Στην Γερμανία, η συμφωνία ανάμεσα στην Ευρωπαϊκή Ένωση και την Τουρκία για την αντιμετώπιση της προσφυγικής κρίσης που κατατέθηκε τον Μάρτιο του 2016, ονομάζεται «Σχέδιο Μέρκελ». Στην Ολλανδία, «Σχέδιο Ντίντερικ Σάμσομ», του ηγέτη των Εργατικών της χώρας. Σε αρκετές ευρωπαϊκές χώρες, «Σχέδιο Μέρκελ – Νταβούτογλου».
Στην πραγματικότητα ο αρχιτέκτονας αυτής της συμφωνίας («Δήλωσης», όπως είναι ο επίσημος χαρακτηρισμός της), είναι ο κύριος Γκέραλντ Κνάους. Πολιτικός επιστήμονας από την Αυστρία και Πρόεδρος του think-tank Ευρωπαϊκή Πρωτοβουλία Σταθερότητας (ESI) με τεράστια επιρροή σε ζητήματα προσφυγικής και μεταναστευτικής πολιτικής στο Βερολίνο και τις Βρυξέλλες.
Δύο χρόνια ακριβώς μετά την υπογραφή της ο κ. Κνάους, μιλώντας στο protothema.gr, εκφράζει τις ανησυχίες του για τις ανυπολόγιστες συνέπειες που θα έχει για την Ελλάδα και την ΕΕ όχι μόνο η ενδεχόμενη κατάρρευση της συμφωνίας, αλλά και η συνέχιση της εσφαλμένης εφαρμογής της και ζητεί από την χώρα μας ένα ολοκληρωμένο και λεπτομερές σχέδιο για την αντιμετώπιση της εφιαλτικής κατάστασης στους καταυλισμούς των νησιών.
Πώς θα περιγράφατε την κατάσταση στα ελληνικά νησιά και ιδίως στην Λέσβο, δύο χρόνια μετά την υπογραφή της συμφωνίας για τους πρόσφυγες ανάμεσα στην Ευρωπαϊκή Ένωση και την Τουρκία;
Νομίζω ότι είναι ντροπιαστικό για την Ε.Ε, μετά από δύο χρόνια, να υφίστανται τόσα πολλά προβλήματα στα hot spots των ελληνικών νησιών. Από προβλήματα ασφαλείας και έλλειψης αξιοπρεπών κοινωνικών υπηρεσιών μέχρι προβλήματα στην υγειονομική περίθαλψη τόσο για τους κατοίκους των νησιών, όσο και για τους πρόσφυγες και τους μετανάστες. Επίσης τα προβλήματα που παρατηρούνται στη διαδικασία καταγραφής και λήψης αποφάσεων από τις αρχές για το ποιος δικαιούται άσυλο και ποιος όχι και συνεπώς πρέπει να επιστρέψει στην Τουρκία.
Σήμερα η Ελλάδα ολοκληρώνει λιγότερες αιτήσεις παροχής ασύλου και επιστρέφει στην Τουρκία λιγότερους μετανάστες από ότι τους μήνες πριν τη συμφωνία ΕΕ – Τουρκίας. Βλέπουμε μια τελείως ασυνάρτητη κατάσταση η οποία είναι τόσο άσχημη στα νησιά, ώστε να αποθαρρύνει τους ανθρώπους, οι οποίοι θεωρούν ότι είναι καλύτερα στην Τουρκία από ότι σε κάποια άλλη χώρα της Ε.Ε.
Ποιος φταίει για αυτήν την κατάσταση κατά την γνώμη σας; Οι τοπικές αρχές στα νησιά, όπως υποστήριξε πριν λίγο καιρό η ελληνική κυβέρνηση; Η ίδια η ελληνική κυβέρνηση ή τα κράτη- μέλη της Ε.Ε;
Η ευθύνη για την κατάσταση είναι συλλογική, αλλά οι τοπικές αρχές είναι αυτές που θα έπρεπε να κατηγορηθούν λιγότερο. Οι κάτοικοι των νησιών έπρεπε να διαχειριστούν το μεγαλύτερο βάρος. Για να είμαστε ειλικρινείς, στις κλειστές συζητήσεις η μια πλευρά κατηγορεί την άλλη. Η Ελλάδα κατηγορείται για την κακή κατάσταση στους καταυλισμούς στα νησιά. Από την άλλη πλευρά, άνθρωποι που έχουν έρθει στην Ελλάδα για να εργαστούν στα νησιά αισθάνονται τελείως άχρηστοι και βλέπουν ότι η παρουσία τους δεν έχει κανένα νόημα. Δεν υπάρχει μια ξεκάθαρη εικόνα του τι συνέβη τα τελευταία δύο χρόνια.
Ποια είναι η ποιότητα των προσώπων που έχουν βρεθεί εκεί από την Ε.Ε. Ποια είναι η ποιότητα της συνεργασίας τους με τις ελληνικές αρχές και πώς γίνεται μετά από τόσο καιρό, ο αριθμός των τελικών αποφάσεων για το αν δικαιούται κάποιος άσυλο ή όχι, να είναι τόσο μικρός. Είναι η κοινή λογική. Αν θέλεις να μειώσεις τον χρόνο που περνούν αυτοί οι άνθρωποι στις άθλιες συνθήκες στα hot spots, τότε μειώνεις τον χρόνο λήψης αποφάσεων. Δεν χρειάζεται να χειροτερέψει η ποιότητα οργάνωσης των υπηρεσιών. Απαιτείται παρά ταύτα διαφορετική οργάνωση αυτών των υπηρεσιών. Στην Ολλανδία οι περισσότερες αποφάσεις για την παροχή ασύλου λαμβάνονται μέσα σε λίγες εβδομάδες.
Αν η Ελλάδα θεωρεί ότι χρειάζεται περισσότερους πόρους, τότε να καθίσει στο τραπέζι και να ζητήσει από την Ευρωπαϊκή Ένωση με λεπτομέρειες τους πόρους που χρειάζεται. Κάτι το οποίο δεν έχει συμβεί μέχρι τώρα. Δεν έχουμε έναν καθαρό διάλογο και η μια πλευρά κατηγορεί την άλλη και η κατάσταση είναι τόσο άσχημη και για τους Έλληνες νησιώτες αλλά και για όσους ζουν στους καταυλισμούς.