Στο πλαίσιο της δημιουργίας της τραπεζικής ένωσης, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) στις 4 Νοεμβρίου θα αναλάβει την άμεση εποπτεία των 120 μεγαλύτερων τραπεζικών ομίλων της ζώνης του ευρώ, οι οποίοι αντιπροσωπεύουν πάνω από 85% των στοιχείων ενεργητικού του τραπεζικού τομέα. Ταυτόχρονα, θα αναλάβει και την έμμεση εποπτεία περίπου 3.400 μικρότερων πιστωτικών ιδρυμάτων.
Οι τρεις κύριοι στόχοι του ΕΕΜ αφορούν: α) τη διασφάλιση της ασφάλειας και ευρωστίας του ευρωπαϊκού τραπεζικού συστήματος, β) την ενίσχυση της χρηματοπιστωτικής ολοκλήρωσης και σταθερότητας, και γ) τη διασφάλιση συνεπούς εποπτείας. Σε αυτό το πλαίσιο, η ΕΚΤ δημοσίευσε στις 30 Σεπτεμβρίου τον οδηγό για την προσέγγιση του Ενιαίου Εποπτικού Μηχανισμού (ΕΕΜ) στην τραπεζική εποπτεία, τον οποίο παρουσιάζει η Τράπεζα Πειραιώς. (Διαβάστε ολόκληρο τον οδηγό στα σχετικά αρχεία).
Διαχείριση κρίσεων
Με τη μεταφορά της οδηγίας για την ανάκαμψη και την εξυγίανση των τραπεζών στο εθνικό δίκαιο, η ΕΚΤ θα μπορεί, ως αρχή τραπεζικής εποπτείας, να αντιδρά εγκαίρως όταν ένα πιστωτικό ίδρυμα δεν πληροί, ή ενδέχεται να πάψει να πληροί, τις απαιτήσεις της οδηγίας σχετικά με τις κεφαλαιακές απαιτήσεις IV και του κανονισμού σχετικά με τις κεφαλαιακές απαιτήσεις και να διασφαλίζει τη θέσπιση, εκ μέρους των πιστωτικών ιδρυμάτων, αξιόπιστων σχεδίων ανάκαμψης. Η ΕΚΤ έχει συγκροτήσει Τμήμα Διαχείρισης Κρίσεων, το οποίο είναι επιφορτισμένο να παρέχει στήριξη στις ΜΕΟ σε περιόδους κρίσης το οποίο είναι επίσης αρμόδιο για την εξέταση των σχεδίων ανάκαμψης των σημαντικών εποπτευόμενων πιστωτικών ιδρυμάτων.
Σε ότι αφορά στη χρήση εποπτικών μέτρων και εξουσιών, η ΕΚΤ έχει την αρμοδιότητα να ζητά από τα σημαντικά πιστωτικά ιδρύματα να λαμβάνουν εγκαίρως μέτρα για την αντιμετώπιση προβλημάτων σχετικά με τη συμμόρφωση προς τις προληπτικές απαιτήσεις, την αρτιότητα της διαχείρισής τους και την επαρκή κάλυψη των κινδύνων ώστε να διασφαλίζεται η βιωσιμότητα του πιστωτικού ιδρύματος. Προτού να ασκήσει τις εποπτικές εξουσίες της όσον αφορά τα σημαντικά πιστωτικά ιδρύματα, η ΕΚΤ μπορεί ενδεχομένως να προσπαθήσει να αντιμετωπίσει τα προβλήματα άτυπα. Οι εποπτικές εξουσίες συνίστανται σε μέτρα που χαρακτηρίζονται από αυξανόμενο βαθμό έντασης, από πλευράς περιεχομένου και μορφής. Η χρήση των εποπτικών εξουσιών παρακολουθείται από την ΕΚΤ μέσω της έγκαιρης αξιολόγησης της συμμόρφωσης του πιστωτικού ιδρύματος προς τις συστάσεις, τα εποπτικά μέτρα ή άλλες εποπτικές αποφάσεις που του επιβάλλονται. Η παρακολούθηση αυτή βασίζεται σε διαρκείς εποπτικές δραστηριότητες και επιτόπιες επιθεωρήσεις. Η ΕΚΤ αντιδρά εφόσον διαπιστώνεται μη συμμόρφωση.
Εφόσον έχει διαπιστωθεί παράβαση των κανονιστικών απαιτήσεων και πρέπει να επιβληθούν κυρώσεις σε πιστωτικά ιδρύματα ή/και στη διοίκησή τους, η εποπτική αρχή δύναται να τις επιβάλει. Η ΕΚΤ μπορεί να επιβάλει σε πιστωτικά ιδρύματα διοικητικές χρηματικές ποινές που φτάνουν έως το διπλάσιο του ποσού των κερδών που αποκτήθηκαν ή των ζημιών που αποφεύχθηκαν λόγω της παράβασης, εφόσον αυτά μπορούν να προσδιοριστούν, ή έως το 10% του συνολικού ετήσιου κύκλου εργασιών κατά την προηγούμενη χρήση. Επιπλέον, η ΕΚΤ δύναται να επιβάλει περιοδική χρηματική ποινή σε περίπτωση παράβασης εποπτικής απόφασης ή κανονισμού της ΕΚΤ προκειμένου να υποχρεώσει τα εμπλεκόμενα πρόσωπα να συμμορφωθούν προς την προηγούμενη εποπτική απόφαση ή κανονισμό της ΕΚΤ.
Το Τμήμα Επιβολής Κυρώσεων της ΕΚΤ διερευνά πιθανολογούμενες παραβάσεις, εκ μέρους των πιστωτικών ιδρυμάτων, της άμεσα ισχύουσας ενωσιακής νομοθεσίας, εθνικής νομοθεσίας για τη μεταφορά οδηγιών της ΕΕ ή κανονισμών και αποφάσεων της ΕΚΤ, που διαπιστώνονται από κάποια ΜΕΟ στο πλαίσιο της καθημερινής εποπτείας. Το Τμήμα Επιβολής Κυρώσεων είναι επίσης υπεύθυνο να διαχειρίζεται τις αναφορές παραβάσεων της σχετικής ενωσιακής νομοθεσίας εκ μέρους πιστωτικών ιδρυμάτων ή αρμόδιων αρχών (συμπεριλαμβανομένης της ΕΚΤ) στα συμμετέχοντα κράτη μέλη.
Για την εποπτεία των λιγότερο σημαντικών πιστωτικών ιδρυμάτων, ο οδηγός τραπεζικής εποπτείας αναφέρει εκτός των άλλων ότι, οι ΕΑΑ είναι υπεύθυνες για την άμεση εποπτεία των λιγότερο σημαντικών ιδρυμάτων, με εξαίρεση τις κοινές διαδικασίες, οι οποίες αποτελούν από κοινού ευθύνη της ΕΚΤ και των ΕΑΑ. Σχεδιάζουν και εκτελούν τις εποπτικές δραστηριότητές τους σε συνεχή βάση σύμφωνα με το κοινό πλαίσιο και μεθοδολογίες που έχουν αναπτυχθεί για τον ΕΕΜ.
Παρότι οι ΕΑΑ έχουν την κύρια ευθύνη της οργάνωσης και διενέργειας της εποπτείας των λιγότερο σημαντικών ιδρυμάτων, το προσωπικό της ΕΚΤ μπορεί επίσης να συμμετέχει σε ορισμένες δραστηριότητες, όπως οι επιτόπιες επιθεωρήσεις. Επιπλέον η ΕΚΤ είναι υπεύθυνη για τη γενική επίβλεψη των εποπτικών δραστηριοτήτων των ΕΑΑ ώστε να διασφαλίζεται η κατάλληλη και εναρμονισμένη εφαρμογή τους επί των λιγότερο σημαντικών πιστωτικών ιδρυμάτων.