Του Γιώργου Χ. Παπαγεωργίου
Το καθεστώς προληπτικής στήριξης το οποίο συνέστησε η Κριστίν Λαγκάρντ για την Ελλάδα την επόμενη ημέρα, δίνει τη δυνατότητα να ενταχθεί η Ελλάδα σε ένα διαφορετικό καθεστώς επιτήρησης, που ονομάζεται ενισχυμένη εποπτεία. Το σύστημα αυτό επιτρέπει μια πιο διακριτική συμμετοχή του ΔΝΤ και αναθέτει το κύριο βάρος των ελέγχων και των συστάσεων στην Κομισιόν.
Στην ουσία η «ενισχυμένη εποπτεία» δημιουργήθηκε με βάση την εμπειρία των μνημονίων και της τρόικας σε Ελλάδα, Πορτογαλία, Ιρλανδία και επί της ουσίας κωδικοποιεί και συστηματοποιεί ένα μηχανισμό που επιτρέπει στην Ευρωζώνη να στηρίζει οικονομικά μια χώρα όταν χρειαστεί, αλλά και να την εποπτεύει. Πρόκειται για έναν μηχανισμό που αφορά τις χώρες που δέχονται χρηματοδότηση, ο οποίος είναι διαφορετικός, πιο αυστηρός από την οικονομική εποπτεία που ασκεί η Κομισιόν σε όλες τις χώρες με βάση το σύμφωνο σταθερότητας.
Όπως και με τις δανειακές συμβάσεις (τα μνημόνια) στην ενισχυμένη εποπτεία προβλέπονται διαδικασίες για να ορίζονται στόχοι, τόσο στην οικονομική πολιτική όσο και στα δημόσια οικονομικά, καθορίζονται προϋποθέσεις και υπάρχουν διαδικασίες ελέγχου και εκθέσεων προόδου, οι οποίες όμως γίνονται σε εξάμηνη βάση και όχι τρίμηνη.
Η χρηματοδότηση
Η γραμμή προλητπικής στήριξης (Precautionary Credit Line) του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Σταθερότητας (ESM/EFSF) θέτει στη διάθεση του κράτους ποσά που μπορεί να χρησιμοποιηθούν εάν χρειαστεί και δίνει τη δυνατότητα στον ESM να απορροφά μέρος των εκδόσεων κρατικών ομολόγων, εφόσον οι συνθήκες το απαιτούν (εάν π.χ. δεν απορροφάται η έκδοση, εάν τα επιτόκια είναι υψηλά κ.λπ.). Προϋπόθεση για κάτι τέτοιο είναι η χώρα να έχει ανακτήσει την πρόσβαση στις αγορές, επομένως μπορεί η στήριξη αυτή να πραγματοποιηθεί αφότου εκδοθούν ορισμένες σειρές νέων ομολόγων και δημιουργηθεί μια καμπύλη επιτοκίων σε διαφορετικές διάρκειες.
Ο ρόλος του ΔΝΤ
Το ΔΝΤ μπορεί να συμμετέχει στη διαδικασία της ενισχυμένης εποπτείας (εφόσον κάτι τέτοιο κρίνεται απαραίτητο σύμφωνα με τον κανονισμό) αλλά τον κεντρικό ρόλο τον έχει η Κομισιόν στην οποία, ουσιαστικά, «αναφέρεται» το ΔΝΤ. Συμμετέχει επίσης και η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα.
Τα βασικά συστατικά της τρόικας δηλαδή παραμένουν, αλλά σε διαφορετική μορφή, η οποία συμβαδίζει με τις ευρωπαϊκές δομές.
Πιθανότατα το ΔΝΤ θα παραμείνει συνδεδεμένο με την ελληνική υπόθεση με έναν πιο “διακριτικό” ρόλο, έως ότου εξοφληθούν τα δάνεια που έχει δώσει, ακόμα και αν η Ελλάδα δεν εισπράξει τις εναπομένουσες έως το 2016 δόσεις.
Η διαφορά, όμως, είναι ότι θα είναι η Κομισιόν εκείνη που θα επικοινωνεί με την ελληνική κυβέρνηση και εφόσον το ΔΝΤ έχει κάποια παρέμβαση να κάνει για τα ελληνικά θέματα θα την κάνει προς την Κομισιόν.
Το ΔΝΤ θα συμμετέχει στο ελληνικό πρόγραμμα μέσω Βρυξελλών και οι εκπρόσωποι του οργανισμού δεν θα έρχονται στην Αθήνα.
Πρόκειται για μια διευθέτηση η οποία θα επιτρέψει στην κυβέρνηση να αναγγείλει την αποχώρηση του ΔΝΤ και της τρόικας αφού η σχέση της Ελλάδας με τους δανειστές θα εντάσσεται πλέον σε καθαρά ευρωπαϊκές διαδικασίες.