Του Κωστή Πλάντζου
Μόνο τις δύο τελευταίες εβδομάδες συνελήφθησαν στα βόρεια προάστια της Αθήνας πάνω από 30 επιχειρηματίες και άτομα που σε άλλες εποχές γνώριζαν μεγάλες δόξες, για χρέη που συνολικά ξεπερνούν τα 15 εκατ. ευρώ. Αλλα τόσα χρωστούσαν μόλις δύο μεγαλοοφειλέτες που συνελήφθησαν στη Θεσσαλία. Εισαγγελείς και Αστυνομία έχουν πάρει φόρα καθώς «βομβαρδίζονται» καθημερινά με περίπου 75 νέα αιτήματα για άσκηση ποινικής δίωξης σε οφειλέτες από τα δικαστικά τμήματα εφοριών. Και αυτές εκτελούν τις εντολές που έχουν λάβει από την ηγεσία του υπουργείου Οικονομικών και τον γενικό γραμματέα Δημοσίων Εσόδων κ. Χάρη Θεοχάρη, αφού τα στοιχεία δείχνουν ότι το Δημόσιο χρειάστηκε να ασκήσει 22.613 ποινικές διώξεις μέσα σε 10 μήνες (από τις αρχές του έτους έως τέλος Οκτωβρίου) για να εισπράξει έτσι η Εφορία 170 εκατ. ευρώ, τα οποία δεν θα εισέπραττε ποτέ, αφού αυτοί που τα χρωστούσαν θα τα άφηναν να προστεθούν μαζί με τα απλήρωτα ληξιπρόθεσμα χρέη των 62 δισ. που έχουν συσσωρευτεί προς το Δημόσιο. «Μαζί με τα 135 εκατ. ευρώ που πλήρωσαν το 2012 για να αποφύγουν τη σύλληψη όσοι τους ασκήθηκαν διώξεις, το Δημόσιο εισέπραξε ήδη 305 εκατ. ευρώ πριν καν συμπληρωθούν δύο χρόνια», επισημαίνουν οι αρμόδιοι του υπουργείου Οικονομικών.
Τι αποδίδουν οι συλλήψεις
Μέχρι το τέλος του έτους υπολογίζεται ότι θα φτάσουν τις 30.000 οι ποινικές διώξεις που η Εφορία θα ζητήσει να ασκηθούν σε οφειλέτες. Μόνο η Α’ ΔΟΥ Αθηνών, στην οποία υπάγονται επιχειρήσεις, γιατροί και δικηγόροι του κέντρου, έστειλε από την αρχή του έτους μέχρι τον Οκτώβριο 881 υποθέσεις για χρέη στον εισαγγελέα. Την ίδια περίοδο στη Ρόδο ζητήθηκε να ασκηθούν 575 ποινικές διώξεις, στη Μυτιλήνη 523, στην Κέρκυρα 437 και στη Σύρο 274.
Πού οδηγεί αυτή η πρακτική όμως και τι γίνεται τελικά σε αυτές τις περιπτώσεις;
Από τη στιγμή που ο αρμόδιος εισαγγελέας σε κάθε περιοχή της χώρας έχει στα χέρια του τόσες ποινικές υποθέσεις επιλέγει καθημερινά σε ποιους οφειλέτες θα ασκήσει δίωξη και δίνει εντολή στην Αστυνομία ποιους να αναζητήσουν για να τους συλλάβουν με τη διαδικασία του αυτοφώρου, το οποίο μάλιστα δεν παρέρχεται σε 48 ώρες όπως για άλλα αδικήματα. Από τη στιγμή που κάποιος εντοπίζεται και συλλαμβάνεται για να οδηγηθεί στο Αστυνομικό Τμήμα επακολουθεί πραγματικό πανδαιμόνιο: ο ανακριτής ρωτάει τον οφειλέτη τι χρωστάει και αν έχει κάνει ρύθμιση στην Εφορία, οι ΔΟΥ ειδοποιούνται και στέλνουν την ίδια στιγμή στοιχεία για την εικόνα του οφειλέτη, ενώ λογιστές, δικηγόροι και συγγενείς του κρατουμένου τρέχουν όλοι μαζί για να βρουν χρήματα ή να του προσφέρουν στήριξη προκειμένου να τον βγάλουν από τα κρατητήρια. Τέτοιες υποθέσεις καταλήγουν συνήθως ως εξής:
■ Σε πολλές περιπτώσεις οι οφειλέτες πληρώνουν αμέσως εφάπαξ ολόκληρη την οφειλή τους! Τις προηγούμενες ημέρες συνελήφθη στο σπίτι της, στα νότια προάστια, επιχειρηματίας του χώρου της μόδας για χρέος 1,5 εκατ. ευρώ. Μέσα σε μισή μέρα είχε καταθέσει τα λεφτά αυτά στην Εφορία. Αλλά και γνωστός εστιάτορας που είχε απλήρωτο χρέος 33.000 ευρώ δεν έκανε παραπάνω από μία ώρα αφότου έφτασε στο Τμήμα για να τα πληρώσει.
■ Αλλοι καταθέτουν αμέσως το 20%-50% της οφειλής και κλείνουν συμφωνία ότι θα πληρώσουν τα υπόλοιπα με δόσεις στην Εφορία όπου υπάγονται. Επιπλέον, για να αφεθούν ελεύθεροι πληρώνουν για τις δικαστικές δαπάνες που καταλογίζονται σε βάρος τους.
■ Αρκετοί άλλοι, όμως, ούτε πληρώνουν, ούτε ρυθμίζουν το χρέος τους. Ετσι, στην περίπτωση γνωστού επιχειρηματία του χώρου του Τύπου για χρέος 2,2 εκατ. ευρώ το δημόσιο δεν εισέπραξε ούτε 1 ευρώ και ο οφειλέτης καταδικάστηκε σε 26 μήνες φυλάκιση, αλλά με αναστολή.
Συμβαίνουν όμως συχνά και πολλά παρατράγουδα:
■ Διασύρονται άδικα οφειλέτες οι οποίοι στον χρόνο που μεσολάβησε από το αίτημα της Εφορίας για άσκηση της δίωξης μέχρι τη σύλληψή τους έχουν ήδη ρυθμίσει ή αποπληρώσει το χρέος τους.
■ Επώνυμοι μεγαλοοφειλέτες που χρωστούν εκατομμύρια στο Δημόσιο ειδοποιούνται στο παρά ένα από πρόθυμους πληροφοριοδότες από κρατικές υπηρεσίες της γειτονιάς τους πως ήρθε η ώρα που θα τους «επισκεφτούν» στο σπίτι για να τους συλλάβουν. Σπεύδουν έτσι προτού συμβεί αυτό οι ίδιοι με τους λογιστές τους στην Εφορία και από την προηγούμενη μέρα φροντίζουν να ρυθμίσουν το χρέος τους, αποφεύγοντας άλλες περιπέτειες. Αυτό συνέβη και την εβδομάδα που πέρασε όταν μεγαλοεπιχειρηματίας του κλάδου της διατροφής εμφανίστηκε για να πληρώσει 2,7 εκατ. ευρώ και να εξοφλήσει ολόκληρο το χρέος που άφηνε απλήρωτο στο Δημόσιο για μήνες, ενώ την επομένη είχε δρομολογηθεί η σύλληψή του.
■ Εντολές σύλληψης βγαίνουν ξανά και ξανά για τον ίδιο οφειλέτη που ενώ πληρώνει ή τακτοποιεί το χρέος του στη συνέχεια προκύπτει ξανά και άλλο. Περιφέρονται έτσι διαρκώς σε αστυνομικά τμήματα, δικαστήρια και εφορίες γιατί, παρότι πλήρωσαν π.χ. το χρέος για τον φόρο εισοδήματος που όφειλαν, από διασταυρώσεις και νέους ελέγχους διαπιστώθηκε ότι οφείλουν και ΦΠΑ, στη συνέχεια ότι χρωστούν Φόρο Μισθωτών Υπηρεσιών ή ότι δεν πλήρωσαν ποτέ τα προηγούμενα χρόνια Φόρο Μεγάλης Ακίνητης Περιουσίας για τα ακίνητα που κατέχουν, με συνέπεια να διασύρονται κάθε τρεις και λίγο ξανά και ξανά.
Καλό το σόου, λίγα τα λεφτά
Περίπου 20 εκατ. ευρώ ξόδεψαν οι αρχές ασφαλείας μέσα σε δύο χρόνια προκειμένου να συλλάβουν 4.025 Ελληνες που χρωστούσαν πάνω από 11 δισ. Ωστόσο από όλη αυτή την προσπάθεια το Ελληνικό Δημόσιο κατάφερε να εισπράξει μόλις 170 εκατ. ευρώ το 2013
Των Δημήτρη Πώποτα, Αριας Καλύβα
Αυτοί οι τέσσερις αριθμοί περιγράφουν με τον πιο χαρακτηριστικό τρόπο ότι το σύστημα λειτουργεί αποτελεσματικά μόνο σε ό,τι έχει να κάνει με τον εντοπισμό και τις συλλήψεις των φοροφυγάδων, αφού στο κομμάτι των εισπράξεων υστερεί.
Ανάμεσα στους συλληφθέντες βρίσκονται και ονόματα πλούσιων και διάσημων που αναγκάστηκαν να περάσουν τη νύχτα στα κρατητήρια της ΓΑΔΑ. Ο διασυρμός τους που σε κάποιες περιπτώσεις κατέληξε σε ζωντανό σόου μπροστά στις κάμερες δεν έφερε ουσιαστικό αποτέλεσμα, αφού πέραν του θεάματος χρήματα δεν μπήκαν στα δημόσια ταμεία. Κι όμως, αν υπήρχε βούληση από πλευράς του υπουργείου Οικονομικών τα έσοδα θα ήταν πολύ περισσότερα και ενδεχομένως να κάλυπταν μεγάλο μέρος από το δημοσιονομικό κενό αν ενεργοποιούνταν προς την κατεύθυνση της οφθαλμοφανούς φοροδιαφυγής μέσω των λιστών που έχουν στα συρτάρια τους. Συγκεκριμένα, από την περίφημη λίστα Λαγκάρντ εδώ και 2 χρόνια το μόνο που βρήκαν αφορά τη σύζυγο του κ. Γιάννου Παπαντωνίου για αδικαιολόγητη κατάθεση 1,2 εκατ. ευρώ, ενώ τα άλλα 2.000 ισχυρά ονόματα ακόμα να κληθούν να αποδείξουν ότι τα χρήματα που είχαν στην ελβετική τράπεζα είναι δικαιολογημένα και φορολογημένα!
Αλλά και από τα περίφημα εμβάσματα προς το εξωτερικό την περίοδο 2010-2012 που αφορά σε λίστα 54.000 πολιτών και πάλι δεν έχει γίνει τίποτα και οι έλεγχοι σέρνονται. Να σκεφθεί κανείς ότι αυτά τα εμβάσματα αφορούν περί τα 9 δισ. ευρώ και τα περισσότερα από αυτά είναι αφορολόγητα.
Δηλαδή αν ήθελε η Εφορία θα μπορούσε να εισπράξει με συνοπτικές διαδικασίες τουλάχιστον 30%-35% από αυτά, παρέχοντας μια ιδιότυπη αμνηστία για το υπόλοιπο ποσό. Πάντως, σύμφωνα με πληροφορίες, αυτή την ώρα στην Υπηρεσία της Οικονομικής Αστυνομίας και Δίωξης Ηλεκτρονικού Εγκλήματος εκκρεμούν χιλιάδες εντάλματα σε βάρος συγκεκριμένων οφειλετών, ενώ κάθε μέρα που περνάει προστίθενται και νέα, με αποτέλεσμα οι αστυνομικοί να τρέχουν και να μη φτάνουν, τονίζοντας μάλιστα ότι «δεν ξέρουμε πόσο ψηλά θα φτάσει ο αριθμός των ενταλμάτων».
Ενας φοροφυγάς κάθε 4 ώρες
Οταν από τις αρχές του 2012, με κυβερνητική απόφαση, η Οικονομική Αστυνομία αλλά και άλλες τοπικές υπηρεσίες της Ασφάλειας ρίχτηκαν στο κυνήγι των φοροφυγάδων, το μεγαλύτερο κομμάτι από τον επιχειρησιακό βραχίονα αναλώθηκε στον εντοπισμό και τη σύλληψη μικρών και μεγάλων οφειλετών του Δημοσίου. Καθημερινά αστυνομικά κλιμάκια σαρώνουν από τότε όλη την Ελλάδα και κατά μέσο όρο συλλαμβάνουν έναν φοροφυγά κάθε τέσσερις ώρες: η ΕΛ.ΑΣ. στήνει μπλόκα στους δρόμους και σταματά για έλεγχο οχήματα προκειμένου να βρει και να συλλάβει φοροφυγάδες, ενώ περιπολικά και μοτοσικλέτες της Αμεσης Δράσης και της Ασφάλειας έπειτα από απόφαση των συναρμόδιων υπουργείων Δημόσιας Τάξης και Οικονομικών, εφοδιασμένα με τελευταίας τεχνολογίας τερματικά συστήματα, έχοντας άμεση πρόσβαση στο Taxis, περιπολούν και διενεργούν ελέγχους σε ύποπτα πολυτελή αυτοκίνητα, στοχεύοντας σε «μεγάλα ψάρια» που χρωστούν στο Ελληνικό Δημόσιο. Ουσιαστικά κάθε ελεγχόμενος πολίτης που του ακινητοποιούν το όχημα, μόνο με την αστυνομική του ταυτότητα μπορεί να «σαρωθεί» και μέσα σε λιγότερο από ένα λεπτό να διαπιστωθεί αν χρωστάει στην Εφορία ή γενικά στο Δημόσιο, μέχρι και αν υπάρχει σε βάρος του κάποια καταδικαστική απόφαση. Κάθε τρεις ημέρες στο στρατηγείο της Οικονομικής Αστυνομίας επαναπροσδιορίζεται το πλάνο ελέγχων, αξιολογείται η κάθε περιοχή και ανάλογα με τα δεδομένα και τις ανάγκες μαρκάρονται τα κόκκινα σημεία στον χάρτη κι έτσι στήνονται τα μπλόκα.
Συνολικά, το 2012 και μέχρι τον Οκτώβριο -σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία του υπουργείου Δημόσιας Τάξης- συνελήφθησαν από την Υπηρεσία Οικονομικής Αστυνομίας καθώς και από τις λοιπές Υπηρεσίες Ασφαλείας της ΕΛ.ΑΣ. 4.025 άτομα για οφειλές στο Δημόσιο και λοιπά φορολογικά αδικήματα που ξεπερνούν τα 11.334.000.000 ευρώ.
Μεγάλο το κόστος για την ΕΛ.ΑΣ.
Η διαδικασία που προβλέπεται σε όλες τις περιπτώσεις είναι συγκεκριμένη. Τα πρόσωπα σε βάρος των οποίων εκκρεμούν εντάλματα σύλληψης εντοπίζονται από κλιμάκια της Ασφάλειας και οι αστυνομικοί αφού επισκεφθούν τα σπίτια ή τους χώρους εργασίας των υπόπτων προχωρούν σε συλλήψεις και στη συνέχεια τους οδηγούν στα κρατητήρια των Γενικών Αστυνομικών Διευθύνσεων όλης της χώρας. Συνήθως την επόμενη μέρα γίνεται μετάθεσή τους στον αρμόδιο εισαγγελέα ο οποίος και επιλαμβάνεται της υπόθεσης. Οι οφειλέτες κάνουν μια ρύθμιση, καταβάλλουν ένα ποσό και αφήνονται ελεύθεροι. Ενας μικρός αριθμός από τους οφειλέτες προσήχθη αυτοβούλως στην Αστυνομία, καθώς γνώριζαν όλοι ότι εκκρεμούσε σε βάρος τους ένταλμα σύλληψης.
Ο αριθμός των 4.025 συλληφθέντων τους τελευταίους 22 μήνες μεταφράζεται σε ίδιο ή και μεγαλύτερο αριθμό (ορισμένοι έχουν συλληφθεί δύο και τρεις φορές – το ρεκόρ κατέχει ο κ. Λάκης Γαβαλάς με έξι συλλήψεις) αστυνομικών επιχειρήσεων, στις οποίες συμμετέχουν συνήθως τέσσερις αστυνομικοί, δύο οχήματα, εφοδιασμένα με καύσιμα και πολλές εργατοώρες. Συνεπώς χρησιμοποιήθηκαν συνολικά χιλιάδες αστυνομικοί, τα κοντέρ των περιπολικών έγραψαν πολλά χιλιόμετρα, ενώ κατά τη διάρκεια των συλλήψεων και των μεταγωγών στις Αστυνομικές Διευθύνσεις και τις Εισαγγελίες χάθηκαν πολλές ώρες… Το ακριβές ποσό που στοίχισαν οι επιχειρήσεις με τον κωδικό «φοροφυγάδες» συνολικά είναι δύσκολο να αποτυπωθεί. Ομως, οι πληροφορίες από το αρχηγείο της ΕΛ.ΑΣ. κάνουν λόγο για αρκετά εκατομμύρια ευρώ κάθε μήνα…