Του Κωστή Πλάντζου
Την οργή των ελεγκτών της τρόικας και της ομάδας Ράιχενμπαχ προκαλούν οι καθυστερήσεις στους ελέγχους περιουσιακής κατάστασης που όφειλε να διενεργήσει εδώ και έναν χρόνο η νεοσύστατη Διεύθυνση Εσωτερικών Υποθέσεων του υπουργείου Οικονομικών.
Βασικός παράγων των καθυστερήσεων, όπως διαπιστώνουν οι ελεγκτές, είναι ότι οι τράπεζες δεν συνεργάζονται για να δώσουν στοιχεία των πελατών τους οι οποίοι βρίσκονται υπό έλεγχο. Για τον λόγο αυτό ζητούν (μπροστά στον κίνδυνο να μείνουν στα χαρτιά οι έλεγχοι, παρότι προβλέπονται και στο μνημόνιο) να υποχρεώνεται ο κάθε ελεγχόμενος υπάλληλος να προσκομίζει τεκμήρια και στοιχεία για τα χρήματα που έχει στους τραπεζικούς λογαριασμούς του, αλλιώς θα ενοχοποιείται και θα καταδικάζεται σε κυρώσεις και ποινές. Η πρακτική αυτή όμως μπορεί να οδηγήσει σε επικίνδυνες καταστάσεις, αφού όποιος ελέγχεται θα πρέπει να αποδεικνύει ότι… δεν είναι ελέφαντας, βρίσκοντας και παραδίδοντας μόνος του στοιχεία για τα περιουσιακά του στοιχεία έως και μία δεκαετία πριν -αν τα έχει φυλάξει-, τα οποία όμως δεν μπορούν να συγκεντρώσουν ούτε καν οι τράπεζες που τελούν υπό συγχώνευση ή οι αρμόδιες υπηρεσίες και μηχανισμοί που έχει συστήσει το κράτος με σκοπό να ελέγχουν όσους προβλέπει ο νόμος! Ηδη ύστερα από επτά μήνες ταλαιπωρίας, κάποιοι που ελέγχονται από τους πρώτους προθυμοποιήθηκαν να φέρουν μόνοι τους τα στοιχεία από τις τράπεζες, οι οποίες όμως τους χρεώνουν έως και 150 ευρώ η καθεμία για έξοδα έρευνας για λογαριασμούς, τραπεζικές θυρίδες και λοιπά!
Το κριτήριο επιλογής
Με απόφαση Στουρνάρα καθορίστηκε από τις 20 Μαρτίου του 2013 το πρόγραμμα ελέγχων περιουσιακής κατάστασης στελεχών της φορολογικής διοίκησης για φέτος. Η έρευνα διενεργείται από τη Διεύθυνση Εσωτερικών Υποθέσεων του υπουργείου Οικονομικών και αφορά όλους τους γενικούς διευθυντές, τους διευθυντές εφοριών και τελωνείων, τους επόπτες και τα στελέχη των ελεγκτικών κέντρων, αλλά και όσους εμπλέκονται σε προμήθειες ή στην επιλογή χώρων στέγασης υπηρεσιών του Δημοσίου κ.λπ. Ως κριτήριο επιλογής καθορίστηκαν οι πιο «ύποπτοι» φορείς και υπηρεσίες, με βάση το ελεγκτικό αντικείμενό τους (μεγάλες ΔΟΥ, τμήματα ελέγχου ή είσπραξης φόρων κ.λπ.). Για να εκκινήσει ο έλεγχος όμως αρκεί επίσης να κινηθεί πειθαρχική διαδικασία ή και μια απλή ανώνυμη καταγγελία από πολίτη εις βάρος εφοριακών ή τελωνειακών υπαλλήλων.
Οι πρώτοι «στόχοι» είχαν επιλεγεί τον Μάρτιο του 2013. Ετσι, εκδόθηκαν 170 εντολές ελέγχου: 14 για γενικούς διευθυντές του υπουργείου Οικονομικών, 37 για διευθυντές υπουργείου και ΔΟΥ, 13 για επόπτες, 83 για ελεγκτές και 23 για μέλη επιτροπών στέγασης. Μέχρι τα μέσα του 2013 έπρεπε να είχαν ολοκληρωθεί 100 έλεγχοι και άλλοι 450 στο β’ εξάμηνο της χρονιάς. Τίποτα όμως δεν έγινε. Η αρμόδια Διεύθυνση Εσωτερικών Υποθέσεων (ΔΕΥ) δεν ολοκλήρωσε ούτε έναν. Μέχρι σήμερα έχουν ολοκληρωθεί μόλις εννέα έλεγχοι όλοι κι όλοι, αλλά και αυτοί διενεργήθηκαν από την Οικονομική Επιθεώρηση – οι ξένοι ειδικοί, μάλιστα, ζητούν να καταργηθεί και να υποκατασταθεί από τη ΔΕΥ! Οι υπόλοιποι έλεγχοι εκκρεμούν ή δεν έχουν καν ξεκινήσει.
Παρέμβαση Στουρνάρα
Η ΔΕΥ έχει στελεχωθεί από τον Σεπτέμβριο του 2012 με οκτώ οικονομικούς επιθεωρητές αλλά πλέον μεταφέρεται στην αρμοδιότητα του γενικού γραμματέα Εσόδων κ. Χάρη Θεοχάρη. Ωστόσο, ως κύρια αιτία των καθυστερήσεων η ΔΕΥ επικαλείται τη σιωπηρή άρνηση εκ μέρους των τραπεζών να συνεργαστούν και να παραδώσουν στοιχεία για τους τραπεζικούς λογαριασμούς των ελεγχομένων. Εφτασε μάλιστα (όπως τονίζουν στελέχη του ΔΝΤ, της Ε.Ε. και της ομάδας Ράιχενμπαχ) να κάνει ο ίδιος ο κ. Γιάννης Στουρνάρας προσωπικές παρεμβάσεις στην ηγεσία των ελληνικών τραπεζών για να ζητήσει να προχωρήσουν ταχύτερα στο άνοιγμα των λογαριασμών υπαλλήλων του υπουργείου του.
Αλλο πρόβλημα που διαπιστώνεται είναι η σύγκρουση αρμοδιοτήτων στους ελέγχους «πόθεν έσχες». Από τον Ιούλιο του 2012 οι ελεγκές του ΔΝΤ και της Ε.Ε. είχαν επισημάνει ότι προκαλείται σύγχυση επειδή εμπλέκονται πέντε διαφορετικοί φορείς στις έρευνες περιουσιακής κατάστασης: η ΔΕΥ, το ΣΔΟΕ, η Οικονομική Επιθεώρηση, ο γενικός επιθεωρητής Δημόσιας Διοίκησης και η αρχή για την καταπολέμηση του μαύρου χρήματος. Οι εξηγήσεις που εισέπραξαν από τις ελληνικές αρχές -ότι αλλιώς δουλεύουν οι μεν και αλλιώς οι δε- δεν πείθουν τους ελεγκτές και ετοιμάζοναι να παραδώσουν έκθεση στο υπουργείο Οικονομικών όπου θα περιγράφουν με μελανά χρώματα το κομφούζιο μεταξύ των υπηρεσιών.
Επειτα από διασταύρωση
Μέχρι σήμερα οι «στόχοι» επιλέγονται βάσει της θέσεώς τους και η έρευνα τραβούσε σε βάθος δεκαετίας. Οι ελεγκτές ζητούν από το 2014 οι στόχοι να επιλέγονται έπειτα από διασταύρωση δηλώσεων «πόθεν έσχες» και φόρου εισοδήματος. Σκοπός του προγράμματος, όπως αναφέρουν κοινοτικές πηγές, είναι να εντοπίσει και να αιτιολογήσει τη νομιμότητα της απόκτησης περιουσιακών στοιχείων από το προσωπικό των εφοριών και των τελωνείων, καθώς και των συζύγων τους. Μέχρι τώρα όμως δεν προηγήθηκε διασταύρωση με τις φορολογικές δηλώσεις. Αυτό όμως θα αλλάξει, αφού οι ξένοι ειδικοί ζητούν να εντοπίζονται τα στελέχη τα οποία αποκτούν περιουσιακά στοιχεία μεγάλης αξίας (σπίτια, αυτοκίνητα κ.λπ.) ή εμφανίζουν υπερβολικές μεταβολές στην καθαρή θέση ή τις δαπάνες τους (βάσει των νέων «έμμεσων τεχνικών ελέγχου») σε σχέση με τα εισοδήματα που δηλώνουν. Σε τέτοια περίπτωση, οι ελεγχόμενοι καλούνται να δώσουν εξηγήσεις.
Για να μην καθυστερούν πλέον οι έλεγχοι, έχουν υποβάλει δύο συστάσεις στο υπουργείο Οικονομικών:
■ Ο έλεγχος να περιορίζεται αρχικά σε βάθος τριετίας και εάν υπάρξουν ύποπτα ευρήματα, τότε μόνον να εκτείνεται στη δεκαετία.
■ Να αλλάξει η διαδικασία ελέγχου για να αντιμετωπιστεί το πρόβλημα με τις τράπεζες που καθυστερούν να δώσουν στοιχεία. Προτείνεται μάλιστα να αλλάξει το νομικό καθεστώς και να υποχρεώνεται ο ίδιος ο ελεγχόμενος να προσκομίζει πληροφορίες των τραπεζικών λογαριασμών τους, όταν του ζητούνται.
■ Να μπει μια τάξη στις αρμοδιότητες των ελεγκτικών υπηρεσιών ώστε να μην υπάρχει διένεξη όταν η Διεύθυνση Εσωτερικών Ελέγχων λάβει εντολή από το υπουργείο Οικονομικών για τους ελέγχους που το αφορούν.