Την εκτίμηση ότι «μόνο με στέρεα επιχειρήματα θα αποφευχθεί η ενδεχόμενη οικονομική εξόντωση της Ελλάδας από μία στενοκέφαλη νεοφιλελεύθερη ευρωπαϊκή ελίτ» εκφράζει σε μια συνέντευξη-ακτινογραφία της οικονομικο-πολιτικής κατάστασης στην Ευρώπη και στη χώρα μας ο τακτικός καθηγητής Τραπεζικού Δικαίου και Χρηματοοικονομικών Αγορών στο Πανεπιστήμιο του Εδιμβούργου, Αιμίλιος Αυγουλέας.
«Η αδυναμία της γερμανικής κυβέρνησης να δεχθεί τα αδιέξοδα της πολιτικής που επέβαλε και ο ηγεμονισμός που επιδεικνύει έναντι των ευρωπαϊκών οργάνων έχουν δημιουργήσει ένα τοξικό περιβάλλον», λέει ο κ. Αυγουλέας.
Μιλώντας στο «Eθνος της Κυριακής» ο κ. Αυγουλέας ασκεί έντονη κριτική στην πολιτική της γερμανικής κυβέρνησης, αναφέρεται χωρίς υπεκφυγές στα πιθανά σενάρια που αφορούν στη χώρα μας και εξηγεί γιατί προτείνει στην Τράπεζα της Ελλάδος και την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα ακόμη και να μηνύσουν ως συκοφάντες όσους αποκαλούν τις ελληνικές τράπεζες αφερέγγυες, λίγους μήνες μετά τα επιτυχημένα τεστ αντοχής.
Κύριε Αυγουλέα, έχετε ουκ ολίγες φορές επισημάνει δημοσίως τους κινδύνους για την ελληνική οικονομία από τους χειρισμούς των εκάστοτε κυβερνήσεων. Δύο μήνες μετά τις εκλογές πώς κρίνετε την πορεία της κυβέρνησης;
Νομίζω πως η σημερινή κυβέρνηση είναι σε μεγάλο βαθμό θύμα τριών πολύ σημαντικών γεγονότων έξω από τον έλεγχό της, τα οποία όμως δεν εκτίμησε ορθά στο ξεκίνημα παρασυρμένη ίσως και από το δικαιολογημένο κλίμα ευφορίαs που δημιούργησε η εκλογή της.
Τα γεγονότα αυτά είναι, πρώτον, το πλαίσιο που είχε συμφωνηθεί από την προηγούμενη κυβέρνηση για το κλείσιμο των διαπραγματεύσεων του μνημονίου, το οποίο ήταν άκρως ασφυκτικό. Δεύτερον, η ανθρωπιστική κρίση στην Ελλάδα είχε αρχίσει να λαμβάνει δραματικές διαστάσεις από τον προηγούμενο χειμώνα, πράγμα που την ανάγκασε να υπερακοντίσει σε προεκλογικές υποσχέσεις και κριτική, αγνοώντας τη δραματική ανάγκη διαρθρωτικών αλλαγών σε μια χώρα που παρουσιάζεται ανίσχυρη να κυβερνηθεί, λόγω της ασύμμετρης επιρροής κάθε είδους ομάδος συμφερόντων, τουλάχιστον για μια εικοσαετία. Τρίτον και κυριότερον, η υιοθέτηση μέτρων νομισματικής χαλάρωσης από την ΕΚΤ ακριβώς στο τέλος της προεκλογικής εκστρατείας στην Ελλάδα σήμανε εκμηδένιση του κινδύνου απότομης αύξησης του κόστους δανεισμού των άλλων υπερχρεωμένων χωρών της Ευρωζώνης, σε περίπτωση αναζωπύρωσης της ελληνικής κρίσης ή ακόμη και Grexit.
Δηλαδή η Ελλάδα απώλεσε το κυριότερο διαπραγματευτικό της όπλο, τον κίνδυνο δημιουργίας μιας χιονοστιβάδας χρηματοδοτικών προβλημάτων στα άλλα ευάλωτα κομμάτια της Ευρωζώνης, πριν ακόμη ξεκινήσει η διαπραγμάτευση και χωρίς καμιά υπαιτιότητά της. Το μόνον πυρηνικό όπλο που έμεινε στην κυβέρνηση είναι η μονομερής άρνηση εκπλήρωσης των δανειακών της υποχρεώσεων. Oμως κάτι τέτοιο, ενέργεια πολύ διαφορετική από το συμφωνημένο κούρεμα, δεν θα πλήγωνε μόνον σημαντικά τους δανειστές, επίσης θα εκμηδένιζε, υπό τις παρούσες συνθήκες, και την οικονομία της χώρας.
Ποια είναι τα υπαρκτά σενάρια εάν δεν βρεθεί συμφωνία; Εκτός ευρώ, εντός, αλλά με…
Κοιτάξτε, μια πιθανή ελληνική έξοδος έχει τρεις διαστάσεις, την οικονομική, την πολιτική, και την ηθική. Η οικονομική διάσταση, δηλαδή η πιθανότητα μετάδοσης του κινδύνου μπορεί, όπως εξήγησα, να ελεγχθεί, χωρίς αυτό να σημαίνει πως οι τυφλές πολιτικές δογματικής λιτότητας και το στέρεμα των επενδύσεων οδηγούν σε τίποτε άλλο εκτός από τη δημιουργία ζοφερών αδιέξοδων που συνοδεύονται από τρομακτικά επίπεδα ανεργίας.
Η δεύτερη διάσταση, η πολιτική, είναι η πλέον σημαντική και η πλέον περίπλοκη. Η αδυναμία της γερμανικής κυβέρνησης να δεχθεί τα αδιέξοδα της πολιτικής που επέβαλε και ο ηγεμονισμός που επιδεικνύει έναντι των ευρωπαϊκών οργάνων έχουν δημιουργήσει ένα τοξικό περιβάλλον και συνθήκες διαπραγμάτευσης που θυμίζουν παλαίστρα και όχι διαβούλευση. Υπήρξε βεβαίως μια πολύ δυναμική επικοινωνιακή εκστρατεία από ελληνικής πλευράς, η οποία ήταν απαραίτητη, για ν’ αντιπαρατεθεί στην κρεατομηχανή στην οποία μπαίνει η χώρα κάθε φορά που επιστρέφει στην επικαιρότητα το ελληνικό ζήτημα.
Oμως δεν ήταν αποτελεσματική γιατί δεν ήταν στη σωστή κατεύθυνση. Η απαραίτητη, επαναλαμβάνω, επικοινωνιακή αυτή εκστρατεία εκτροχιάσθηκε σε ιμάντα ανταλλαγής απειλών, προσβολών, και προβολής προσώπων αντί της προβολής εναλλακτικών πολιτικών. Τέλος υπάρχει η ηθική πλευρά. Αυτή βεβαίως σχετίζεται με την πολιτική διάσταση και εκεί νομίζω η ελληνική πλευρά έχει απόλυτη υπεροχή στον βαθμό που δεν παρασύρεται σε ακραίες θέσεις.
Ποιος ο αντίκτυπος της εκμηδένισης της αντίστασης της αδύναμης Ελλάδας με την ημικατεστραμμένη κοινωνία στο δημοψήφισμα για την έξοδο της Βρετανίας και την ηγετική θέση της Γερμανίας και της ΕΕ παγκοσμίως και απέναντι στην ουκρανική κρίση και την άνοδο του ισλαμισμού; Ποια είναι επιτέλους αυτή η δυτική ηθική που είναι τόσο ανώτερη των άλλων πολιτισμών, αυτή που οδηγεί στον υποσιτισμό των παιδιών του Περάματος;
Eχουν γίνει συζητήσεις για διπλό νόμισμα;
Oσον αφορά την κυκλοφορία διπλού νομίσματος υπάρχει μια πληθώρα αξιόλογων προτάσεων εκ των οποίων η πιο επεξεργασμένη και ρεαλιστική είναι αυτή του ιδρύματος Λεβί και του κ. Παπαδημητρίου. Κατά τη γνώμη μου θα μπορούσε όντως να δημιουργηθεί ένα σύστημα κουπονιών (ίσως και με την εγγύηση του Δημοσίου) με το οποίο να αμείβονται οι νέοι άνεργοι για να επιστρέψουν σε καθεστώς εργασίας, με τα κουπόνια αυτά να λειτουργούν ως εναλλακτικό νόμισμα και να γίνονται αποδεκτά για πληρωμές ενοικίου, αγορών, διασκέδασης.
Γενική κυκλοφορία ενός εναλλακτικού νομίσματος όμως είναι μόνον εφικτή σε περιόδους οικονομικής και νομισματικής ηρεμίας. Σε περιόδους κρίσης οι περισσότεροι κάτοχοι του εναλλακτικού νομίσματος θα σπεύσουν να το ανταλλάξουν είτε σε επίσημο νόμισμα (π.χ. ευρώ, δολάρια) είτε σε κινητά περιουσιακά στοιχεία (π.χ. χρυσές λίρες) των οποίων η αξία μένει σε κάποιο βαθμό ανεπηρέαστη από την κρίση.
Πρόσφατα αναφερθήκατε στην κατάσταση των ελληνικών τραπεζών.
Κοιτάξτε, οι ελληνικές τράπεζες πέρασαν τα τεστ αντοχής της ευρωπαϊκής τραπεζικής αρχής. Επειδή με πολλά χρήματα του ελληνικού λαού οι ελληνικές τράπεζες ανακεφαλαιώθηκαν πρόσφατα, εγώ έχω την άποψη πως καλώς πέρασαν και γι’ αυτό θα πρέπει να τους δοθεί όση ρευστότητα χρειάζονται. Αλλωστε ο τωρινός πανικός δεν έχει σχέση με τη φερεγγυότητα του ελληνικού τραπεζικού συστήματος αλλά με την αβεβαιότητα περί του νομίσματος. Φρονώ λοιπόν πως από κοινού η ΕΚΤ και η Τράπεζα της Ελλάδος θα πρέπει να πάρουν δημοσίως θέση και ίσως ακόμη και να μηνύσουν ως συκοφάντες όσους αποκαλούν τις ελληνικές τράπεζες αφερέγγυες μήνες μόλις μετά τα επιτυχημένα τεστ αντοχής.
Τι θα προτείνατε στην ελληνική κυβέρνηση για να ξεπεράσει τον κάβο;
Η ελληνική κυβέρνηση έχει ακόμη χρόνο ν’ αλλάξει διαπραγματευτική τακτική η οποία κατά τη γνώμη μου θα πρέπει να κινηθεί σε δύο επίπεδα. Πρώτον, στο επίπεδο του Eurogroup και των «θεσμών» οφείλει να επιστρέψει στη σφαίρα του συγκεκριμένου αφήνοντας τις γενικολογίες.
Δυστυχώς σε αυτό το επίπεδο η συζήτηση είναι πάντοτε για νούμερα και διαδικασίες, ποτέ για την ακολουθούμενη οικονομική πολιτική, και δεν ωφελεί να προσπαθείς να αλλάξεις ό,τι δεν πρόκειται ν’ αλλάξει.
Στο δεύτερο, το πολιτικό, η κυβέρνηση πρέπει να διαμηνύσει στους πάντες, και με έργα, την ακράδαντη βούλησή της για διαρθρωτικές αλλαγές και τιμωρία όσων λεηλάτησαν για δεκαετίες τη δημόσια περιουσία και πάνω απ’ όλα άμεση και τιμωρητική φορολόγηση/κατάσχεση των εκατοντάδων δισεκατομμυρίων (στην πλειοψηφία τους μαύρα χρήματα) που εξήχθησαν από τον Αύγουστο του 2009 και εντεύθεν. Νομίζω πως μόνον με αυτόν τον τρόπο θα ανακτήσει η χώρα μας το πολιτικό πλεονέκτημα. Με απλά λόγια, η εγκαθιδρυθείσα μέσω της νομισματικής ένωσης και των πολιτικών λιτότητας γερμανική ηγεμονία στην Ευρώπη είναι πιο εύθραυστη απ’ όσο νομίζουμε. Αρα με στέρεα επιχειρήματα μπορεί να αποφευχθεί η ενδεχόμενη οικονομική εξόντωση της Ελλάδας από μια στενοκέφαλη νοεφιλελεύθερη ευρωπαϊκή ελίτ!