Η Ελλάδα μπόρεσε να αποφύγει από τρίχα τη χρηματοοικονομική θηλιά, πληρώνοντας τα 750 εκατ. ευρώ προς το ΔΝΤ από λογαριασμό της χώρας για το δικαίωμα συμμετοχής της στο… ΔΝΤ. Από την πρώτη στιγμή που ανέβηκε στην εξουσία ο ΣΥΡΙΖΑ χρησιμοποίησε την απειλή της χρεοκοπίας που θα οδηγούσε σε μια κρίση η οποία θα μπορούσε να διασπάσει το ευρώ. Θεωρούσε ότι η στάση πληρωμών θα λειτουργούσε ως πολιορκητικός κριός στη διαπραγμάτευση, αντισταθμίζοντας το έλλειμμα οικονομικής και πολιτικής δύναμης. Ωστόσο, όπως αναφέρει σε άρθρο του στο Project Syndicate ο Anatole Kaletsy. Όπως γράφει, μήνες μετά, ο Τσίπρας και ο Βαρουφάκης, ειδικός στη θεωρία παιγνίων, φαίνονται ακόμα προσκολλημένοι σε αυτή την ιδέα, παρά το γεγονός ότι δεν μοιάζει να στηρίζεται πουθενά.
Οι υπολογισμοί τους όμως στηρίζονται σε λάθος βάση: ο πρωθυπουργός και ο υπουργός Οικονομικών θεωρούν ότι η στάση πληρωμών θα αναγκάσει την Ευρώπη να επιλέξει ανάμεσα σε δυο επιλογές: την αποπομπή της Ελλάδας από την ευρωζώνη ή την άνευ όρων ελάφρυνση χρέους.
Η τρίτη επιλογή της Ευρώπης
Κι όμως έγινε αυτό που δεν περίμενε κανείς τους, γιατί η Ευρώπη έχει μια τρίτη επιλογή σε περίπτωση στάσης πληρωμών από την Ελλάδα: αντί να την αναγκάσουν να βγει από την ευρωζώνη, θα μπορούσε να την παγιδεύσει εντός ευρωζώνης, αφήνοντάς την εντελώς “στεγνή” από ρευστό και στη συνέχεια απλώς να καθίσει, παρακολουθώντας την κατάρρευση της εγχώριας πολιτικής στήριξης που αυτή τη στιγμή έχει ακόμα ο ΣΥΡΙΖΑ.
Αυτή πολιορκητική στρατηγική – που περιμένει την Ελλάδα να ξεμείνει από χρήματα απαραίτητα για να συνεχίσει το κράτος να λειτουργεί κανονικά – φαίνεται τώρα ως η πολλά υποσχόμενη επιλογή για να “σπάσει” η αντίσταση της Αθήνας. Και είναι πιθανό να λειτουργήσει, αναφέρει το άρθρο, γιατί η ελληνική κυβέρνηση το βρίσκει εξαιρετικά δύσκολο να μαζέψει αρκετά χρήματα ώστε να πληρώνει μισθούς και συντάξεις στο τέλος κάθε μήνα.
Για να μπορέσει να το κάνει αυτό, ο Βαρουφάκης κατέφυγε σε μέτρα “απελπισίας”, όπως το να βάλει χέρι σε αποθεματικά ΝΠΙΔ, ΟΤΑ και δημόσιων φορέων. Οι εισπράξεις φόρων δέχθηκαν ισχυρό πλήγμα από τις εκλογές και μετά, ώστε τα κρατικά έσοδα δεν επαρκούν για να καλύψουν κόστη που τρέχουν κάθε μέρα. Κι αν αυτό ισχύει, κάτι που δεν γνωρίζουμε μετά βεβαιότητος, αναφέρει ο Kaletsy, εξαιτίας της αναξιοπιστίας των στατιστικών οικονομικών στοιχείων της Ελλάδας, η διαπραγματευτική στρατηγική της κυβέρνησης είναι καταδικασμένη.
Η στάση πληρωμών προς τους δανειστές θα προϋπέθετε ότι η ελληνική κυβέρνηση θα είχε αρκετό χρήμα στα ταμεία για να πληρώνει μισθούς, συντάξεις και δημόσιες υπηρεσίες. Κάτι τέτοιο φαινόταν εφικτό τον Ιανουάριο, με τις προβλέψεις για 4% πρωτογενές πλεόνασμα
Αν η Ελλάδα είχε πάει σε στάση πληρωμών τον Ιανουάριο, αυτό το πρωτογενές πλεόνασμα θα μπορούσε – θεωρητικά – να πάει για την πληρωμή των υψηλότερων μισθών, των συντάξεων και των δημόσιων δαπανών που ευαγγελιζόταν ο ΣΥΡΙΖΑ και όχι στην πληρωμή τόκων προς τους δανειστές. Με αυτή τη λογική, ο Βαρουφάκης μπορεί και να πίστεψε ότι θα έκανε μεγάλη χάρη στους άλλους Ευρωπαίους ΥΠΟΙΚ, προτείνοντάς τους να μειωθεί το πρωτογενές από 4% στο 1%, παρά να πάει στο μηδέν. Αν η ΕΕ αρνιόταν, η απειλή του θα ήταν ότι απλώς θα σταματήσει πληρώνει τόκους. Τι γίνεται όμως αν αν το πρωτογενές πλεόνασμα έχει εξαφανιστεί; Σε μια τέτοια περίπτωση, η απειλή του default δεν θα είναι πια πιστευτή, γιατί χωρίς πλεόνασμα οι προεκλογικές υποσχέσεις Τσίπρα απλά δεν θα μπορούν να υλοποιηθούν. Αντίθετα, μισθοί, συντάξεις και δημόσιες δαπάνες θα πρέπει να υποστούν μεγαλύτερο μαχαίρι από αυτό που απαιτούν τώρα οι δανειστές.