Της Στεφανίας Σούκη
Αμεσα και πάντως εντός του επόμενου 15ημέρου αναμένεται να κατατεθεί στο Ελεγκτικό Συνέδριο από το Ταμείο Αξιοποίησης της Ιδιωτικής Περιουσίας του Δημοσίου η αίτηση για την ανάκληση της απόφασης, που μπλοκάρει την υπογραφή της σύμβασης για το μεγάλο project του Ελληνικού, με την ανάδοχο εταιρεία, τη Lamda Development να ασκεί, κατά πάσα πιθανότητα, όπως αναφέρουν οι πληροφορίες, παρέμβαση υπέρ του Ταμείου.
Από πλευράς του ΤΑΙΠΕΔ, γίνεται λόγος για τυπικά θέματα, τα οποία θα ξεπερασθούν, με τις κατάλληλες διορθώσεις και την σταχυολόγηση των σημαντικότερων σημείων από τον ογκωδέστατο φάκελο των περίπου 5.000 σελίδων που έφθασε προς αξιολόγηση στο Ελεγκτικό Συνέδριο.
Τα επιχειρήματα της άλλης πλευράς και το μεγαλύτερο ‘’αγκάθι’’
Ωστόσο, από το σκεπτικό της απόφασης του αρμόδιου κλιμακίου του ΕΣ προκύπτει ότι το σημαντικότερο και όχι και τόσο …αμελητέο ‘’αγκάθι’’ έχει να κάνει με την τροποποίηση της σύμβασης: Όπως επισημαίνεται στην απόφαση του ανώτατου δικαστικού οργάνου, οι όροι 2.3, 2.4 και 2.5 της πρόσκλησης υποβολής εκδήλωσης ενδιαφέροντος για συμμετοχή στην διαγωνιστική διαδικασία παραβιάζουν τις τρεις αρχές της διαφάνειας, της ίσης μεταχείρισης και του ανταγωνισμού. Και αυτό, γιατί στην δεύτερη φάση του διαγωνισμού τροποποιηθήκαν οι επίμαχοι δύο όροι ουσιωδώς εκ των υστέρων και σε τέτοιο στάδιο της διαγωνιστικής διαδικασίας που δεν ήταν δυνατή η υποβολή νέων προσφορών από μη προεπιλεγέντες ενδιαφερόμενους επενδυτές. Σημειώνεται στην απόφαση του κλιμακίου ότι σύμφωνα με την εθνική και ευρωπαϊκή νομοθεσία, δεν επιτρέπεται να τροποποιούνται ουσιωδώς οι όροι της σύμβασης που περιλαμβάνονται στη δημοσιευμένη πρόκληση εκδήλωσης ενδιαφέροντος για την ανάθεση, χωρίς ειδική πρόβλεψη που να αναφέρει το ενδεχόμενο τροποποίησης της σύμβασης. Οι όροι αυτοί προέβλεπαν ότι το ΤΑΙΠΕΔ θα διατηρήσει μειοψηφικό ποσοστό της Ελληνικό ΑΕ ώστε να έχει ανάλογη συμμετοχή στην απόδοση της επένδυσης. Στην τελική φάση, οι όροι άλλαξαν και τώρα προβλέπεται ότι το ελληνικό δημόσιο θα λαμβάνει το 30% των κερδών, αλλά μόνο εφόσον ο επενδυτής του Ελληνικού εξασφαλίσει απόδοση κεφαλαίων 15%. Στην προκήρυξη του διαγωνισμού αναφέρεται, πάντως, ρητά ότι θα πωληθεί “πλειοψηφικό πακέτο”.
Λιγότερη ανησυχία στους επιτελείς του ΤΑΙΠΕΔ φαίνεται ότι προκαλεί το επιχείρημα της απόφασης ότι αποκλείσθηκαν από το διαγωνισμό φυσικά πρόσωπα κ.λπ., είτε αυτοτελώς είτε σε ένωση ή κοινοπραξία μεταξύ τους ή ακόμη σε ένωση και με νομικά πρόσωπα, περιορίζοντας τον κύκλο των συμμετεχόντων σε νομικά πρόσωπα: Ο αντίλογος αναφέρει ότι τα φυσικά πρόσωπα δεν μπορούν να αποδείξουν τεχνική εμπειρία, δεν μπορούν να παράσχουν τις απαραίτητες χρηματοοικονομικές εγγυήσεις και την οικονομική επάρκεια που απαιτείται, ενώ δεν μπορούν να ανταποκριθούν και από τη …φύση τους στους όρους του διαγωνισμού που προβλέπει παραχώρηση μέρους της έκτασης για περίοδο 99 ετών. Επιπλέον, όπως υποστηρίζεται, αντίστοιχοι όροι υπήρχαν και σε άλλους διαγωνισμούς του Ταμείου, χωρίς να υπάρχει παρέμβαση του Ελεγκτικού Συνεδρίου.
Στο έτερο επιχείρημα των δικαστών ότι είναι αμφίβολο αν οι δημόσιοι φορείς που βρίσκονται μέσα στην έκταση εξασφαλίζονται επαρκώς, η άλλη πλευρά υποστηρίζει ότι «δεν το λέει η σύμβαση, το λέει όμως ο νόμος, ενώ και ο ίδιος ο ανάδοχος, η Lamda Development, έχει δηλώσει ότι θα παραμείνουν και θα μάλιστα θα ενισχυθεί ο ρόλος τους».
Κατά τις ίδιες πηγές, με τις απαραίτητες εξηγήσεις από πλευράς του Ταμείου, μπορεί να καμφθεί το επιχείρημα των δικαστών ότι η απόφαση του δ.σ. του ΤΑΙΠΕΔ και της Επιτροπής Εμπειρογνωμόνων για τη διαδικασία και τον ανάδοχο του έργου δεν είναι επαρκώς αιτιολογημένη (σ.σ. ότι έχουν μεν ληφθεί υπόψη τα έγγραφα, δεν έχουν εξαχθεί ωστόσο κρίσεις επ’ αυτών).
Οι καθυστερήσεις
Το δια ταύτα πάντως κι ανεξαρτήτως του τι θα αποφανθούν τελικά οι ανώτατες δικαστικές αρχές είναι οι εκ νέου καθυστερήσεις στο διαγωνισμό για την αξιοποίηση του Ελληνικού, που αποτελεί ένα από τα πλέον φιλόδοξα έργα σε πανευρωπαϊκό επίπεδο, αφού οι υποσχέσεις από πλευράς των επενδυτών να κάνουν λόγο για συνολικές επενδύσεις 7-8 δισ. ευρώ και για τη δημιουργία συνολικά 50.000 θέσεων εργασίας σε βάθος χρόνου. Ηδη από τα δύο χρόνια που υπολόγιζαν το ΤΑΙΠΕΔ και η Lamda ότι θα διαρκέσουν οι διαδικασίες των εγκρίσεων, έχει ‘’ροκανισθεί’’ χρόνος έξι μηνών από την ανάδειξη της θυγατρικής του ομίλου Λάτση ως προτιμητέου επενδυτή, με επιπλέον μάλιστα καθυστερήσεις στον ορίζοντα.
Επιπλέον, οι προχθεσινές εξελίξεις επιβεβαιώνουν πλήρως τις δηλώσεις στη Wall Street Journal, μόλις πριν από λίγες ημέρες του Oren Kolton, country manager για την Ινδία και την Ελλάδα, της ισραηλινής Elbit, ανταγωνίστριας της Lamda και ενός από τους τέσσερις διεκδικητές του έργου που δεν κατέβηκαν στην τελική διαδικασία (σ.σ. ο όμιλος της Elbit πάντως αντιμετώπιζε μεγάλα προβλήματα χρηματοδότησης) ότι «ένας σημαντικός λόγος για τον οποίο δεν κατεβήκαμε στην τελική διαδικασία ήταν το ρίσκο σε σχέση με την ελληνική Πολιτεία». Ο κ. Κόλτον ανέφερε χαρακτηριστικά ότι μία από τις βασικές ανησυχίες της Elbit ήταν για το αν θα έβρισκαν αρχαία κατά τη διάρκεια π.χ. των εκσκαφών: «Συνήθως σε αυτές τις περιπτώσεις δίνεται από πλευράς του Δημοσίου ενός είδους αποζημίωση, του τύπου ότι αν βρεθεί κάτι, το Δημόσιο θα αναλάβει τις εκσκαφές ή το κόστος των εκσκαφών για τα αρχαιολογικά ευρήματα. Οι Έλληνες δεν το κατανόησαν και η απάντηση ήταν ότι ‘’αν βρεθεί κάτι, εμείς τι μπορούμε να κάνουμε; Είναι δική σας ευθύνη’’. Είπα στον πρωθυπουργό Αντώνη Σαμαρά, ότι δεν μπορούσαμε να αναλάβουμε κινδύνους που δεν άπτονται του επιχειρηματικού ρίσκου». Ο κ. Κόλτον διαψεύστηκε ως προς ένα σημείο: Δεν υπολόγισε ότι η επένδυση θα μπορούσε να μπλοκάρει πολύ πριν να φθάσει στις …εκσκαφές, πριν ακόμη και την υπογραφή της σύμβασης…