Μπαίνοντας στον χώρο της ΣΕΚΑΠ στην Ξάνθη, λίγα πράγματα θυμίζουν πια τις παλιές εποχές του ιστορικού εργοστασίου. Η κόκκινη πινακίδα με το όνομα της ΣΕΚΑΠ στην ταράτσα ενός κτιρίου, που παραμένει στη θέση της εδώ και δεκαετίες, και η πλάκα θεμελίωσης μαζί με την ψηφιδωτή αποτύπωση του εμπνευστή του Αγροτικού Συνεταιριστικού Κινήματος, Αλέξανδρου Μπαλτατζή, στην είσοδο του κύριου κτιρίου λειτουργούν περισσότερο ως υπενθύμιση μιας διαδρομής παρά ως αποτύπωμα του παρόντος.
Το εργοστάσιο που πριν από λίγα χρόνια όδευε προς λουκέτο, παίρνοντας τον δρόμο της ιδιωτικοποίησης το 2013, διανύει σήμερα την καλύτερη περίοδο της ιστορίας του. Από το 2018, όταν πέρασε στον έλεγχο της JTI, και έπειτα από δύο κύκλους σημαντικών επενδύσεων, έχει εξελιχθεί σε μια σύγχρονη καπνοβιομηχανία, ενταγμένη πλήρως στο διεθνές παραγωγικό δίκτυο της εταιρείας, με την πλειονότητα της παραγωγής της να κατευθύνεται πλέον στις ευρωπαϊκές αγορές.
Η ανάκαμψη της ΣΕΚΑΠ μετά την παρατεταμένη κρίση αποτυπώνεται και στην ίδια την πόλη της Ξάνθης, όπου, μαζί με τα άλλα μεγάλα εργοστάσια της περιοχής, το πανεπιστήμιο και τις στρατιωτικές μονάδες, συνθέτουν ένα πλέγμα οικονομικών δραστηριοτήτων που στηρίζουν την τοπική απασχόληση και την περιφερειακή ανθεκτικότητα.
«Η επένδυση που υλοποιείται στο εργοστάσιό μας στην Ξάνθη έχει περάσει τη ΣΕΚΑΠ σε μια νέα εποχή. Η παραγωγικότητά του έχει πολλαπλασιαστεί, η αποτελεσματικότητα και η αποδοτικότητα έχουν αυξηθεί κατακόρυφα», λέει η κυρία Ζανίν Νόιχαους, Γενική Διευθύντρια της JTI Hellas και υπεύθυνη για τις αγορές Ελλάδος, Ισραήλ, Κύπρου και Μάλτας. «Αλλά και πέρα από τα επιμέρους επιτεύγματα, ο συνολικός χαρακτήρας του έχει μετασχηματιστεί. Πλέον είναι ένα εξωστρεφές εργοστάσιο που τροφοδοτεί, με το 74% της παραγωγής του, 9 σημαντικές ευρωπαϊκές αγορές, καλύπτοντας παράλληλα και ανάγκες της ελληνικής», προσθέτει.
Η συζήτησή μας γίνεται στο περιθώριο των εορτασμών για τη συμπλήρωση 50 χρόνων λειτουργίας της ΣΕΚΑΠ στην Ξάνθη, μία καλή αφορμή για μια ευρύτερη αποτύπωση του ρόλου που διαδραματίζει σήμερα η Ελλάδα στον σχεδιασμό της JTI, αλλά και για το πώς η παραγωγική παρουσία στη Θράκη συνδέεται με τη στρατηγική της σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
Αρχικά η κυρία Νόιχαους ξεκαθαρίζει ότι για την JTI, η Ελλάδα δεν αντιμετωπίζεται ως μια απλή ώριμη αγορά στον συνολικό σχεδιασμό της. «Η JTI είναι μια παγκόσμια δυναμική εταιρεία προϊόντων καπνού και νικοτίνης. Και η Ελλάδα είναι μια χώρα με στρατηγικό ρόλο για την JTI. Αυτό καταδεικνύεται από το εύρος και το βάθος της επένδυσής της στη χώρα», λέει. Και εξηγεί: «Στην Ελλάδα δραστηριοποιούμαστε για περισσότερο από 4 δεκαετίες, διαθέτοντας ορισμένα από τα πλέον δημοφιλή εμπορικά σήματα, το Winston, το Camel, τον Old Holborn. Από το 2018, με την εξαγορά της ιστορικής μονάδας της ΣΕΚΑΠ, στην Ξάνθη, αποκτήσαμε έναν δεύτερο επενδυτικό πυλώνα στη χώρα, υλοποιώντας μία από τις μεγαλύτερες άμεσες ξένες επενδύσεις στη Βόρεια Ελλάδα και τη μεγαλύτερη παραγωγική ιαπωνική επένδυση στην Ελλάδα. Στα τέλη του 2023, η JTI παρουσίασε στην ελληνική αγορά την καινοτόμα συσκευή θέρμανσης καπνού Ploom. Η Ελλάδα μάλιστα επιλέχθηκε ως αγορά μεταξύ των 10 πρώτων παγκοσμίως από την εταιρεία. Το φθινόπωρο του 2025, κυκλοφόρησε στη χώρα, η νέα, εξελιγμένη έκδοση, η Ploom Aura, λίγους μόνο μήνες μετά την παγκόσμια πρώτη της στην Ιαπωνία».
Προφανώς η εξαγορά της ΣΕΚΑΠ αποτέλεσε σημείο καμπής για τη συνολική παρουσία της JTI στην Ελλάδα. «Στην Ξάνθη υλοποιούμε μια επένδυση που μέχρι και σήμερα ξεπερνά τα 40 εκατ. δολάρια μόνο για τον εκσυγχρονισμό και την αναβάθμιση του εργοστασίου. Η ΣΕΚΑΠ είναι μια ιστορική μονάδα, ταυτισμένη με την πόλη και συνολικά με την Ανατολική Μακεδονία και Θράκη, αλλά και αναπόσπαστο κομμάτι της νεότερης βιομηχανικής και οικονομικής ιστορίας της χώρας. Οταν αναλάβαμε όμως τις τύχες της, με τις συνέπειες της ελληνικής οικονομικής κρίσης ακόμα ενεργές, ήταν αναγκαία η προετοιμασία της για το μέλλον. Κι έτσι, μέσα σε αυτά τα χρόνια, δημιουργήσαμε ένα εργοστάσιο που λειτουργεί σύμφωνα με τα υψηλότερα παγκόσμια πρότυπα της εταιρείας, αλλά και αντάξιο των προσδοκιών της τοπικής κοινωνίας. Οπως αντιλαμβάνεστε, λοιπόν, το 2018 υπήρξε ένα έτος-τομή για την παρουσία της JTI στην Ελλάδα, άρα και μια χρονιά από την οποία και μετά το αποτύπωμά μας αποκτά άλλο χαρακτήρα και σημασία. Κάτι το οποίο με την κυκλοφορία του Ploom, το 2023, επιτείνεται».
Η επιλογή της Ξάνθης
Η επιλογή της JTI να επενδύσει στην Ξάνθη, σε μια περίοδο κατά την οποία αρκετές πολυεθνικές περιόριζαν ή απέσυραν την παραγωγική τους παρουσία στην Ευρώπη, εντάχθηκε σε μια ευρύτερη φιλοσοφία και μακροπρόθεσμη στρατηγική. «Προφανώς κάθε εταιρική απόφαση συνιστά και μια ιδιαίτερη περίπτωση, όμως εγώ θα ήθελα να μιλήσω για τα θεμελιώδη. Κι όταν χρησιμοποιώ αυτή τη λέξη, αναφέρομαι στις αξίες και στη φιλοσοφία ενός οργανισμού. Η JTI, ως μια παγκόσμια εταιρεία με ιαπωνικές ρίζες, αναπτύσσεται με μακροχρόνιο σχεδιασμό. Στο πλαίσιο αυτό, κάθε μας παραγωγική επένδυση συνιστά και μια δέσμευσή μας προς τη χώρα που μας υποδέχεται και την τοπική κοινωνία που μας φιλοξενεί. Αυτό συμβαίνει και στην περίπτωση του εργοστασίου μας στην Ξάνθη. Και από αυτή την αίσθηση της αφοσίωσης και της δέσμευσης είναι που απορρέει η παραγωγική και επενδυτική ανάπτυξη. Ειδικά στην περίπτωση της ΣΕΚΑΠ, η συσσωρευμένη εμπειρία δεκαετιών λειτουργίας, οι στενοί δεσμοί με τον τόπο, η στήριξη των τοπικών και περιφερειακών αρχών, η κατανόηση της τοπικής κοινωνίας, ότι η ανάπτυξη του εργοστασίου είναι πυλώνας ανάπτυξης της περιοχής, αλλά και η θέληση των εργαζoμένων να γίνουν μέρος αυτού του εγχειρήματος διαδραμάτισαν καθοριστικό ρόλο. Ετσι, ενώ χρειάστηκε πολλά να γίνουν αυτά τα 7 χρόνια, και αρκετά από αυτά απαιτητικά, όχι εύκολα, βρισκόμαστε σήμερα εδώ, σ’ ένα εργοστάσιο που μετασχηματίζεται, έχει αλλάξει και περνά από τη δόξα του παρελθόντος στην επιτυχία του μέλλοντος».
Σήμερα, το εργοστάσιο της JTI στην Ξάνθη απασχολεί περίπου 180 εργαζόμενους και αποτελεί πλήρως ενταγμένο κρίκο στο ευρωπαϊκό παραγωγικό αποτύπωμα της εταιρείας. Η παραγωγή του, παρά τις αντικειμενικές δυσκολίες που δημιουργεί η απουσία σιδηροδρομικής σύνδεσης, κατευθύνεται σε μεγάλο βαθμό σε σημαντικές ευρωπαϊκές αγορές. Το χαρτοφυλάκιο προϊόντων περιλαμβάνει κυρίως τσιγάρα διεθνών σημάτων της JTI, με αιχμή το Winston.
Παράλληλα, η πολυεθνική συνεχίζει να προμηθεύεται ελληνικό καπνό μέσω της ΣΕΚΕ, διατηρώντας ενεργή τη σύνδεση της παραγωγικής δραστηριότητας με την εγχώρια πρωτογενή βάση.
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, το ερώτημα για το αν η ελληνική παραγωγική βάση, και ειδικότερα η ΣΕΚΑΠ, θα μπορούσε στο μέλλον να φιλοξενήσει και προϊόντα νέας γενιάς, όπως τα θερμαινόμενα προϊόντα καπνού Ploom, τίθεται εύλογα. Αλλωστε, η επέκταση της JTI σε αυτά τα προϊόντα συνιστά βασικό πυλώνα για την επιχειρηματική ανάπτυξη και βιώσιμη παραγωγή αξίας. «Οπως γνωρίζετε, οι επιχειρηματικές και επενδυτικές αποφάσεις δημοσιοποιούνται στον χρόνο και με τον τρόπο που ενδείκνυται», απαντά η κυρία Νόιχαους.
Και συνεχίζει: «Σήμερα, 7 χρόνια μετά την εξαγορά της ΣΕΚΑΠ, έχει συντελεστεί μια εντυπωσιακή πρόοδος. Και αυτή επιτεύχθηκε με σχέδιο, προσήλωση, επιμονή και υπομονή, με πρωταγωνιστές τους ίδιους τους εργαζομένους του εργοστασίου.
Η επένδυση που υλοποιείται από το 2018 είναι διαρκής και αξιολογείται τακτικά. Η JTI με πολλούς τρόπους έχει εμφατικά επιβεβαιώσει τη δέσμευσή της στη χώρα και τους ανθρώπους τη και την αφοσίωσή της στην επένδυσή της στην Ξάνθη. Η υλοποίηση μιας επένδυσης συνιστά μια εξίσωση με πολλούς παράγοντες. Πολλοί από τους οποίους είναι αντικειμενικοί. Υποδομές, ενεργειακά και τηλεπικοινωνιακά δίκτυα, οδικές, λιμενικές, σιδηροδρομικές και αεροπορικές μεταφορές, είναι ορισμένοι μόνο από αυτούς. Σίγουρα η Ανατολική Μακεδονία & Θράκη έχει μεγάλο δυναμικό, τα τοπικά και περιφερειακά ιδρύματα διαμορφώνουν νέους αποφοίτους με σημαντικά προσόντα, η τοπική κοινωνία έχει αγκαλιάσει την επένδυση και θέλει να είναι μέρος της. Κι εμείς είμαστε εδώ. Και γνωρίζετε ότι κάθε ευρώ επένδυσης στην Περιφέρεια έχει πολλαπλασιαστική αξία και προστιθέμενη αξία σε σχέση με το αντίστοιχο στην πρωτεύουσα, για παράδειγμα».
Βιωσιμότητα
Βέβαια οι επενδύσεις εκσυγχρονισμού και βιωσιμότητας του εργοστασίου συνεχίζονται, καθώς, πέραν της μεγαλύτερης αποδοτικότητας και αυτοματοποίησης, η JTI έχει θέσει ως στρατηγική προτεραιότητα την ελαχιστοποίηση του περιβαλλοντικού αποτυπώματος της παραγωγικής του δραστηριότητας. «Στο επίκεντρο της παγκόσμιας στρατηγικής μας βρίσκεται η προσπάθεια για ένα καλύτερο μέλλον με βιωσιμότητα και ανθεκτικότητα.
Στο πλαίσιο αυτό δεσμευόμαστε για ουδέτερο ισοζύγιο άνθρακα έως το 2030 και μηδενικών εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου έως το 2050», λέει από την πλευρά του ο δρ Σίμος Σιδηρόπουλος, επικεφαλής Εταιρικών Υποθέσεων και Επικοινωνίας της JTI Hellas. «Το εργοστάσιό μας στην Ξάνθη πρωτοπορεί στην κατεύθυνση αυτή, υλοποιώντας σημαντικές επενδύσεις που επιφέρουν θετικά αποτελέσματα. Ετσι, από το 2020 έως το 2024, έχει επιτύχει μείωση κατά 65% στον δείκτη κατανάλωσης ενέργειας, 84% στην κατανάλωση νερού, 63% στα απόβλητα, καθώς και 88% στον δείκτη CO2. Επίσης έχει λάβει διεθνείς πιστοποιήσεις ISO για τη Διαχείριση Υγείας και Ασφάλειας στην Εργασία, στην Περιβαλλοντική Διαχείριση και την Ενεργειακή Διαχείριση, αποτυπώνοντας την αφοσίωσή μας στη συνεχή βελτίωση και ευθυγράμμισή μας με τα υψηλότερα διεθνή πρότυπα, με στόχο τη μείωση του περιβαλλοντικού αποτυπώματος».
Πέρα από τις υποδομές, την παραγωγή και τις επενδύσεις εκσυγχρονισμού, καθοριστικό ρόλο στο ελληνικό αποτύπωμα της JTI διαδραματίζουν οι άνθρωποί της. «H JTI απασχολεί σήμερα περισσότερους από 300 εργαζόμενους στην Ελλάδα, σε θέσεις υψηλής ποιότητας, καλών αμοιβών και πρωτοποριακών παροχών. Και περίπου τα 2/3 αυτών εργάζονται στο εργοστάσιό μας στην Ξάνθη, στην παραγωγή. Εάν, δε, συμπεριληφθούν οι συνδεόμενες θέσεις εργασίας και η στήριξη των καπνοκαλλιεργητών, καταλαβαίνετε πόσο σημαντική είναι η συμβολή για μια ακριτική περιοχή», λέει η κυρία Νόιχαουζ, υπογραμμίζοντας ότι το όραμα της διοίκησης είναι η ανάδειξη της ΣΕΚΑΠ σε κόμβο Δεξιοτήτων και Ανταγωνιστικότητας στην ευρύτερη περιοχή.
Ωστόσο, και οι εμπορικές δραστηριότητες δημιουργούν ένα αναπτυξιακό αποτύπωμα. «Σημαντικό είναι ότι η κυκλοφορία του Ploom στην ελληνική αγορά συνοδεύτηκε από πολλές νέες θέσεις εργασίας, με αύξηση προσωπικού το 2025 κατά περισσότερο από 20% σε σχέση με το 2023, ενώ από το 2022 μέχρι και σήμερα η σχετική αύξηση είναι μεγαλύτερη από 30%», λέει η κυρία Νόιχαουζ. Και συμπληρώνει: «Στην Ελλάδα υπάρχουν πολλοί άνθρωποι με γνώσεις, προσόντα και ενθουσιασμό. Ενθουσιασμό που συνάντησα κι εγώ όταν ήρθα στη χώρα έναν χρόνο πριν. Στη JTI αναγνωριζόμαστε για δώδεκα συνεχόμενα χρόνια ως κορυφαίοι εργοδότες, συστηματικά μάλιστα, όπως και φέτος, ανάμεσα στους κορυφαίους των κορυφαίων. Και στην JTI Hellas συνηθίζουμε να λέμε ότι φτιάχνουμε το εργασιακό περιβάλλον του μέλλοντος. Ανοιχτό, ισότιμο, συμπεριληπτικό, που αφουγκράζεται τις ανάγκες των εργαζόμενων, που καινοτομεί και πρωτοπορεί. Που δεν ψάχνει “ταλέντα”, αλλά που αποσκοπεί στο να καλλιεργήσει το ξεχωριστό ταλέντο κάθε εργαζομένου».
Κοινωνική διάσταση
Η έμφαση στους ανθρώπους και την απασχόληση συνοδεύεται, για την JTI, από μια ευρύτερη αντίληψη για τον ρόλο της εταιρείας στις τοπικές κοινωνίες όπου δραστηριοποιείται, πέρα από τη στενή παραγωγική και επιχειρηματική της παρουσία.
«Ισότιμη για εμάς είναι η κοινωνική διάσταση των επενδύσεών μας», λέει ο κ. Σίμος Σιδηρόπουλος, υπενθυμίζοντας ότι μόλις αυτόν τον μήνα παραδόθηκε στον Δήμο Θεσσαλονίκης ο Ιαπωνικός Κήπος του Νερού στη Νέα Παραλία, ενώ μέσω του JTI Foundation η εταιρεία έχει δωρίσει υπερσύγχρονο εξοπλισμό πυροπροστασίας στην Ξάνθη και έχει δημιουργήσει, ήδη από το 2021, το πρώτο Ιαπωνικό Πάρκο της Αθήνας. «Αυτό θέλουμε να είναι το αποτύπωμά μας την επόμενη δεκαετία, του δραστήριου επενδυτή με ορίζοντα βιωσιμότητας, του αξιόπιστου εταίρου της Πολιτείας και του υπεύθυνου εταιρικού πολίτη που προσφέρει στο κοινωνικό σύνολο», σημειώνει.
Κλείνοντας, η συζήτηση δεν θα μπορούσε παρά να στραφεί στο θεσμικό περιβάλλον, καθώς ο κλάδος των καπνικών προϊόντων βρίσκεται εκ νέου αντιμέτωπος με κρίσιμες αποφάσεις σε ευρωπαϊκό επίπεδο, που επηρεάζουν άμεσα τη νόμιμη αγορά, τις επενδύσεις και την απασχόληση.
«Η αρχική πρόταση της Επιτροπής για την αναθεώρηση της Οδηγίας για τη φορολογία των προϊόντων καπνού (Tobacco Excise Directive – TED), εμφορούμενη από προσεγγίσεις που έχουν αποτύχει στο παρελθόν, προκάλεσε σοβαρές αντιδράσεις από κράτη-μέλη», λέει ο κ. Σιδηρόπουλος. «Αν εφαρμοζόταν ως είχε, θα επέφερε οδυνηρές συνέπειες τόσο στα δημόσια έσοδα όσο και στην πραγματική οικονομία, με έναν μόνο μεγάλο κερδισμένο: το παράνομο εμπόριο», προσθέτει, συμπληρώνοντας ότι η επιχειρηματολογία που ανέπτυξε η ελληνική πλευρά δεν μπορεί παρά να αποτελέσει τροφή για σκέψη. «Η ελληνική εμπειρία της οικονομικής κρίσης έδειξε ότι οι απότομες και υπέρογκες αυξήσεις της φορολογίας εκτόξευσαν το παράνομο εμπόριο σε ποσοστά της τάξης του 30%.
Ποσοστά που σήμερα, σε συνεργασία με την Πολιτεία και με επενδύσεις για την καταπολέμησή του, έχουμε καταφέρει, από κοινού, κράτος και ιδιωτικός τομέας, να περιορίσουμε σημαντικά από την κορύφωσή τους την προηγούμενη δεκαετία. Θα ήταν οδυνηρό πισωγύρισμα αν αλλάζαμε κατεύθυνση, με επιλογές που θα έπλητταν τις επενδύσεις, τις θέσεις εργασίας και το λιανεμπόριο, τη ραχοκοκαλιά του οποίου αποτελεί η μικρομεσαία οικογενειακή επιχείρηση», καταλήγει.
Διαβάστε ακόμη
Ρεύμα: Μαζική έξοδος από τα πράσινα τιμολόγια – Στροφή 83% των νοικοκυριών στα σταθερά (πίνακας)
Ομπρέλα στήριξης για τους ευάλωτους δανειολήπτες (πίνακας)
Αργύρης Σαλιαρέλης: Θα τη… γλιτώσει αυτή τη φορά ο «Πύργος» του στην Αίγινα; (pics)
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα