Του Γιώργου Ι. Δημητρομανωλακη
Υπό την επίβλεψη του υπουργού Οικονομικών Γκικα Χαρδουβελη τις τελευταίες ημέρες η Κυβέρνηση εξετάζει όλα τα ενδεχόμενα της απεμπλοκης της από τις επόμενες δόσεις των δανείων του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου που συνολικά αγγίζουν τα 16 δισ. ευρω.
Το πόσο αυτό έχει συμφωνηθεί να δοθεί να στην Ελλάδα εως τις αρχές του 2016 προκειμένου να καλυφθούν οι ανάγκες της χώρας που υπάρχουν έως εκείνη την περίοδο. Κομβικο σημείο στην αποφαση της Αθήνας να απαρνηθεί τα 16 δισ. ευρω του ΔΝΤ θα είναι μεταξύ άλλων το κόστος δανεισμού.
Ο Υπουργός Οικονομικών εξήγησε την Παρασκευή ότι πλέον η Ελλάδα έχει μεγαλύτερο συμφέρον να δανείζεται από τις αγορές παρά να εκταμιεύσει το δάνειο του ΔΝΤ.
Το θέμα αυτό θα συζητηθεί από τον υπουργό Οικονομίας με κορυφαίους αξιωματούχους του Ταμείου σε κατ’ ιδίαν συζητήσεις που θα έχει κατά την διάρκεια της συνεδρίασης του ΔΝΤ και της Παγκόσμιας Τράπεζας, η οποία θα γίνει στις αρχές Οκτωβρίου στην Ουάσιγκτον .
Σύμφωνα με τα όσα ισχύουν αυτή τη στιγμή, το κόστος δανεισμού από το ΔΝΤ κυμαίνεται στο 4%-4,5%, (της ΕΕ είναι 2%) ενώ αξίζει να σημειωθεί ότι το επιτόκιο που καταβάλλει η Ελλάδα είναι κυμαινόμενο.
Αυτό σημαίνει ότι όταν τα επιτόκια πάρουν την ανιούσα (σήμερα βρίσκονται σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα και τα επόμενα χρόνια αναμένεται να αυξηθούν), το κόστος δανεισμού από το Ταμείο θα αυξηθεί.
Από την άλλη πλευρά, τα επιτόκια που πέτυχε η Ελλάδα για τα ομόλογα που εξέδωσε φέτος είναι 4,75% για το 5ετές ομόλογο του Απριλίου και 3,5% για το 3ετές ομόλογο του Ιουλίου.
Μάλιστα, στη δευτερογενή αγορά οι αποδόσεις των εν λόγω ομολόγων έχουν μειωθεί, με αποτέλεσμα χθες η απόδοση του 5ετούς τίτλου να ήταν στο 4,27% και του 3ετούς στο 3,37%. Κάτι που σημαίνει ότι μία νέα απόπειρα δανεισμού από τις αγορές θα γίνει με ακόμα χαμηλότερο κόστος.
Την ίδια στιγμή και το ενδιαφέρον των επενδυτών είναι σημαντικό. Αρκεί μόνο να αναφερθεί ότι ένα από τα μεγαλύτερα επενδυτικά κεφάλαια του κόσμου -η Pimco- που μέχρι πρότινος απέφευγε τους ελληνικούς τίτλους, αυτή τη στιγμή έχει, σύμφωνα με το Bloomberg, ελληνικά ομόλογα και έντοκα γραμμάτια αξίας 727 εκατ. δολαρίων.
Μάλιστα, σύμφωνα με πληροφορίες, έχει τη διάθεση να διευρύνει τη συμμετοχή της μέσω των τίτλων που θα εκδοθούν από την Ελλάδα.
Σύμφωνα με το υπουργειο Οικονομικών η πιθανή αντικατάσταση των δανείων του ΔΝΤ με δανεισμό από τις αγορές θα έχει όφελος για τον προϋπολογισμό. Πέραν της όποιας πολιτικής αλλαγής από ενδεχόμενη αποχώρηση του Ταμείου από το ελληνικό πρόγραμμα, ο φθηνότερος δανεισμός από την αγορά μεταφράζεται και σε μικρότερες δαπάνες για τόκους.
Ομως ο δανεισμός από το Ταμείο έχει κι άλλα κόστη. Ειδικότερα, η σύμβαση με το ΔΝΤ προβλέπει:
1. Το ΔΝΤ χρεώνει ένα ποσό τον χρόνο περίπου ίσο με το 0,30% επί των κεφαλαίων που είναι προγραμματισμένο να δανείσει στη χώρα τους επόμενους 12 μήνες. Εφόσον, εκταμιεύσει το σύνολο των προγραμματισμένων δανείων, τότε επιστρέφει στη χώρα το ποσό που χρέωσε αρχικώς. Εάν, όμως, δεν τα διαθέσει, τότε παρακρατεί την αρχική προμήθεια. Δεδομένου του πώς έχει εξελιχθεί μέχρι τώρα το πρόγραμμα εκταμιεύσεων του ΔΝΤ προς την Ελλάδα, το 2012 και το 2013 το ΔΝΤ παρακράτησε το σχετικό ποσό καθώς δεν διέθεσε όλες τις δόσεις όπως είχε προγραμματιστεί.
2. Τα δάνεια του ΔΝΤ δεν είναι όλα σε ευρώ, αφού τα κεφάλαια του Ταμείου είναι και σε άλλα νομίσματα. Γι’ αυτό έχει δημιουργηθεί η μονάδα «SDR». Ωστόσο, η Ελλάδα όταν λαμβάνει ένα δάνειο από το ΔΝΤ σε μονάδες SDR, καλείται να το μετατρέψει σε ευρώ. Κάτι το οποίο έχει συναλλαγματικό κίνδυνο και κατ’ επέκταση επιπλέον κόστος κατά περίπτωση. Υπό τις παρούσες συνθήκες πιστοληπτικής αξιολόγησης της χώρας, το κόστος αντιστάθμισης του συναλλαγματικού κινδύνου ανέρχεται σε περίπου 0,50%, το οποίο πρέπει να προστεθεί στο τρέχον 3,90% διαμορφώνοντας το συνολικό κόστος δανεισμού στα επίπεδα του 4,5%. Είναι ξεκάθαρο το επιτόκιο 4,75% με το οποίο δανείστηκε η Ελλάδα μέσω των 5ετών ομολόγων από τις αγορές, μπορεί υπό ορισμένες συνθήκες να είναι καλύτερο από αυτό με το οποίο δανείζεται η χώρα από το ΔΝΤ. Και ταυτόχρονα, το επιτόκιο των νέων ομολόγων είναι σταθερό και δεν είναι ευάλωτο στους κινδύνους των κυμαινόμενων επιτοκίων. Παράλληλα, υπενθυμίζεται ότι με τη νέα ομολογιακή έκδοση έχει ήδη συμπιεστεί (και αναμένεται να μειωθεί κι άλλο τους επόμενους μήνες) το κόστος δανεισμού των εντόκων γραμματίων δημιουργώντας οφέλη για τον κρατικό προϋπολογισμό και το κονδύλι για την αποπληρωμή τόκων. Στο οικονομικό επιτελείο εκτιμούν ότι το καθαρό όφελος του προϋπολογισμού εξαιτίας αυτής της εξέλιξης είναι περίπου 300 εκατ. ευρώ ετησίως.