Του Αλέξανδρου Κασιμάτη
Θα μπορούσε άνετα να ήταν υπερπαραγωγή του Χόλιγουντ, με σκηνικό τις χρηματιστηριακές αγορές και διακύβευμα εκατοντάδες εκατομμύρια: δύο επιχειρηματίες συγκρούονται αδυσώπητα.
Από τη μια πλευρά ένας πρώην αλεξιπτωτιστής των Ειδικών Δυνάμεων του ισραηλινού στρατού, που έχει περάσει από το Tufts, το LSE και το Columbia, ο 47χρονος Γκάμπριελ Γκρέγκο, ο οποίος από τα γραφεία του στη Μadison Avenue της Νέας Υόρκης στοχοποιεί εταιρείες και σορτάρει τις μετοχές τους. Από την άλλη, ο δημιουργός ενός επιχειρηματικού κολοσσού τον οποίο το πρακτορείο Bloomberg συμπεριέλαβε το 2014 στη λίστα των αναδυόμενων δισεκατομμυριούχων, ο 72χρονος Δημήτρης Κουτσολιούτσος, ο οποίος από το εντυπωσιακό του διαμέρισμα με θέα το λιμάνι του Χονγκ Κονγκ καλείται να υπερασπίσει το έργο της ζωής του.
Η πραγματική ζωή, όμως, ξεπερνάει τα κινηματογραφικά σενάρια και παίρνει δυσάρεστες διαστάσεις, καθώς οι πτυχές της επιχειρηματικής σύγκρουσης ξετυλίγονται απειλώντας μια ελληνική πολυεθνική εταιρεία και την καθημερινότητα των 5.000 εργαζομένων της, από τους οποίους οι 1.500 είναι στην Ελλάδα.
Η επίθεση του Γκρέγκο
Ο κ. Γκρέγκο, λοιπόν, του οποίου το όνομα αδιόρατα παραπέμπει στην ταινία «Wall Street» και τον Γκόρντον Γκέκο, τον άπληστο χρηματιστή-σύμβολο της εποχής των γιάπηδων, εξαπέλυσε την επίθεσή του στη Folli Follie, την Πέμπτη 3 Μαΐου, παρουσιάζοντας στη Νέα Υόρκη έκθεση για την εταιρεία με τον εντυπωσιακό τίτλο «Η άλλη ελληνική Parmalat».
Με την έκθεσή του το Quintessential Capital Management (QCM) αμφισβητεί τις πωλήσεις της F.F., καταμετρά 289 σημεία πώλησης έναντι 587 της F.F., θέτει ερωτήματα για τα υψηλά αποθέματα και τις μεγάλες απαιτήσεις στον ισολογισμό του ομίλου, όπως και για τις αρνητικές ταμειακές ροές, αν και ο κύκλος εργασιών και τα κέρδη συνεχώς αυξάνουν, αμφισβητώντας επιπλέον την αξιοπιστία των ορκωτών λογιστών της εταιρείας στις θυγατρικές της στην Ασία.
Ο τίτλος της έκθεσης παρέπεμπε στην Globo, μια ελληνικών συμφερόντων εταιρεία πληροφορικής εισηγμένη στην αγορά ΑΙΜ του Λονδίνου, την οποία το fund QCM που διευθύνει ο κ. Γκρέγκο είχε κυριολεκτικά διαλύσει με μια άλλη έκθεσή του, το 2015. Η επίκληση του σκανδάλου Parmalat, μια υπερβολή που προφανώς αδικεί τη Folli Follie, έγινε σκόπιμα για να συνδέσουν οι επενδυτές τον νέο στόχο του QCM με τη μεγαλύτερη εισηγμένη εταιρεία τροφίμων της Ιταλίας, στην οποία αποκαλύφθηκε μαύρη τρύπα 4 δισ. Το QCM δημοσιοποίησε την έκθεσή του για τη Folli Follie ανακοινώνοντας ταυτόχρονα ότι έχει σορτάρει τις μετοχές της. Πρόκειται για συνηθισμένη πρακτική στα χρηματιστήρια, όπου ένας επενδυτής μέσω παραγώγων προϊόντων πουλάει μετοχές μιας εταιρείας τις οποίες δεν κατέχει, προσδοκώντας ότι στο μέλλον η τιμή θα υποχωρήσει και θα τις αγοράσει φθηνότερα ώστε να καρπωθεί τη διαφορά.
Την επομένη της παρουσίασης, την Παρασκευή 4 Μαΐου, η έκθεση του QCM δημοσιεύθηκε στα μέσα ενημέρωσης. Η μετοχή της Folli Follie άνοιξε στο Χρηματιστήριο της Αθήνας με την τιμή στα 15,6 ευρώ και αμέσως κατέρρευσε για να κλειδώσει στο limit down, δηλαδή στο -30%. Στην Αθήνα επικράτησε αμηχανία και αναστάτωση. Η Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς δεν παρενέβη άμεσα, όπως όφειλε, για να διακόψει τη διαπραγμάτευση της μετοχής, μέχρι να αποσαφηνιστεί αν το QCM διατύπωνε άδικους, δίκαιους ή εν μέρει άδικους ισχυρισμούς και να διασφαλίσει έτσι ίσους όρους ενημέρωσης για όλους τους επενδυτές.
Αλλά και η αντίδραση της F.F. δεν ήταν άμεση και φάνηκε να αιφνιδιάζεται από την επίθεση. Ο κ. Κουτσολιούτσος ήταν στο Χονγκ Κονγκ και ο γιος του και διευθύνων σύμβουλος της εταιρείας, Τζώρτζης Κουτσολιούτσος, στο Ντουμπάι. Εκδόθηκε αρχικά μια ανακοίνωση που έλεγε ότι οι κατηγορίες του QCM είναι ασύστολα ψεύδη και η εταιρεία θα προσφύγει στη Δικαιοσύνη. Αργότερα, όταν πλέον το Χ.Α. είχε κλείσει, ακολούθησε μια άλλη ανακοίνωση που επικεντρωνόταν στο περιεχόμενο των κατηγοριών, χωρίς όμως την τεκμηρίωση που χρειάζονται οι επενδυτές όταν εμφανιστεί ο ιός της αμφιβολίας.
Οι εταιρείες σε τέτοιες περιπτώσεις συγκαλούν εκτάκτως τηλεδιασκέψεις, όπου η διοίκηση απαντά στα ερωτήματα των επενδυτών, δίνοντας στη δημοσιότητα τραπεζικά και άλλα οικονομικά στοιχεία που δεν επιδέχονται αμφιβολίες. Επίσης ανακοινώνουν ανεξάρτητο έλεγχο από διεθνή ελεγκτική εταιρεία κ.ο.κ. Στην προκειμένη περίπτωση το Σαββατοκύριακο όπως και οι επόμενες μέρες κύλησαν με ένα δημόσιο debate μέσω της ανταλλαγής ανακοινώσεων, όπου η F.F. ανέτρεπε τους ισχυρισμούς και το QCM επανερχόταν επιμένοντας και αμφισβητώντας. Τη Δευτέρα 7 Μαΐου η μετοχή της F.F. κλείδωσε και πάλι στο limit down, ενώ ο πρόεδρος της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς, Χαράλαμπος Γκότσης, επέστρεψε από τη Βουδαπέστη που ήταν, καθώς η κατάσταση ήταν εκτός ελέγχου. Δύο στελέχη της F.F. πήγαν την περασμένη Δευτέρα στα γραφεία της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς να ενημερώσουν σχετικά με την κατάσταση και να δώσουν εξηγήσεις.
Στο μεταξύ η κεφαλαιοποίηση της εταιρείας είχε καταρρεύσει και μέσα σε δύο μόλις ημέρες από το περίπου 1,1 δισ. υποχώρησε κάτω από τα 600 εκατ. ευρώ. Γύρω στα 500 εκατ. χάθηκαν από το χρηματιστηριακό ταμπλό και το ποιος κέρδισε έγινε φανερό με τα διαδικτυακά συγχαρητήρια του κ. Γκρέγκο στην Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς για την άμεση αντίδρασή της, που όμοια δεν έχει ξαναδεί. Οι κερδοσκοπικές φήμες ότι επίκειται και δεύτερο χτύπημα του QCM σε ελληνικές μετοχές κυκλοφορούσαν στην αγορά αναστατώνοντας το Χ.Α. Την Τρίτη 8 Μαΐου κλείδωσαν στο limit down και οι μετοχές του ομίλου Κόκκαλη. Η αντίδραση, όμως, του εν λόγω ομίλου και κυρίως μια δήλωση του κ. Γκρέγκο ότι δεν έχει ασχοληθεί με άλλη ελληνική μετοχή επανέφεραν την ισορροπία.
Οι ενστάσεις ξένων θεσμικών για ορισμένα οικονομικά στοιχεία της F.F. είχαν εκδηλωθεί εδώ και αρκετούς μήνες. Ηταν γνωστές στη χρηματιστηριακή αγορά και αποτελούσαν βασική αιτία για την υποχώρηση της μετοχής από τα υψηλά των 21,9 ευρώ στο επίπεδο των 15,6 ευρώ, όπου εκδηλώθηκε η επίθεση του QCM. Μάλιστα στην τηλεδιάσκεψη που ακολούθησε την ανακοίνωση των οικονομικών αποτελεσμάτων του 2017, ο κ. Τζ. Κουτσολιούτσος, απαντώντας σε επιθετικές ερωτήσεις θεσμικών μετόχων για τις αρνητικές ταμειακές ροές του ομίλου, ύψους 54 εκατ. ενώ τα μεγέθη του βελτιώνονταν (214 εκατ. κέρδη το 2017), είχε υποστηρίξει ότι το μοντέλο της εταιρείας έχει αυτή την ανισορροπία επειδή αξιοποιεί τα κεφάλαιά της και επενδύει συνεχώς για να αναπτύσσεται και να υποστηρίζει τη διεθνοποίησή της. Είχε αναφέρει επίσης ότι ο όμιλος μείωσε τα περιθώρια κέρδους για να ενταχθεί σε μεγάλα ηλεκτρονικά κανάλια πώλησης στην Ασία και να ανταποκριθεί στις συνθήκες του ανταγωνισμού, προσθέτοντας ότι πέρυσι έκλεισε 40 σημεία πώλησης. Ωστόσο, τα 40 σημεία πώλησης που ανέφερε ότι έκλεισαν, μειώνοντας το σύνολο των καταστημάτων στα 587, δεν απαντούν στη χαώδη διαφορά που αναφέρει το QCM, το οποίο ισχυρίζεται ότι εντόπισε μόνον 289 σημεία πώλησης. Αυτά άλλωστε ήταν ένα από τα ευαίσθητα σημεία στα οποία πάτησε το QCM για να επιτεθεί στην εταιρεία.
Στο μεταξύ, μετά και από υπόδειξη της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς, η F.F. ανακοίνωσε ότι προτίθεται να προσλάβει την Ernst & Young ώστε να ελέγξει τα οικονομικά της στοιχεία. Ο κ. Τζ. Κουτσολιούτσος, όταν ξέσπασε η κρίση, πήρε το αεροπλάνο από το Ντουμπάι και πήγε στο Χονγκ Κονγκ. Εκεί, στο τοπικό χρηματιστήριο, είναι εισηγμένη η κινεζική Fosun, η οποία μετά την οικογένεια Κουτσολιούτσου, που ελέγχει το 36% των μετοχών, είναι ο δεύτερος μεγαλύτερος μέτοχος. Η οικογένεια συναντήθηκε με ανθρώπους της Fosun, εξασφαλίζοντας την υποστήριξή τους, με αποτέλεσμα η μετοχή της F.F. να αρχίσει να παρουσιάζει ενδείξεις ισορροπίας στο Χ.Α., μετά και την ανακοίνωση ότι οι Κινέζοι αγόρασαν μετοχές και αύξησαν το ποσοστό τους λίγο πάνω από το 15%.
Ταυτόχρονα σε εξέλιξη είναι το δημόσιο debate μεταξύ της F.F. και του QCM με ανταλλαγή αλλεπάλληλων ανακοινώσεων για την ορθότητα των οικονομικών καταστάσεων. Η εταιρεία απαντά στο QCM ότι οι συναλλαγματικές διαφορές το 2017 εκτοξεύτηκαν στα 177 εκατ. επειδή οι πωλήσεις της στον ισολογισμό μετατρέπονται σε ευρώ, ενώ μεγάλο μέρος τους είναι σε δολάρια, νόμισμα που πέρυσι υποχώρησε έναντι του ευρώ. Οτι ο δανεισμός αυξήθηκε πέρυσι κατά 178 εκατ. λόγω δύο ομολογιακών που εκδόθηκαν για να ενισχυθεί η ρευστότητα και να αποπληρωθεί άλλο ομολογιακό. Οτι παρά τα υψηλά διαθέσιμά της (250-500 εκατ. ευρώ), η αιτία που εισέπραξε τόκους ύψους μόνο 4,1 εκατ. είναι τα χαμηλά επιτόκια.
Πότε ξεκινά ο έλεγχος
Το ζήτημα τώρα είναι να ξεκινήσει ο έλεγχος από την Ernst & Young. Η Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς, εκτεθειμένη από την κρίση που ξέσπασε, πιέζει τους ελεγκτές για γρήγορα αποτελέσματα. Μια τέτοια διαδικασία, όμως, για να γίνει σοβαρά απαιτεί το λιγότερο έξι μήνες και δύσκολα μια ελεγκτική εταιρεία θα ρισκάρει τη φήμη της διενεργώντας έναν ταχύ έλεγχο. Στο μεταξύ η διαμάχη F.F. και QCM θα συνεχίζεται. Ωστόσο, αν και εφόσον η Ernst & Young δεχθεί τελικά να αναλάβει την «ακτινογραφία» της F.F., οι ελεγκτές εκτιμάται ότι θα είναι σε θέση να δώσουν σχετικά σύντομα κάποιες πρώτες απαντήσεις σε ορισμένα κρίσιμα ζητήματα, όπως το ταμείο της F.F., καθώς τα στοιχεία είναι καταγεγραμμένα και άμεσα διαθέσιμα στις τράπεζες με τις οποίες συνεργάζεται ο όμιλος. Αυτή φαίνεται ότι θα είναι και η επόμενη αποφασιστική μάχη στον πόλεμο μεταξύ F.F. και QCM.
Η επίθεση του QCM βασίστηκε σε οικονομικά στοιχεία της F.F. που προβλημάτισαν ορισμένους επενδυτές της, όπως η αποτίμηση των αποθεμάτων του ομίλου στα 635 εκατ. ευρώ. Με τον έλεγχο η Ernst & Young θα ξεδιαλύνει τη θολούρα γύρω από τις πωλήσεις, κυρίως στην Ασία, και θα αποσαφηνίσει αν υπάρχει ή όχι λογιστική μόχλευση. Από την άλλη πλευρά και ο ισχυρισμός του QCM για «άλλη Parmalat» διατυπώθηκε για να ευνοήσει τα συμφέροντα του fund σε μια εταιρεία που σίγουρα έχει αξία. Ο όμιλος της F.F. έχει στρατηγική συμμετοχή στην ελβετική Dufry Α.G., που διαθέτει 2.200 καταστήματα σε αεροδρόμια, κρουαζιερόπλοια κ.λπ., η οποία αποτιμάται στα 250 εκατ. Εχει ποσοστό της τάξης του 50% στα πολυκαταστήματα «attica», στα δύο πολυκαταστήματα «Factory Outlet», σε αντιπροσωπείες των ΝΙΚΕ, Converse, Samsonite, Calvin Clein, Zegna, Guesss κ.ά. για την Ελλάδα και τα Βαλκάνια. Ταυτόχρονα έχει επεκταθεί στον κλάδο Beauty & Cosmetics, όπως και σε άλλες δραστηριότητες. Επίσης -εκτός από τους μετόχους που γκρίνιαζαν για τις αρνητικές ταμειακές ροές- τρίτος μεγαλύτερος μέτοχος στην F.F. με 9% είναι η Fidelity, ένα από τα πιο βαριά ονόματα στην αγορά.
Κυρίως, όμως, το σημαντικότερο όπλο του ομίλου είναι ο κ. Δ. Κουτσολιούτσος. Ενας επιχειρηματίας που σκέφτεται εντελώς διαφορετικά, με τρανό παράδειγμα την αναζήτηση πανεπιστημίου τη δεκαετία του ’50 προς τα ανατολικά, όταν οι συμμαθητές του από το Κολλέγιο Αθηνών κοίταζαν τα δυτικά πανεπιστήμια σε ΗΠΑ και Αγγλία, με αποτέλεσμα να είναι ο πρώτος Ελληνας που ζήτησε τότε να πάει να σπουδάσει στην Ιαπωνία. Ενας businessman που βρήκε σε ένα βράδυ χρηματοδότηση 200 εκατ. για να αγοράσει το ποσοστό των ΚΑΕ που κατείχε ο Γερμανός, ο οποίος τότε έκλεινε το deal για να πουληθεί στην Cosmote. Πριν από χρόνια, όταν από το Χρηματιστήριο έβγαιναν φήμες ότι η F.F. είναι υπερδανεισμένη -επειδή χρωστούσε 750 εκατ.- έδωσε ζεστό χρήμα στις τράπεζες και μείωσε τον δανεισμό γύρω στα 200 εκατ. Γι’ αυτό και η μονομαχία του με τον κ. Γκρέγκο -που προς το παρόν έχει κερδίσει χρήματα και εντυπώσεις- θα έχει πολύ ενδιαφέρον.