Του Δημήτρη Μαρκόπουλου
Μια θετική έκπληξη επιφύλαξε την περασμένη εβδομάδα για την εγχώρια βιομηχανία, η Υφυπουργός Βιομηχανίας, Θεοδώρα Τζάκρη. Μετά από πρόσκλησή της, οι περιφέρειες καλούνται να αναστήσουν επιχειρήσεις που ναι μεν είναι κλειστές αυτή τη στιγμή, όμως διαθέτουν αξιόλογα assets, δηλαδή κτηριακές και τεχνικές υποδομές. Ήδη η Υφυπουργός Βιομηχανίας πραγματοποιεί συνεχείς κι εντατικές επαφές, αφενός με τις περιφερειακές αυτοδιοικήσεις και αφετέρου με τις τράπεζες (και ιδίως την Τράπεζα Πειραιώς και την Εθνική Τράπεζα, που διαθέτουν χαρτοφυλάκιο οργανωμένων υποδοχέων μεταποιητικών δραστηριοτήτων), ώστε να προχωρήσει ουσιαστικά η προσπάθεια για επανεκκίνηση αργουσών βιομηχανικών εγκαταστάσεων. Στόχος είναι να εντοπιστούν γρήγορα βιομηχανικές εγκαταστάσεις στις οποίες έχει «αποξενωθεί» νομικά ο ιδιοκτήτης τους από τη συγκεκριμένη δραστηριότητα και έχουν παράλληλα αξιόλογο και επαρκή κτιριακό και μηχανολογικό εξοπλισμό, ώστε να μπορεί γρήγορα να προχωρήσει η επανεκκίνηση.
Έμφαση δίνεται σε επιχειρήσεις που ήταν εγκατεστημένες σε οργανωμένους υποδοχείς (ΒΙΠΕ-ΒΙΠΑ κλπ) ώστε να μην υπάρχουν προβλήματα χωροθέτησης και χρήσεων γης και να μπορεί να προχωρήσει η διαδικασία ανανέωσης της άδεις λειτουργίας για την επανεκκίνησή τους. Οι Περιφερειάρχες της χώρας έχουν ήδη δηλώσει τη στήριξή τους στην προσπάθεια του Υπουργείου Βιομηχανίας και θα βοηθήσουν ενεργά. Ενδεικτικά, σύμφωνα με τα στοιχεία της Τράπεζας Πειραιώς υπάρχουν ανά περιοχή (ΒΙΠΕ-ΒΙΠΑ κλπ) ο εξής αριθμός μεταποιητικών εγκαταστάσεων: Θεσσαλονίκη 28, Κομοτηνή 26, Βόλος 14 (9 στην Α και 5 στη Β ΒΙΠΕ), Ιωάννινα 13, Ηράκλειο 12, Λάρισα 10, Λαμία 10, Πρέβεζα 10, Πάτρα 9, Σέρρες 7, Δράμα 5, Ξάνθη 5, Τρίπολη 4, Καβάλα 4, Φλώρινα 3, Αλεξανδρούπολη 2, Καρδίτσα 2, Έδεσσα 1, Μελιγαλάς 1.
Ακόμη έχουν εντοπιστεί περίπου 70 Βιομηχανικές εγκαταστάσεις που είναι εγκατεστημένες σε μη οργανωμένους υποδοχείς και οι οποίες θα εξεταστούν κατά περίπτωση, με τη συνδρομή των αυτοδιοικήσεων, στο αμέσως επόμενο στάδιο.
Η Υφυπουργός Βιομηχανίας ζήτησε από τους Περιφερειάρχες, με βάση τις αυτές τις ενδείξεις και την πληροφόρηση που έχουν συγκεντρώσει για την κατάσταση των επιχειρήσεων που βρίσκονται στην Περιφέρειά τους να εντοπίσουν τουλάχιστον δέκα επιχειρήσεις που βρίσκονται στην περιοχή τους, εντάσσονται στους κλάδους που εμφανίζουν ευνοϊκότερες προοπτικές ή/και έχουν ιδιαίτερη σημασία για την τοπική οικονομία και είτε έχουν κλείσει είτε δεν λειτουργούν αλλά έχουν αξιοποιήσιμες κτιριακές και μηχανολογικές εγκαταστάσεις. Σχετικά με αυτό η Υφυπουργός Βιομηχανίας απέστειλε ήδη σχετική επιστολή και συγκεκριμένο ερωτηματολόγιο σε όλες τις Περιφέρειες της χώρας.
Όπως τόνισε η Υφυπουργός Θεοδώρα Τζάκρη, οι προτάσεις των Περιφερειών θα αξιολογηθούν και θα αξιοποιηθούν ώστε να διερευνηθούν οι δυνατότητες παρεμβάσεων προς την κατεύθυνση της γρήγορης επανεκκίνησης των δραστηριοτήτων των μεταποιητικών αυτών επιχειρήσεων με τη στήριξη της πολιτείας.
Το βασικό σχέδιο του Υπουργείου είναι σε τέτοιες αργούσες (πτωχευμένες ή μη) επιχειρήσεις να εξεταστεί πρώτα η δυνατότητα γρήγορης εκ νέου αδειοδότησης και με διαδικασίες fast-track, σε συνεργασία με το Enterprise Greece, να ετοιμαστούν επενδυτικές προτάσεις προς Έλληνες και ξένους επενδυτές για όσες από αυτές μπορούν να αποτελέσουν βιώσιμες επιχειρηματικές μονάδες.
Σύμφωνα με όσα παρουσίασε η Υφυπουργός Βιομηχανίας Θεοδώρα Τζάκρη:
Ενδείξεις για τις Προοπτικές των Κλάδων της Μεταποίησης
1. Εξελίξεις στην παραγωγή – μέσοι ετήσιοι ρυθμοί μεταβολής (Πίνακας 1)
- Τα βασικά οικονομικά μεγέθη των περισσότερων μεταποιητικών δραστηριοτήτων έχουν επηρεαστεί βαθειά από τις παρατεταμένες δυσμενείς συνθήκες στην ελληνική οικονομία.
- Διαφαίνεται ότι με εξαίρεση τα πετρελαιοειδή και την επισκευή και εγκατάσταση μηχανημάτων και εξοπλισμού, η εξέλιξη του προϊόντος των κλάδων της μεταποίησης στην περίοδο 2008-2014 ήταν έντονα πτωτική.
- Η εικόνα αυτή έρχεται σε αντίθεση με εκείνη της περιόδου 2000-2007, κατά την οποία οι 13 από τους 19 επιμέρους μεταποιητικούς κλάδους είχαν σημειώσει θετικούς μέσους ετήσιους ρυθμούς μεταβολής της παραγωγής τους.
Πίνακας 1: Μέσοι ετήσιοι ρυθμοί μεταβολής της πραγματικής ακαθάριστης προστιθέμενης αξίας στους κλάδους της μεταποίησης (%)
2. Εξέλιξη των μεριδίων των κλάδων στη συνολική παραγωγή της μεταποίησης (Πίνακας 2)
Παρά τις ιδιαίτερα αρνητικές τάσεις της περιόδου 2008-2014, κάποιοι κλάδοι παρουσίασαν μεγαλύτερες αντοχές σε σχέση με άλλους, γεγονός που παραπέμπει στην πιθανότητα θετικών προοπτικών στο μέλλον. Όπως φαίνεται στον Πίνακα 2, σε ένα σημαντικό αριθμό κλάδων τα στοιχεία των οποίων διακρίνονται με σκίαση, παρατηρήθηκε:
- αύξηση των μεριδίων στην περίοδο της κρίσης (εντονότερη σκίαση):
- Προϊόντα διύλισης πετρελαίου, κ.ά.
- Φαρμακευτικά προϊόντα και παρασκευάσματα
- Βασικά μέταλλα
- Μηχανήματα και είδη εξοπλισμού
- Επισκευή και εγκατάσταση μηχανημάτων και εξοπλισμού
- αύξηση των μεριδίων κατά την περίοδο πριν την από την κρίση ή περίπου διατήρηση των μεριδίων κατά την περίοδο της κρίσης (λιγότερο έντονη σκίαση):
- Τρόφιμα, ποτά και καπνός
- Χαρτοποιία και χάρτινα προϊόντα
- Εκτυπώσεις και αναπαραγωγή προεγγεγραμμένων μέσων
- Χημικές ουσίες και προϊόντα
- Μεταλλικά προϊόντα, με εξαίρεση τα μηχανήματα και τα είδη εξοπλισμού
- Ηλεκτρονικοί υπολογιστές, ηλεκτρονικά και οπτικά προϊόντα
- Λοιπός εξοπλισμός μεταφορών
Στους κλάδους αυτούς, διακρίνεται στη βάση των συγκεκριμένων στοιχείων μία σχετικά ευνοϊκότερη προοπτική για το μέλλον.
Πίνακας 2: Μερίδια των κλάδων της μεταποίησης στην συνολική πραγματική ακαθάριστη προστιθέμενη αξία του μεταποιητικού τομέα (%)
3. Ενδείξεις στη βάση του Δείκτη Εξαγωγικών Δυνατοτήτων (Πίνακας 3)
- Στον Πίνακα 3 παρουσιάζονται οι 29 διψήφιοι κλάδοι αγαθών με σχετικά υψηλότερες τιμές του Δείκτη Εξαγωγικών Δυνατοτήτων (τιμές άνω του 50).
Ο Δείκτης Εξαγωγικών Δυνατοτήτων αποτιμά τις εξαγωγικές επιδόσεις κάθε κλάδου με βάση τις τιμές και τη διαχρονική εξέλιξη (α) του δείκτη αποκαλυπτόμενου συγκριτικού πλεονεκτήματος Balassa για τον κλάδο και (β) των μεριδίων του κλάδου στις παγκόσμιες εξαγωγές. Όσο υψηλότερη είναι η τιμή του Δείκτη Εξαγωγικών Δυνατοτήτων, και όσο εντονότερη είναι παράλληλα η αντίστοιχη σκίαση στην πρώτη στήλη του Πίνακα, τόσο ισχυρότερες είναι και ενδείξεις ότι ο κλάδος επιδεικνύει δυναμική που παραπέμπει στη δυνατότητα ουσιαστικής βελτίωσης των εξαγωγικών επιδόσεών του στο μέλλον.
- Η μεγάλη πλειονότητα των κλάδων του Πίνακα 3 εντάσσονται στον τομέα της μεταποίησης, γεγονός που αντανακλά τόσο την ύπαρξη εξαγωγικών δυνατοτήτων σε σημαντικό εύρος μεταποιητικών δραστηριοτήτων, όσο και την σημασία της μεταποίησης για τις εξαγωγικές προοπτικές της χώρας.
- Ειδικότερα, σημαντικές δυνατότητες διακρίνονται, μεταξύ άλλων:
- στη διύλιση πετρελαίου και τα συναφή προϊόντα,
- στα παρασκευάσματα διατροφής από λαχανικά και φρούτα (κονσέρβες φρούτων και λαχανικών, ελιές, μαρμελάδες, κ.ά.)
- στον κλάδο του αλουμινίου (φύλλα και ταινίες αλουμινίου, προφίλ, ράβδοι κράματα αλουμινίου, προϊόντα αλουμινίου για κατασκευές),
- στα έλαια και λίπη (ιδιαίτερα στο ελαιόλαδο)
- στο βαμβάκι (μη επεξεργασμένο και σε μορφή νήματος),
- στον καπνό (ανεπεξέργαστος καπνός, τσιγάρα/λοιπά καπνικά προϊόντα)
- στα γαλακτοκομικά (ιδιαίτερα στα τυριά και το γιαούρτι)
- στη ζάχαρη και τα ζαχαρώδη προϊόντα,
- στο μάρμαρο, τσιμέντο, κ.ά.,
- στα λιπάσματα,
- στα γουναρικά,
- στα παιχνίδια,
- στα προϊόντα από χαλκό,
- στα δέρματα,
- στα πλεκτά υφάσματα,
- στο σίδηρο και το ατσάλι,
- στα πλαστικά, και
- στα φαρμακευτικά προϊόντα.
Πίνακας 3: Οι 29 κλάδοι με Δείκτη Εξαγωγικών Δυνατοτήτων άνω του 50
Πηγή: Αθανασίου (2015)
Σημείωση: Στην πρώτη στήλη:
1. H εντονότερης απόχρωσης σκίαση υποδηλώνει ότι στον κλάδο παρατηρείται ταυτόχρονα συγκριτικό πλεονέκτημα κατά το έτος 2013 (τιμή του δείκτη Balassa >=1) και αύξηση του μεριδίου στις παγκόσμιες εξαγωγές κατά την περίοδο 2009-2013.
2. H λιγότερο έντονη σκίαση υποδηλώνει ότι στον κλάδο παρατηρείται είτε συγκριτικό πλεονέκτημα κατά το έτος 2013, είτε αύξηση του μεριδίου στις παγκόσμιες εξαγωγές κατά την περίοδο 2009-2013.