρχικά το πρόβλημα σε λάθος που έγινε σε επίπεδο IT και διαβεβαίωνε ότι οι επενδυτές της είναι προστατευμένοι.
Όμως, την Τετάρτη, από τους επενδυτές που κατείχαν τίτλους της Espirito Santo International ζητήθηκε να ανταλλάξουν τα ομόλογά τους με μετοχές. Και έως την Πέμπτη, η πορτογαλική εφημερίδα Economico έγραφε ότι η εταιρεία ζητούσε δικαστική προστασία από τους πιστωτές της.
Η εξέλιξη έρχεται εν μέσω της αναδιοργάνωσης του ομίλου και εν όψει της γενικής συνέλευσης που έχει προγραμματιστεί για τις 29 Ιουλίου. Από το Μάιο, όμως, είχαν φανεί τα σημάδια της κρίσης, όταν έλεγχος της κεντρικής τράπεζας της Πορτογαλίας είχε δείξει ανωμαλίες στους ισολογισμούς της Espirito Santo International, εκφράζοντας αμφιβολίες για την οικονομική της κατάσταση.
Οι εξελίξεις στην Espirito Santo International γέννησαν ανησυχίες για μία άλλη μονάδα του ομίλου, την Banco Espirito Santo, που αποτελεί την κορυφαία τράπεζα της Πορτογαλίας. Οι επενδυτές άρχισαν να φοβούνται ακόμα και για default της ίδιας της τράπεζας, με αποτέλεσμα η μετοχή της να σημειώσει πτώση 19%, προτού μπει σε αναστολή διαπραγμάτευσης.
Οι ανησυχίες αυτές δεν άργησαν να επεκταθούν στις υπόλοιπες ευρωπαϊκές χρηματιστηριακές αγορές και ειδικά σε εκείνες της περιφέρειας, καθώς και στις αγορές ομολόγων.
Αυτό που φοβούνται οι εμπλεκόμενοι στις αγορές είναι ότι η Ευρώπη δεν έχει καταφέρει να σπάσει το φαύλο κύκλο ανάμεσα στα κράτη και τις τράπεζες. Παρά τις εξαγγελίες για την τραπεζική ένωση, οι ευρωπαϊκοί μηχανισμοί δεν είναι καθόλου έτοιμοι, με αποτέλεσμα, εάν αυτή τη στιγμή υπάρξει τραπεζική κρίση σε κάποια χώρα της Ευρωζώνης, η κυβέρνησή της δεν θα έχει άλλη επιλογή παρά να προχωρήσει σε διάσωση, επιβαρύνοντας ξανά τα κρατικά χρέη.
Η σύνδεση ανάμεσα στα τραπεζικά ομόλογα και τα κρατικά ομόλογα
Όπως δείχνουν οι σημερινές εξελίξεις, τα τραπεζικά προβλήματα επηρεάζουν άμεσα τις αγορές των κρατικών ομολόγων, αυξάνοντας το κόστος δανεισμού των κυβερνήσεων. Και αυτό, με τη σειρά του, υπονομεύει τις προσπάθειες για ανάκαμψη από την κρίση χρέους του 2011.
Οι συνέπειες από την κρίση στην Banco Espirito Santo εντείνονται από το γεγονός ότι αυτή εκδηλώθηκε σε μία στιγμή που πολλοί αναλυτές προειδοποιούσαν για φούσκα στα κρατικά ομόλογα της περιφέρειας. Και επομένως, ακόμα και μία υποψία κρίσης οδηγεί τους επενδυτές να σπεύσουν
“Το ένα πράγμα στο οποίο σχεδόν όλοι μπορούν να συμφωνήσουν, είναι ότι κατά πάσα πιθανότητα υπάρχει κάποια φούσκα στην ευρωπαϊκή περιφέρεια και αυτή θα μπορούσε να προκαλέσει αποσταθεροποίηση”, σημειώνει ο Jim Iuorio, της TJM Institutional Services.
“Είναι τα πορτογαλικά και ελληνικά ομόλογα κακώς αποτιμημένα; Ασφαλώς και είναι. Και αυτό είναι αποτέλεσμα του γεγονός ότι όλες οι κεντρικές τράπεζες ρίχνουν τόνους χρήματος στο σύστημα”.
Πάντως, κατά την εκτίμησή του, η κατάσταση στην Ευρωζώνη θα γίνει πραγματικά σοβαρή μόνο εφόσον διαπιστωθεί sell off και στα γαλλικά κρατικά ομόλογα.
Τρία πιθανά σενάρια
Σύμφωνα με τους αναλυτές της BNP Paribas, υπάρχουν τρία πιθανά σενάρια για την Banco Espirito Santo. Αυτά είναι:
– Μία εκκαθάριση της τράπεζα που θα γίνει με τακτικό τρόπο.
– Η παράταση των ανησυχιών.
– Μία αναγκαστική εκκαθάριση.
Η όποια εκκαθάριση θα μπορούσε, πάντως, να συμπεριλάβει την παρέμβαση των εύπορων επενδυτών της τράπεζας -όπως τα κρατικά funds της Ανγκόλας και της Βενεζουέλας- που θα μπορούσαν να αντιμετωπίσουν τη χρηματοδοτική κρίση της μητρικής, Espirito Santo International. Διαφορετικά, θα υπάρξει ξεπούλημα των στοιχείων του ενεργητικού της, και ειδικά του ποσοστού της στην Banco Espirito Santo.
Αναλυτές της CreditSights πιστεύουν ότι η πορτογαλική τράπεζα μπορεί να επιβιώσει, εκτιμώντας ότι η κατάσταση θα σταθεροποιηθεί με τον καιρό. Κατά την άποψή τους, η τράπεζα θα μπορέσει να βρει κεφάλαια, ακόμα και από την ΕΚΤ, εάν χρειαστεί, η οποία θα θέλει να λύσει το πρόβλημα αυτό με όσο το δυνατόν λιγότερες παρενέργειες. Δεν αποκλείεται, όμως, ένα haircut σε κάποιους τίτλους.