Της Στεφανίας Σούκη
Η αύξηση της τουριστικής κίνησης από το εξωτερικό, με μεγάλη νικήτρια την Αθήνα, σε συνδυασμό με την πτώση των τιμών του πετρελαίου φαίνεται ότι οξύνει περαιτέρω τον ανταγωνισμό στις αεροπορικές εταιρείες, οι οποίες παρακολουθούν στενά τις επιδόσεις των ελληνικών αεροδρομίων αλλά και συνολικά του ελληνικού τουρισμού.
Οι προβλέψεις του Συνδέσμου Ελληνικών Τουριστικών Επιχειρήσεων (ΣΕΤΕ), όπως επισημαίνει στο «business stories» ο γενικός γραμματέας του, Γιώργος Βερνίκος, κάνουν λόγο για διεθνείς αεροπορικές αφίξεις για το 2015 «πέριξ των 14.900.000 έναντι 14.100.000 το 2014, αναδεικνύοντας τον πρωταρχικό ρόλο των αεροπορικών συνδέσεων για τον ελληνικό τουρισμό».
Οι πτώσεις στα καύσιμα που αφήνουν περιθώρια για μειώσεις στα ναύλα, αλλά και τα ανεβασμένα νούμερα των διεθνών αφίξεων στην Ελλάδα, οι οποίες, παρά τις αναταράξεις των τελευταίων μηνών, συνεχίζουν αυξητικά και μάλιστα ακόμη υψηλότερα με βάση τα νούμερα του οκταμήνου, προμηνύουν νέες κινήσεις από τον φετινό χειμώνα τόσο στο κομμάτι των δρομολογίων όσο και των τιμών. Παρεμπιπτόντως, όπως αναφέρει στο newmoney.gr ο κ. Βερνίκος, «η πτώση στις τιμές των καυσίμων έπαιξε καθοριστικό ρόλο και έσωσε, φέτος το καλοκαίρι, την παρτίδα και στην ακτοπλοΐα, δίνοντας τη δυνατότητα για μεγαλύτερη ευελιξία. Η πτώση ήταν στο 12% από Ιταλία τον Ιούλιο, ωστόσο θεωρούμε ότι τα νούμερα του Αυγούστου θα αντισταθμίσουν σε μεγάλο βαθμό τις απώλειες».
Οσον αφορά στις αεροπορικές, η Aegean ήδη, όπως φάνηκε και στα νούμερα του πρώτου εξαμήνου του 2015, βγήκε ωφελημένη λόγω της πτώσης των τιμών, γεγονός το οποίο είχε ως αποτέλεσμα το κόστος καυσίμων για το πρώτο μισό του 2015 να πέσει στα 92,3 εκατ. ευρώ, μειωμένο έναντι των 100,9 εκατ. ευρώ της αντίστοιχης περσινής περιόδου. Μάλιστα, η μείωση στις τιμές των καυσίμων κάλυψε ένα μέρος της κάμψης της ζήτησης στην εσωτερική αγορά λόγω της πολιτικής αβεβαιότητας, με τον κ. Ευτύχη Βασιλάκη, επικεφαλής του ομίλου, να προβλέπει για τη συνέχεια του 2015 ότι «οι ναύλοι αναμένεται να σημειώσουν σχετική πτώση, κυρίως λόγω του αυξημένου ανταγωνισμού».
Αντίστοιχη είναι και η άποψη του επικεφαλής της Ryanair, Μάικλ Ο’Λίρι, ο οποίος σε πρόσφατες δηλώσεις του συνολικά για την πολιτική του ομίλου στις χώρες όπου δραστηριοποιείται χαρακτήρισε την πτώση των τιμών του πετρελαίου «πολύ καλή» για την παγκόσμια οικονομία λέγοντας χαρακτηριστικά ότι αυτό θα δώσει ώθηση στο να αρχίσει «ο πόλεμος των ναύλων» μέσα στον χειμώνα. Ο CEO της Ryanair εκτίμησε μάλιστα ότι είναι πολύ πιθανή μια μείωση έως και 15% των τιμών ανά εισιτήριο τα επόμενα δύο χρόνια, ως αποτέλεσμα της πτώσης των τιμών των καυσίμων.
Ειδικά πάντως για την ελληνική αγορά και δεδομένου του θετικού momentum στον εισερχόμενο τουρισμό, μείζων παράγοντας αυτή τη στιγμή αναδεικνύεται το ζήτημα «πολιτική σταθερότητα».
«Θεωρείται σχεδόν βέβαιο ότι η τραπεζική αργία, η επιβολή ελέγχων επί της κίνησης κεφαλαίων, η αύξηση του ΦΠΑ και η επιβολή επιπρόσθετων φοροεισπρακτικών μέτρων θα έχουν αρνητικό αντίκτυπο στην εσωτερική αγοραστική δύναμη», επισημαίνει χαρακτηριστικά η διοίκηση της Aegean, η οποία μάλιστα προανήγγειλε, ακριβώς εξαιτίας όλων αυτών των παραμέτρων, συντηρητικότερη πολιτική για το 2016, δεδομένου και του εκτεταμένου επενδυτικού προγράμματος της φετινής χρονιάς με την προσθήκη νέων αεροπλάνων και δρομολογίων.
Την ίδια στιγμή, ωστόσο, η διοίκηση Βασιλάκη προβλέπει περαιτέρω αύξηση στη ζήτηση από το εξωτερικό. Οπως αναφέρει χαρακτηριστικά, η συνεχιζόμενη αναταραχή σε άλλες χώρες της μεσογειακής λεκάνης (βλ. Τυνησία) δημιουργεί αδιαμφισβήτητα ρεύμα προς τις ευρωπαϊκές χώρες, με την Ελλάδα να εμφανίζεται ως ένας από τους ωφελούμενους δυνητικά προορισμούς «εφόσον όμως επικρατήσει σταθερότητα στην οικονομία και την πολιτική κατάσταση της χώρας».
Με αυτές τις συνθήκες, η όποια μείωση της ζήτησης από την εσωτερική κατανάλωση θα μπορούσε να εξισορροπηθεί από την αυξημένη ελκυστικότητα του ελληνικού προϊόντος. Αλλωστε, ακόμη και στο εσωτερικό δίκτυο της εταιρείας, οι ξένοι επισκέπτες έχουν ολοένα αυξανόμενο μερίδιο. Αυτή η εικόνα ενισχύεται και από την ανάπτυξη σε σημαντικές χώρες της Ευρωζώνης, της Σκανδιναβίας και του Ηνωμένου Βασίλειου που είναι μεταξύ των βασικών αγορών της εταιρείας. Αντίθετα, η αγορά της Ρωσίας παραμένει εξαιρετικά αδύναμη και για το επόμενο διάστημα. Λαμβάνοντας υπόψη τα παραπάνω, το δεύτερο εξάμηνο του έτους, παρά τη συνεχιζόμενη αβεβαιότητα, η επιβατική κίνηση ειδικά για την περίοδο υψηλής ζήτησης αναμένεται να παραμείνει στα επίπεδα όπου είχε προβλεφθεί.
Επισημαίνεται εδώ ότι η πρόβλεψη της Aegean για το 2015, όσον αφορά στην κίνηση εξωτερικού, είναι ότι θα κλείσει με 6.000.000 επιβάτες έναντι 4.870.000 που ήταν το αντίστοιχο μέγεθος του 2014.
Μεγάλη αύξηση της επιβατικής κίνησης στην Ελλάδα έχει σημειώσει και η Ryanair, ενώ η άνοδος του ελληνικού εισερχόμενου τουρισμού σε συνδυασμό και με την άνοδο στην Ισπανία ήταν η παράμετρος που καθόρισε τις υψηλές επιδόσεις, με ρεκόρ επιβατικής κίνησης μέσα στον Αύγουστο και για την EasyJet.
Οι προβλέψεις του ΣΕΤΕ
«Ερχόμαστε από ένα καλοκαίρι με πολλές εκπλήξεις -θετικές και αρνητικές για τον κλάδο- και έχουμε μπροστά μας μια δύσκολη περίοδο γιατί αφενός μεσολαβούν οι εκλογές, αφετέρου πρέπει να ανταποκριθούμε στις ανάγκες της χειμερινής σεζόν», αναφέρει ο κ. Βερνίκος, ο οποίος εκπροσώπησε τον ΣΕΤΕ και στο συνέδριο για την ανάπτυξη της αεροπορίας και των αερομεταφορών με αφορμή τη διοργάνωση του Athens Flying Week.
«Στη διάρκεια της κρίσης φάνηκε το πού τελικά η Ελλάδα έχει το συγκριτικό πλεονέκτημα και είναι τόσο έντονη η δυναμική του ελληνικού τουρισμού ώστε ακόμη και κατά την περίοδο αυτή -αρχικά με τη μεγάλη πολιτική αβεβαιότητα και τελικά με τα capital controls- ο τουρισμός καταφέρνει να διατηρήσει τη δυναμική του και να αγγίξει το 2015 νέα επίπεδα ρεκόρ, τα οποία φυσικά θα ήταν υψηλότερα αν δεν είχαν μεσολαβήσει οι γνωστές εξελίξεις των τελευταίων μηνών. Οι εκτιμήσεις του Συνδέσμου Ελληνικών Τουριστικών Επιχειρήσεων για τις διεθνείς αφίξεις (σ.σ.: με βάση τα νούμερα της Ερευνας Συνόρων της Τραπέζης της Ελλάδος) κάνουν λόγο φέτος για 14.900.000 ευρώ αεροπορικές αφίξεις από 14.100.000 το 2014, τουλάχιστον 8.900.000 οδικές αφίξεις από 7.300.000 το 2014, μείωση στις 600.000 αφίξεις από 700.000 στην ακτοπλοΐα (κυρίως από Ιταλία) κι επιπλέον 2.200.000 από την κρουαζιέρα, νούμερα που ανεβάζουν τις συνολικές διεθνείς αφίξεις στα 26.600.000 και τα συνολικά έσοδα στα 14,5 δισ. ευρώ. Ο ελληνικός τουρισμός έχει έναν πολλαπλασιαστή κοντά στο 3, οπότε η συμβολή του στο ΑΕΠ θα είναι για εφέτος επιπλέον 1%, ακριβώς λόγω των υψηλών επιδόσεων».
Σύμφωνα με τον κ. Βερνίκο, είναι ιδιαίτερα σημαντική η συνεχιζόμενη άνοδος στο αεροδρόμιο Αθηνών, καθώς και στα αεροδρόμια των δημοφιλών τουριστικών προορισμών, όπως τη Μύκονο και τη Σαντορίνη, με δεδομένο το στοίχημα του ελληνικού τουρισμού για την επιμήκυνση της σεζόν, ενώ μείωση σημειώνουν Ρόδος και Κρήτη. Ανοδικά κινούνται οι αγορές από ΗΠΑ, Γερμανία, Γαλλία, ενώ η μείωση από τη Ρωσία μπορεί να φτάσει και το 60%. Παράλληλα, καθοριστική είναι και η μετακίνηση τουριστών από τις αραβικές χώρες λόγω των γεγονότων στην Τυνησία.
«Το μέλλον του ελληνικού τουρισμού είναι συνδεδεμένο με τις αερομεταφορές και άρα η βελτίωση των ελληνικών αεροδρομίων εντάσσεται στον κύκλο της ολικής ποιότητας που θα πρέπει να προσφέρει το ελληνικό τουριστικό προϊόν. Ολοι οι κρίκοι της αλυσίδας θα πρέπει να λειτουργούν σωστά, γι’ αυτό και παρακολουθούμε με αγωνία όλες τις εξελίξεις αναφορικά με την αποκρατικοποίηση των περιφερειακών αεροδρομίων. Ως τουριστικός κλάδος, θέλουμε να βρεθούμε έξω από ανταγωνισμούς, πολιτικούς ή μη, ωστόσο τονίζουμε ότι σε ένα περιβάλλον ανταγωνισμού, όπως η ευρύτερη περιοχή της Μεσογείου, είναι πολύ σημαντικό να υπάρξουν σωστές υποδομές στα ελληνικά αεροδρόμια. Ο ανταγωνισμός είναι πολύ σκληρός, εξ ου και απαιτείται εθνική συνεννόηση και κυβερνησιμότητα».
Χαρακτηριστική ως προς τις υποδομές των ελληνικών αεροδρομίων ήταν η επισήμανση του κ. Ιωσήφ Μαστοραντωνάκη, διευθυντή Διοίκησης και Υπηρεσιών Εδάφους της Aegean, στο συνέδριο για την ανάπτυξη της αεροπορίας και των αερομεταφορών: «Το Ηράκλειο είναι το πρώτο σε τουριστική κίνηση αεροδρόμιο της χώρας και, αντί να αυξάνει, ελαττώνει τις δυνατότητές του ως προς το κομμάτι της εξυπηρέτησης των ξένων επισκεπτών. Εχουμε υπολογίσει ότι με κάτι λιγότερο από 20 εκατ. ευρώ αυξάνονται οι δυνατότητες του αερολιμένα κατά 7.500 τ.μ. σε χώρους και επιπλέον κατά 1 εκατ. και πλέον επιβάτες τον χρόνο!».
Ποιες εθνικότητες στηρίζει το «Ελευθέριος Βενιζέλος»
Την ίδια στιγμή, οι ξένοι επισκέπτες στηρίζουν και με το παραπάνω την ανάπτυξη του «Ελευθέριος Βενιζέλος», όπου το διάστημα Ιανουαρίου-Αυγούστου συνεχίστηκε η δυναμική εξέλιξη με άνοδο κατά 28% σε σύγκριση με το αντίστοιχο διάστημα πέρσι. Η καλύτερη αγορά για το αεροδρόμιο της Αθήνας ήταν στο οκτάμηνο του 2015 αυτή των Ηνωμένων Πολιτειών, με τις αφίξεις να σημειώνουν άνοδο κατά 37%, και ακολουθεί το Ηνωμένο Βασίλειο με αύξηση τουριστών κατά 32% σε σχέση με το αντίστοιχο διάστημα του 2014. Ακολουθούν Γαλλία, Ιταλία και Γερμανία, ενώ στην έκτη θέση βρίσκεται η Κύπρος. Μείωση αφίξεων, η οποία φαίνεται ότι επιβεβαιώνει τις εκτιμήσεις των τουριστικών φορέων, σημειώνει η ρωσική αγορά, με πτώση κατά 18% για το διάστημα Ιανουαρίου-Αυγούστου. Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία του Διεθνούς Συμβουλίου Αεροδρομίων ACI Europe, το «Ελευθέριος Βενιζέλος» διατηρεί την πρωτιά ως προς την ποσοστιαία αύξηση μέσα στο 2015 μεταξύ των μεσαίων/μεγάλων αεροδρομίων της Ευρώπης.
Στο οκτάμηνο του 2015, η κίνηση έφτασε συνολικά τους 12.260.000 επιβάτες, αυξημένη κατά 22,1% σε σύγκριση με το αντίστοιχο περσινό διάστημα, με ορισμένες προβλέψεις να κάνουν λόγο για νούμερα πάνω από τα 17.000.000 για το σύνολο του έτους. Τόσο η κίνηση εσωτερικού όσο και η διεθνής κίνηση παρουσιάζουν άνοδο κατά 26,1% και 19,9% αντίστοιχα. Οι Ελληνες ταξιδιώτες παρουσίασαν αύξηση κατά 14%, ενώ οι ξένοι επισκέπτες παρουσίασαν επίσης άνοδο κατά 28%. Θέσεις και πτήσεις αυξάνονται με 22,6% και 16,5% αντίστοιχα στο οκτάμηνο, ενώ, επιπλέον, είναι βελτιωμένες και οι πληρότητες των αεροσκαφών ήδη από το 2014.
Ευτ. Βασιλάκης – Τα τρία κλειδιά για τη στήριξη αερομεταφορών και τουρισμού
Τρεις βασικές προϋποθέσεις ώστε να στηριχθεί ο κλάδος των αεροπορικών εταιρειών και μαζί με αυτόν και ο ελληνικός τουρισμός θέτει ο κ. Ευτύχης Βασιλάκης, επικεφαλής του ομίλου της Aegean, η οποία είχε σημαντική αύξηση κατά 30% το δίμηνο Ιουλίου – Αυγούστου 2015 στην επιβατική κίνηση εξωτερικού.
«Είναι επιτακτική πλέον η ανάγκη μετά από πολλές καθυστερήσεις και αναβολές να ληφθούν άμεσα πρωτοβουλίες ώστε να βελτιωθούν, το ταχύτερο δυνατόν, οι υποδομές υποστήριξης της αεροναυτιλίας, όπως και αυτές των περιφερειακών αεροδρομίων, να αναπτυχθεί πολιτική εποχικής μείωσης των χρεώσεων για τον εξαιρετικά αδύναμο πλέον χειμώνα και να ολοκληρωθεί επιτέλους η επέκταση της σύμβασης του αεροδρομίου της Αθήνας, που θα του επιτρέψει ανταγωνιστικότερες χρεώσεις. Χωρίς τις παραπάνω επείγουσες παρεμβάσεις, η Aegean, η Olympic Air, αλλά και οι πλέον των 100 εταιρειών που δραστηριοποιούνται στη χώρα δεν θα μπορέσουν να συνεχίσουν να αναπτύσσονται ώστε να στηρίζουν τον ελληνικό τουρισμό», αναφέρει χαρακτηριστικά ο κ. Βασιλάκης.
Στο περιθώριο του roadshow της ΕΧΑΕ στο Λονδίνο, όπου συμμετείχε και η Aegean, o κ. Βασιλάκης ανέφερε επιπλέον στο Bloomberg ότι «χρειαζόμαστε ισχυρή κυβέρνηση, ανακεφαλαιοποιημένες τράπεζες και έγκαιρη εφαρμογή των μεταρρυθμίσεων για να ανακάμψει η οικονομία.
Ως Aegean καταφέραμε να έχουμε γρήγορη ανάπτυξη και να καταγράψουμε νέα υψηλά», σημείωσε ο ίδιος αναφέροντας ότι μέρος της στρατηγικής αποτελεί η σύνδεση δευτερευόντων ευρωπαϊκών προορισμών-πόλεων με τα ελληνικά αεροδρόμια. «Για παράδειγμα, εκτός από το Παρίσι, πετάμε απευθείας από και προς άλλες έξι γαλλικές πόλεις. Επίσης, δημιουργούμε πιο επιθετικό σχεδιασμό στα ελληνικά νησιά καταφέρνοντας να διαφοροποιήσουμε τις λειτουργίες μας και τον κόμβο μας εκτός Αθηνών. Πλέον κάποιος με την εταιρεία μας μπορεί να ταξιδέψει απευθείας από τη Μασσαλία, την Τουλούζη ή την Κατάνια στα ελληνικά νησιά».
Συνολικά, το διάστημα Ιουλίου – Αυγούστου 2015 η εταιρεία μετέφερε 2,99 εκατομμύρια επιβάτες, 515.000 περισσότερους σε σύγκριση με το αντίστοιχο δίμηνο του 2014, καταγράφοντας αύξηση 21% στη συνολική της κίνηση. Η αύξηση 30% στην κίνηση εξωτερικού προήλθε σε μεγάλο βαθμό από την έντονη ανάπτυξη 35% που παρουσίασε στην Αθήνα, όπου η εταιρεία κινήθηκε στο διεθνές δίκτυο με διπλάσιο ρυθμό απ’ ό,τι το αεροδρόμιο συνολικά, ενισχύοντας έτσι τη λειτουργία του κύριου κόμβου της.
Η σημαντική επέκταση σε νέους προορισμούς, αλλά και οι στοχευμένες προσφορές κυρίως στο εσωτερικό δίκτυο, όπου το κλείσιμο των τραπεζών και τα capital controls που επικρατούσαν στη χώρα επέφεραν μείωση της ζήτησης, συνέβαλαν στην επίτευξη των υψηλών ρυθμών ανάπτυξης της Aegean, ακόμη και σε αεροδρόμια που είχαν μείωση της συνολικής επιβατικής κίνησης, όπως αυτά του Ηρακλείου ή της Ρόδου.