Παρότι από τον Απριλίο του 2019 δεν εκδίδεται πλέον το χαρτονόμισμα των 500 ευρώ εξακολουθεί να κυκλοφορεί κανονικά ως νόμιμο μέσο πληρωμής. Το τελευταίο διάστημα, όμως, καταγράφεται αξιοσημείωτη αύξηση της παρουσίας του στην ελληνική αγορά. Οι εισροές 500ευρων που καταλήγουν στα τραπεζικά ταμεία και στη συνέχεια στην Τράπεζα της Ελλάδος εντείνονται, προκαλώντας εύλογα ερωτήματα για την προέλευσή τους.
Παρά την εκρηκτική άνοδο των ηλεκτρονικών πληρωμών και τον περιορισμό της αδήλωτης δραστηριότητας σε σχέση με τα χρόνια της κρίσης, το φυσικό χρήμα παραμένει κρίσιμο εργαλείο ιδίως σε συναλλαγές υψηλής αξίας. Η αυξημένη κατάθεση 500ευρων υποδηλώνει ότι η παραοικονομία εξακολουθεί να λειτουργεί, πιο συγκρατημένα και στοχευμένα. Δεν εμφανίζεται με την ένταση του παρελθόντος, αλλά δρα σε μεγαλύτερα ποσά και λιγότερες κινήσεις.
Ταυτόχρονα, η σταδιακή αποκατάσταση της εμπιστοσύνης στο τραπεζικό σύστημα λειτουργεί καταλυτικά. Κεφάλαια που είχαν διοχετευθεί στο εξωτερικό ή φυλάσσονταν «εκτός συστήματος» επιστρέφουν.
Τα στοιχεία είναι ενδεικτικά:
- Νοέμβριος 2025: 206,973 δισ. ευρώ καταθέσεις
- Δεκέμβριος 2025: 213,203 δισ. ευρώ
- Αύξηση σε έναν μήνα: 6,23 δισ. ευρώ.
Σε πέντε χρόνια, από τα 163,22 δισ. του Δεκεμβρίου 2020, οι καταθέσεις ενισχύθηκαν σχεδόν κατά 50 δισ. ευρώ, ενώ από την περίοδο των capital controls του Ιουλίου 2015 η συνολική άνοδος αγγίζει τα 92,37 δισ. ευρώ. Το τραπεζικό σύστημα ανακτά σταδιακά το χαμένο έδαφος.
Πληροφορίες αναφέρουν ότι το ισοζύγιο ρευστότητας διαμορφώνεται σήμερα περίπου στα –10 δισ. ευρώ: περισσότερα μετρητά επιστρέφουν στην κεντρική τράπεζα απ’ όσα απαιτεί η αγορά. Πρόκειται για εικόνα εντελώς διαφορετική από τα χρόνια της κρίσης, όταν η καθαρή κυκλοφορία είχε εκτιναχθεί στα 50 δισ. ευρώ, έναντι μιας «κανονικής» ετήσιας ροής 7–8 δισ. ευρώ.
Η αγορά δεν στερείται ρευστότητας· αντίθετα, τη διοχετεύει πίσω στο σύστημα. Κι όμως, τα 500ευρα πληθαίνουν.
Κομβικό ρόλο φαίνεται να διαδραματίζει η αγορά ακινήτων. Επενδυτές από την Τουρκία, το Ισραήλ, τον Λίβανο, την Κίνα και αραβικές χώρες αποκτούν μαζικά ελληνικά ακίνητα. Σημαντικό μέρος αυτών των συναλλαγών πραγματοποιείται με μετρητά υψηλής αξίας.
Τραπεζικές πηγές εκτιμούν ότι περίπου το 90% των αγοραπωλησιών γίνεται χωρίς δανεισμό, ενώ μόλις το 10% χρηματοδοτείται τραπεζικά — παρότι οι όροι είναι ανταγωνιστικοί. Αυτό εξηγεί και τη στασιμότητα της στεγαστικής πίστης: οι τράπεζες διαθέτουν κεφάλαια, αλλά οι αγοραστές δεν τα αξιοποιούν. Η ζήτηση δεν περιορίζεται σε προγράμματα αδειών παραμονής. Η κινητικότητα είναι ευρύτερη.
Η ενισχυμένη κυκλοφορία τους δεν είναι αυτομάτως παράνομη ούτε κατ’ ανάγκη ανησυχητική. Αποτελεί όμως ένδειξη:
- Ανάκτησης εμπιστοσύνης στο σύστημα
- Επαναπατρισμού κεφαλαίων.
- Διατήρησης της σημασίας του ρευστού σε μεγάλες συναλλαγές.
Μπορεί να χρησιμοποιηθεί στην πράξη;
Θεσμικά, τα μετρητά γίνονται δεκτά στην Ευρωζώνη. Στην πράξη, αρκετές επιχειρήσεις αποφεύγουν τα 500ευρα λόγω έλλειψης ρέστων, φόβου παραχάραξης ή εσωτερικών περιορισμών. Δεν υφίσταται γενική απαγόρευση, όμως ένα μικρό κατάστημα μπορεί να επικαλεστεί αντικειμενική αδυναμία. Με 500ευρο μπορείς να κλείσεις αγοραπωλησία, δύσκολα όμως να πληρώσεις έναν καφέ.
Στην Ελλάδα, συναλλαγές άνω των 500 ευρώ μεταξύ ιδιώτη και επιχείρησης απαιτούν ηλεκτρονικό τρόπο πληρωμής. Συνεπώς, αγορά 800 ευρώ δεν μπορεί να εξοφληθεί νόμιμα με μετρητά. Μεταξύ ιδιωτών ισχύει διαφορετικό καθεστώς, με φορολογικούς κανόνες. Το ζήτημα δεν αφορά το ίδιο το χαρτονόμισμα, αλλά το θεσμικό πλαίσιο.
Το 500ευρο κατατίθεται κανονικά σε τράπεζα ή ανταλλάσσεται με μικρότερα χαρτονομίσματα και επιστρέφει μέσω του συστήματος στην Τράπεζα της Ελλάδος. Σε μεγάλες ή επαναλαμβανόμενες κινήσεις ενεργοποιούνται έλεγχοι προέλευσης κεφαλαίων (AML), ανεξαρτήτως ονομαστικής αξίας.
Διεθνώς, το 500ευρο συνδέθηκε με παραοικονομία, διακίνηση μεγάλων ποσών με μικρό όγκο και ξέπλυμα χρήματος. Για τον λόγο αυτό η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα σταμάτησε την έκδοσή του. Όσο η κτηματαγορά διατηρεί τη σημερινή δυναμική, τα «μωβ» χαρτονομίσματα δύσκολα θα εκλείψουν.
Διαβάστε ακόμη
Δασμοί Τραμπ: Στα $175 δισ. ο «λογαριασμός» για τις ΗΠΑ μετά την απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου
Κοινωνικός τουρισμός 2026: Πότε ανοίγει το πρόγραμμα και ποιοι είναι οι δικαιούχοι
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα