Οι επισκέπτες που περνούν τις πόρτες του Harrods δύσκολα μπορούν να ξεφύγουν από την παρουσία του πρώην ιδιοκτήτη του, Μοχάμεντ Αλ Φαγιέντ. Το πρόσωπό του εμφανίζεται σε περίτεχνα σκαλισμένα κεφάλια που διακοσμούν την αίθουσα των κυλιόμενων σκαλών με αιγυπτιακή θεματολογία, έναν χώρο που ο ίδιος παρήγγειλε να δημιουργηθεί και ο οποίος παραμένει ένα από τα πιο χαρακτηριστικά σημεία του ιστορικού πολυκαταστήματος.
Οι μορφές αυτές λειτουργούν ως υπενθύμιση του εκλιπόντος δισεκατομμυριούχου, του οποίου η σεξουαλική κακοποίηση γυναικών έχει αφήσει πίσω της μια βαριά και σκοτεινή κληρονομιά, ένα παρελθόν από το οποίο το Harrods δυσκολεύεται ακόμη να αποστασιοποιηθεί.
Τον μήνα αυτό, το εμβληματικό κατάστημα του Λονδίνου βρισκόταν κοντά στο να κλείσει ένα από τα πιο αμφιλεγόμενα κεφάλαια της ιστορίας του. Η εσωτερική έρευνα που διεξάγει – με τη συνδρομή της δικηγορικής εταιρείας Linklaters και ανεξάρτητου νομικού συμβούλου – για το κατά πόσο στελέχη και εργαζόμενοι γνώριζαν τη συμπεριφορά του Φαγιέντ ολοκληρώνεται. Παράλληλα, το πρόγραμμα αποζημιώσεων για θύματα, στο οποίο έχουν ήδη προσφύγει περισσότερα από 200 άτομα, κλείνει για νέες αιτήσεις στις 31 Μαρτίου.
Ωστόσο, μια ξεχωριστή διαδικασία διαπραγμάτευσης με εκατοντάδες γυναίκες που εκπροσωπούνται από δικηγορικό γραφείο συνεχίζεται χωρίς συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα ολοκλήρωσης. Την ίδια στιγμή, η Μητροπολιτική Αστυνομία του Λονδίνου εξετάζει αν υπήρξαν πρόσωπα που βοήθησαν ή συγκάλυψαν τη δράση του Φαγιέντ. Σε ενημέρωση την Παρασκευή έγινε γνωστό ότι τρεις γυναίκες ανακρίθηκαν υπό προειδοποίηση, ως ύποπτες για αδικήματα που περιλαμβάνουν συνέργεια σε βιασμό και σεξουαλική επίθεση.
Παράλληλα, αναμένεται να δημιουργηθεί μια νέα ομάδα πίεσης με την ονομασία Justice For Fayed and Harrods Survivors, στην οποία θα συμμετέχουν γυναίκες που δηλώνουν ότι κακοποιήθηκαν από τον επιχειρηματία, καθώς και δικηγόροι και βουλευτές. Στόχος της πρωτοβουλίας είναι να υπάρξει μεγαλύτερη λογοδοσία, ακόμη και μέσω μιας πιθανής δημόσιας έρευνας για το πώς το πολυκατάστημα, αλλά και θεσμοί όπως η αστυνομία ή ιατρικοί φορείς, απέτυχαν επί χρόνια να ελέγξουν τη συμπεριφορά του Φαγιέντ.
Σε ανακοίνωσή της, η Harrods περιέγραψε τον Φαγιέντ -ο οποίος πέθανε το 2023 σε ηλικία 94 ετών- ως επικεφαλής μιας «τοξικής κουλτούρας μυστικότητας, εκφοβισμού και κακοποίησης». Σύμφωνα με την εταιρεία, το κατάστημα σήμερα είναι «αγνώριστο σε σχέση με την επιχείρηση που ανήκε και ελεγχόταν από τον Φαγιέντ».
Η διοίκηση δηλώνει ότι θα λάβει μέτρα εφόσον προκύψουν ευρήματα από την εσωτερική έρευνα. Η διαδικασία όμως παραμένει εμπιστευτική και το Harrods δεν έχει δεσμευτεί ότι θα δημοσιοποιήσει τα αποτελέσματά της.
Πολλά από τα θύματα υποστηρίζουν ότι επί δεκαετίες το πολυκατάστημα αγνοούσε ή υποβάθμιζε τις καταγγελίες.
«Το γεγονός ότι δεν βλέπουμε καμία ουσιαστική κίνηση ή λογοδοσία — ούτε από το Harrods ούτε από την αστυνομία — είναι βαθιά απογοητευτικό», δήλωσε η Τσέσκα Χιλ-Γουντ, η οποία εργαζόταν στο κατάστημα σε ηλικία 19 ετών τη δεκαετία του 1990 και ήταν η πρώτη που μίλησε δημόσια για τη σεξουαλική παρενόχληση που υπέστη σε ντοκιμαντέρ του 2017.
«Αποφάσισα να μιλήσω δημόσια για την κακοποίηση του Φαγιέντ για να υπάρξει επιτέλους δράση και κάποια μορφή λογοδοσίας μετά από χρόνια σιωπής», δήλωσε σε συνέντευξη τον περασμένο μήνα.
Σχεδόν μια δεκαετία μετά τις πρώτες αποκαλύψεις, το περιβάλλον έχει αλλάξει καθώς αρκετές ιστορικές υποθέσεις σεξουαλικής κακοποίησης έχουν επανεξεταστεί, ενώ η δημοσιοποίηση των email του χρηματοδότη Επστάιν έχει προκαλέσει νέους κραδασμούς στον επιχειρηματικό και πολιτικό κόσμο. Ένα ντοκιμαντέρ του BBC το 2024 αποκάλυψε λεπτομέρειες για τη δράση του Φαγιέντ και προκάλεσε έντονες πιέσεις για αλλαγές στο Harrods.
Παρά τις εξελίξεις, μεταξύ των εκατοντάδων θυμάτων η καχυποψία απέναντι στο κατάστημα παραμένει βαθιά.
«Μας λένε ότι λυπούνται και ότι θα κάνουν ό,τι μπορούν», δήλωσε η Τζεν Μιλς, η οποία υποστηρίζει ότι ο Φαγιέντ προσπάθησε επανειλημμένα να τη βιάσει όταν εργαζόταν ως βοηθός του μεταξύ 1986 και 1991. «Αλλά υπάρχει μεγάλη διαφορά ανάμεσα σε αυτά που λέγονται δημόσια και σε αυτά που γίνονται στην πράξη».
Πριν αλλάξει στάση το 2023, το Harrods επί χρόνια απέρριπτε τις αξιώσεις των γυναικών. Νομικά έγγραφα δείχνουν ότι είχαν γίνει τουλάχιστον τρεις πληρωμές αποζημίωσης σε γυναίκες που είχαν καταγγείλει τον Φαγιέντ ενώ ήταν ακόμη ιδιοκτήτης της επιχείρησης.
Ιδιοκτησία του Κατάρ
Ο σημερινός ιδιοκτήτης του Harrods, η Qatar Investment Authority, δεν έχει τοποθετηθεί δημόσια για τη συμπεριφορά του Φαγιέντ. Ο επιχειρηματίας πούλησε το πολυκατάστημα το 2010 έναντι 1,5 δισεκατομμυρίου λιρών, έπειτα από περισσότερες από δύο δεκαετίες στην ηγεσία του.
Το κατάστημα συνέχισε να προσελκύει εύπορους καταναλωτές από όλο τον κόσμο, αν και η πανδημία προκάλεσε σοβαρές πιέσεις στον κλάδο των πολυτελών ειδών. Σύμφωνα με οικονομικά στοιχεία της εταιρείας, το Harrods εμφάνισε ζημίες στο οικονομικό έτος που ολοκληρώθηκε την 1η Φεβρουαρίου 2025.
Αναλυτές εκτιμούν ότι η αξία του πολυκαταστήματος θα μπορούσε σήμερα να κινείται γύρω στο 1 δισεκατομμύριο λίρες, με βάση τα ακίνητα, τον κύκλο εργασιών και τις συνθήκες της αγοράς λιανικής.
Στους λογαριασμούς που κατατέθηκαν τον Οκτώβριο καταγράφεται επίσης πρόβλεψη 62,3 εκατομμυρίων λιρών για αποζημιώσεις εργαζομένων και άλλες δαπάνες που συνδέονται με ιστορικές καταγγελίες.
Η εταιρεία επιδιώκει να μοιραστεί το κόστος αυτό με την οικογένεια Φαγιέντ. Τον Ιούνιο κατέθεσε αγωγή στο Ανώτατο Δικαστήριο, ζητώντας τον διορισμό ανεξάρτητου διαχειριστή στην περιουσία του επιχειρηματία, ο οποίος θα αντικαταστήσει τα μέλη της οικογένειας.
Σύμφωνα με το Harrods, η κίνηση αυτή θα επιτρέψει σε άτομα που δεν εργάζονταν στο κατάστημα να διεκδικήσουν αποζημίωση, ενώ θα δώσει και στην εταιρεία τη δυνατότητα να ανακτήσει μέρος των ποσών που καταβάλλει.
Η διοίκηση στο επίκεντρο
Ένα ακόμη σημείο έντονης κριτικής είναι ότι αρκετά ανώτερα στελέχη παρέμειναν στις θέσεις τους και μετά την αλλαγή ιδιοκτησίας.
Ο Μάικλ Γουόρντ, ο οποίος προσλήφθηκε από τον Φαγιέντ ως διευθύνων σύμβουλος το 2006, εξακολουθεί να κατέχει την ίδια θέση. Σε παλαιότερη συνέντευξή του είχε δηλώσει ότι η σχέση εμπιστοσύνης με τον Φαγιέντ ήταν καθοριστική για τη συνεργασία τους.
Μετά την προβολή του ντοκιμαντέρ του BBC το 2024, ο Γουόρντ δήλωσε ότι ένιωσε «προσωπικό αποτροπιασμό» για τις αποκαλύψεις. Υποστήριξε ωστόσο ότι ποτέ δεν του είχαν απαγγελθεί επίσημες κατηγορίες ή καταγγελίες μέσω θεσμικών καναλιών.
Παρά τις δηλώσεις αυτές, αρκετοί ερευνητές και πρώην εργαζόμενοι αμφισβητούν κατά πόσο η ηγεσία του καταστήματος αγνοούσε πραγματικά τα γεγονότα.
Αργή αλλαγή στάσης
Η ουσιαστική μεταστροφή της πολιτικής του Harrods απέναντι στα θύματα σημειώθηκε μόλις το 2023, όταν η εταιρεία άρχισε να προσφέρει συμβιβασμούς αντί να απορρίπτει τις καταγγελίες.
Η διοίκηση δηλώνει ότι προτεραιότητά της είναι πλέον να διασφαλίσει ότι οι επιζώντες θα λάβουν αποζημίωση με τρόπο που να λαμβάνει υπόψη το τραύμα που έχουν υποστεί.
Τα τελευταία χρόνια το Harrods αναθεώρησε τις διαδικασίες του, εισάγοντας πολιτική κατά της σεξουαλικής παρενόχλησης, δημιουργώντας ανώνυμη γραμμή καταγγελιών και εκπαιδεύοντας δεκάδες υπεύθυνους υποστήριξης.
Παρά τα μέτρα αυτά, πολλές γυναίκες συνεχίζουν να ζητούν κάτι περισσότερο από οικονομικούς διακανονισμούς: πλήρη διαφάνεια για το τι γνώριζε η διοίκηση και ποιος φέρει την ευθύνη.
«Είπαν ότι διεξήγαγαν έρευνα για τον καρκίνο που είχε εξαπλωθεί σε εκείνο το κατάστημα», δήλωσε μια πρώην εργαζόμενη. «Αν είναι έτσι, γιατί δεν δημοσιεύουν τα ευρήματα για να αποδείξουν ότι κανείς από τους υπεύθυνους δεν βρίσκεται πια εκεί;»
Για πολλές από τις γυναίκες που κατηγορούν τον Φαγιέντ, το ζήτημα δεν αφορά μόνο αποζημιώσεις αλλά την ανάγκη να αναγνωριστεί δημόσια το εύρος της κακοποίησης.
«Είμαστε κυριολεκτικά εκατοντάδες», λέει μια από αυτές.
Διαβάστε ακόμη
Μελίνα Τραυλού: Ισες ευκαιρίες και εμπιστοσύνη για τις γυναίκες στη ναυτιλία
Σαράντης: Ανοικτό παράθυρο για εξαγορές ενώ επεκτείνει διεθνώς το Carroten
Κυβέρνηση: Τα τρία κλειδιά για το πολιτικό rebound
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα