Του Αλέξανδρου Κασιμάτη
Ανοιχτό είναι το ενδεχόμενο ενός ευχάριστου αιφνιδιασμού με έξοδο της Ελλάδας στις αγορές πριν από τον Μάιο. Ο Οργανισμός Διαχείρισης Δημόσιου Χρέους (ΟΔΔΗΧ) δέχεται βροχή προτάσεων από τις μεγαλύτερες επενδυτικές τράπεζες για την επιστροφή της Ελλάδας στις αγορές. Στο γραφείο του υπουργού Οικονομικών κ. Γιάννη Στουρνάρα, όπως και σε εκείνο του γενικού διευθυντή του ΟΔΔΗΧ κ. Στέλιου Παπαδόπουλου καταφτάνουν συνεχώς όλο και περισσότερες προτάσεις για τις πρακτικές και τους τρόπους που μπορεί να βγει η χώρα στις αγορές.
Την ίδια στιγμή η αγορά κατακλύζεται από φήμες ότι η Ελλάδα ετοιμάζει έκδοση πενταετών ομολόγων – και μάλιστα ότι υπάρχουν σχετικές επαφές με την JP Morgan και την Deutsche Bank. Αλλοι πάλι υποστηρίζουν ότι το σενάριο εξόδου στις αγορές οι Ελληνες εκπρόσωποι το συζητούν με την Goldman Sachs, τη Citigroup και τη Morgan Stanley. Στο υπουργείο Οικονομικών παραδέχονται ότι υπάρχει συνεχώς όλο και μεγαλύτερο ενδιαφέρον από μεγάλες ξένες τράπεζες που θέλουν να αναλάβουν ρόλο αναδόχου στη διάθεση της έκδοσης, αλλά ο κ. Στουρνάρας διαψεύδει τη σχετική φημολογία λέγοντας «πως η έξοδος της Ελλάδας στις αγορές θα γίνει το δεύτερο εξάμηνο».
Αντίθετη στο να συμβεί κάτι τέτοιο το επόμενο τρίμηνο είναι και η Κομισιόν. Ωστόσο οι αποφάσεις για την έκδοση ομολόγων πέραν των συνθηκών της αγοράς που τις καθορίζουν έχουν και ένα επικοινωνιακό χαρακτηριστικό και δεν προαναγγέλλονται εκ των προτέρων, αλλά την τελευταία στιγμή και αφού έχει κλειδώσει η συμφωνία με τις τράπεζες-αναδόχους. Δεδομένου ότι οι αποδόσεις των ελληνικών ομολόγων αγγίζουν σήμερα το χαμηλότερο επίπεδο των τελευταίων τεσσάρων ετών, ενώ στο τέλος του Μαρτίου αναμένονται πιθανότατα και βελτιώσεις των οικονομικών προοπτικών της χώρας από τους οίκους αξιολόγησης, το σενάριο επιστροφής στις αγορές έως τον Μάιο δεν πρέπει να αποκλείεται, πολύ περισσότερο αν μετά τη συμφωνία με την τρόικα υπάρξουν νέες θετικές εξελίξεις στο μέτωπο των αποδόσεων των ελληνικών ομολόγων. Ωστόσο, θα πρέπει οι οικονομικές συνθήκες και το γενικότερο πολιτικό -και όχι μόνο- κλίμα να συνεχίσουν να ευνοούν ένα τέτοιο εγχείρημα.
Οι ισορροπίες είναι ευμετάβλητες και μια απροσδόκητη εξέλιξη μπορεί να αφήσει την προσπάθεια επιστροφής της χώρας στις αγορές σε επίπεδο προθέσεων και διεργασιών. Αυτός άλλωστε είναι και ο λόγος που τέτοιες κινήσεις δεν προαναγγέλλονται, ώστε να μη δημιουργηθούν εντυπώσεις αν για συγκυριακούς λόγους η προσπάθεια χρειαστεί να αναβληθεί.
Οι πληροφορίες πάντως στην αγορά κάνουν λόγο για έκδοση ελληνικών ομολόγων πενταετούς διάρκειας, αξίας μεταξύ 3 και 5 δισ. ευρώ. Λέγεται μάλιστα ότι κάποιες αρχικές σκέψεις που έπεσαν στο τραπέζι για placement έχουν απορριφθεί αμετάκλητα και η διάθεση των ομολόγων θα γίνει με δημοπρασία (dutch auction). Σύμφωνα πάντοτε με τα ίδια σενάρια, το σχήμα των αναδόχων θα είναι μια ισχυρή ομάδα ξένων τραπεζών που επιπλέον θα εγγυηθεί και την επιτυχή διάθεση των ομολόγων. Για τις ξένες τράπεζες η αναδοχή των ελληνικών ομολόγων είναι το «ιερό δισκοπότηρο», καθώς για όποιον ασχολείται με τέτοιες δουλειές η συμμετοχή στο σχήμα αναδόχων για τα πρώτα από το 2010 ελληνικά ομόλογα είναι ένα εγχείρημα με γόητρο που ενισχύει τη φήμη κ.λπ.
Για τη χώρα όμως η επιστροφή στις αγορές είναι μείζονος στρατηγικής σημασίας εξέλιξη, ασχέτως αν το επιτόκιο είναι υψηλότερο από αυτά που δανειζόμαστε σήμερα ή το ποσό που θα συγκεντρωθεί δεν είναι εντυπωσιακά υψηλό. Η Ελλάδα θα αποκτήσει μια λειτουργική καμπύλη επιτοκίων, που σημαίνει ότι αποκτά σημείο αναφοράς σε σχέση και με τις άλλες χώρες του Νότου, ώστε να μπορεί να συγκρίνεται από τις αγορές και να αποτιμάται η πρόοδος της οικονομίας. Το πλέον σημαντικό, όμως, είναι ότι η έξοδος στις αγορές είναι το κλειδί για την αποκατάσταση της ρευστότητας σε όλη την οικονομία.
Αν η χώρα ύστερα από τέσσερα χρόνια αποκλεισμού από τις αγορές προχωρήσει σε μια επιτυχημένη διάθεση ομολόγων, ανοίγει ο δρόμος για ανάλογες κινήσεις και από τις ελληνικές τράπεζες. Ταυτόχρονα θα συμπιεστούν τα επιτόκια που πληρώνουν οι ελληνικές επιχειρήσεις για τα ομολογιακά δάνεια και γενικότερα ανοίγει ένας κύκλος αφενός διοχέτευσης σταδιακά περισσότερης ρευστότητας στην οικονομία και αφετέρου μείωσης του κόστους του χρήματος.
Το επόμενο βήμα
Αύριο Δευτέρα ξεκινά η πιο κρίσιμη διαπραγμάτευση της χώρας με την τρόικα. Ο υπουργός Οικονομικών δίνει ιδιαίτερο βάρος στην επίτευξη συμφωνίας γιατί μια τέτοια εξέλιξη ανοίγει τον δρόμο για τις επόμενες κινήσεις της χώρας. Η Ελλάδα θα θέσει στους δανειστές μια σειρά θεμάτων, μεταξύ των οποίων το rollover των ελληνικών ομολόγων που έχουν στα χαρτοφυλάκιά τους οι διάφορες κεντρικές τράπεζες της Ε.Ε., όπως και εκείνων που εκδόθηκαν το 2008 με την εκδήλωση της διεθνούς χρηματοπιστωτικής κρίσης για την κεφαλαιακή ενίσχυση των τραπεζών.
Αν τα ελληνικά αιτήματα δεν γίνουν αποδεκτά, τότε η χώρα θα ζητήσει να ανοίξει πιστωτική γραμμή από τον ESM, χωρίς όμως αυτό να γίνει με την επιβολή όρων από την πλευρά των δανειστών. Αν τελικά τα γεγονότα λάβουν αυτή την τροπή και προτιμηθεί η λύση να δοθεί στη χώρα πιστωτική γραμμή από τον ESM, τότε η Ελλάδα χωρίς καθυστέρηση θα κινηθεί για έξοδο στις αγορές.