Και ξαφνικά, μοιάζει και πάλι με 2025: είναι αρχές του έτους, ο πρόεδρος Τραμπ απειλεί την Ευρώπη με δασμούς, οι αγορές αναστατώνονται, η ΕΕ διακηρύσσει ότι δεν εκβιάζεται και προειδοποιεί ότι έχει «όπλα» (ακόμα και «μπαζούκας») που μπορούν να απαντήσουν στην αμερικανική επιθετικότητα.
Σχεδόν έναν χρόνο μετά την βίαιη εισβολή της απειλής δασμών στον κόσμο της ευρωπαϊκής οικονομίας και σχεδόν έξι μήνες μετά την θριαμβευτική συμφωνία Τραμπ- φον ντερ Λάιεν που θα έβαζε τέλος στην απειλή, ΕΕ και ΗΠΑ κινδυνεύουν να επιστρέψουν στο σημείο μηδέν.
Το ευρωπαϊκό κοινοβούλιο, που επρόκειτο να επικυρώσει την εμπορική συμφωνία ΕΕ- ΗΠΑ στις 26-27 Ιανουαρίου, είναι τώρα πιθανό να «παγώσει» τη διαδικασία, μετά τις νέες απειλές Τραμπ για επιπλέον δασμούς σε ευρωπαϊκές χώρες, λόγω της αντιπαράθεσης για τη Γροιλανδία.
The EPP is in favour of the EU–U.S. trade deal, but given Donald Trump’s threats regarding Greenland, approval is not possible at this stage. The 0% tariffs on U.S. products must be put on hold. #EuropeanUnity
— Manfred Weber (@ManfredWeber) January 17, 2026
Πολλοί βλέπουν αυτή την εξέλιξη θετικά. Η συμφωνία ΕΕ- ΗΠΑ (γνωστή ως “συμφωνία του Turnberry”) δεν ήταν εξαρχής ισορροπημένη και αρκετοί στην Ευρώπη την χαρακτήριζαν «κακή συμφωνία».
Οι διαπραγματεύσεις που μεσολάβησαν από τον Ιούλιο του 2025 έως σήμερα δεν βοήθησαν να αλλάξει αυτή η εικόνα.
Το χρονικό μίας πολύπαθης συμφωνίας
Μετά τη συνάντησή τους στις 27–28 Ιουλίου 2025, στο Turnberry της Σκωτίας, η πρόεδρος της Κομισιόν Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν και ο πρόεδρος Τραμπ ανακοίνωσαν μια πολιτική συμφωνία-πλαίσιο για τις εμπορικές σχέσεις ΕΕ–ΗΠΑ.
Τον Αύγουστο του 2025 η Κομισιόν δημοσίευσε διευκρινίσεις και άρχισε να υποβάλλει προς νομική επεξεργασία και εφαρμογή προτάσεις ρύθμισης και νομοθεσίας. Παράλληλα, ΗΠΑ και ΕΕ δημοσίευσαν κοινή ανακοίνωση με επιπλέον λεπτομέρειες για το πλαίσιο.
Το φθινόπωρο του 2025, παράλληλα με τις διαβουλεύσεις για την κατάρτιση του νομικού κειμένου, στα επίσημα ενημερωτικά κείμενα προστέθηκαν ρυθμίσεις για διμερή συνεργασία στον έλεγχο εξαγωγών τεχνολογικού εξοπλισμού (με έμφαση στους μικροεπεξεργαστές) και για μέτρα κατά της φοροαποφυγής. Αυτά προστέθηκαν ως συμπληρωματικά «πακέτα» στην κοινή δήλωση και στα τεχνικά παραρτήματα.
Τι προβλέπει σήμερα η συμφωνία-πλαίσιο
Σύμφωνα με το τελικό κείμενο της συμφωνίας:
- Η ΕΕ θα καταργήσει τους δασμούς στις εισαγωγές όλων των βιομηχανικών προϊόντων των ΗΠΑ.
- Η ΕΕ θα συνεχίσει να εφαρμόζει δασμολογικές ποσοστώσεις στις αποστολές χάλυβα των ΗΠΑ: ο αμερικανικός χάλυβας θα εισέρχεται αδασμολόγητα μέχρι το όριο της ποσόστωσης και στη συνέχεια αντιμετωπίζει συντελεστή 25% για ποσότητες που υπερβαίνουν αυτό το όριο. Για το αλουμίνιο, η ΕΕ εφαρμόζει δασμό ΜΕΚ από 0% έως 7,5%, ανάλογα με τον τύπο του προϊόντος.
- Η ΕΕ θα χορηγήσει προτιμησιακή πρόσβαση στην αγορά για διάφορα γεωργικά προϊόντα και θαλασσινά των ΗΠΑ (συμπεριλαμβανομένου του αστακού), αλλά όχι για το κοτόπουλο ή το βοδινό κρέας.
- Οι ΗΠΑ θεσπίζουν ενιαίο δασμό 15% για τα περισσότερα ευρωπαϊκά προϊόντα.
- Μόνο οι «μη διαθέσιμοι φυσικοί πόροι (όπως ο φελλός), όλα τα αεροσκάφη και τα εξαρτήματα αεροσκαφών, τα γενόσημα φαρμακευτικά προϊόντα και τα συστατικά τους και οι χημικές πρόδρομες ουσίες» θα έχουν συντελεστές δασμών ΜΕΚ (MFN – Most Favored Nation/Πλέον Ευνοουμένης Χώρας). Για ορισμένα από αυτά τα αγαθά, ο δασμός ΜΕΚ είναι 0%. Τα λίγα προϊόντα που υπόκεινται σε δασμολογικό συντελεστή ΜΕΚ υψηλότερο από 15% στις ΗΠΑ θα συνεχίσουν να υπόκεινται σε αυτόν τον συντελεστή.
- Παρά τις αρχικές ανακοινώσεις του Ιουλίου, βασικά ευρωπαϊκά προϊόντα, όπως εξοπλισμός ημιαγωγών, χημικά, αγροτικά προϊόντα, αλλά και το κρασί και τα οινοπνευματώδη, τελικά δεν εντάχθηκαν στη λίστα προϊόντων με μηδενικούς δασμούς, παραμένοντας είτε στο καθεστώς ΜΕΚ είτε στον γενικό δασμό 15%.
- Οι αμερικανικοί δασμοί 50% στο αλουμίνιο, τον χάλυβα και τα παράγωγά τους παραμένουν σε ισχύ. Δασμός 50% ισχύει επίσης για ορισμένα προϊόντα χαλκού.
- ΕΕ και ΗΠΑ δεσμεύονται να μειώσουν τα εμπόδια στο εμπόριο γεωργικών προϊόντων, μέσω της απλούστευσης των απαιτήσεων υγειονομικών πιστοποιητικών, για τις εξαγωγές χοιρινού και γαλακτοκομικών προϊόντων από τις ΗΠΑ.
- Η ΕΕ (Κομισιόν και ευρωπαϊκές εταιρείες) δεσμεύεται πολιτικά να αγοράσει πετρέλαιο, υγροποιημένο φυσικό αέριο και προϊόντα πυρηνικής ενέργειας αξίας 750 δισεκατομμυρίων δολαρίων και τσιπ τεχνητής νοημοσύνης των ΗΠΑ αξίας 40 δισεκατομμυρίων δολαρίων, καθώς και να επενδύσει 600 δισεκατομμύρια δολάρια σε στρατηγικούς τομείς στις ΗΠΑ – όλα αυτά έως το 2028.
- ΗΠΑ και ΕΕ δεσμεύονται να αντιμετωπίσουν τα μη δασμολογικά εμπόδια στο διμερές εμπόριο ενέργειας, τα οποία θα μπορούσαν να περιλαμβάνουν κανόνες για το μεθάνιο, κανόνες για την ποιότητα του φυσικού αερίου, αδειοδότηση για την πυρηνική ενέργεια, κρατικές ενισχύσεις και τελωνειακές διαδικασίες.
- Η ΕΕ επιβεβαιώνει ότι δεν θα επιβάλλει τέλη χρήσης δικτύου.
- Οι συνομιλίες σχετικά με τους ψηφιακούς κανόνες της ΕΕ (Νόμος για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες, Νόμος για τις Ψηφιακές Αγορές) θα συνεχιστούν. Η ΕΕ δεν έχει δεσμευτεί για κάποια αλλαγή.
«Πάγος» στο ευρωκοινοβούλιο: Τι σημαίνει
Το «πάγωμα» της έγκρισης στο Ευρωκοινοβούλιο σημαίνει ότι το νομοθετικό βήμα που θα μετέτρεπε την πολιτική συμφωνία σε δεσμευτικό νομικό πλαίσιο αναστέλλεται, αφήνοντας τις επιχειρήσεις και τους επενδυτές στην ΕΕ χωρίς τη νομική βεβαιότητα για το ύψος των τελικών δασμών και τους κανόνες διεξαγωγής του διμερούς εμπορίου.
Trump’s 25% tariffs on allies supporting Greenland against his imperialist threats are unacceptable.
We must act now: suspend negotiations on the EU-US trade deal and activate the Anti-Coercion Instrument.
The EU will not bow to intimidation.
— Iratxe García Pérez /❤️ (@IratxeGarper) January 17, 2026
Στην πράξη, «παγώνει» μία συμφωνία που, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της Ε. Επιτροπής, θα «βοηθήσει τους Ευρωπαίους εισαγωγείς και καταναλωτές να εξοικονομήσουν περίπου 5 δισεκατομμύρια ευρώ σε δασμούς ετησίως».
The threats by President Donald Trump to impose increased customs duties on states refusing to agree with his plan to annex Greenland are unacceptable.
These announcements follow many other agressive actions towards the EU. Therefore, it is now time to move from reliance to…
— Valérie Hayer (@ValerieHayer) January 17, 2026
Ωστόσο, πολλοί ευρωβουλευτές, κυρίως από το κέντρο και την αριστερά, θεωρούν ότι απαιτείται βελτίωση των όρων της συμφωνίας. Και ένα πιθανό «πάγωμα» της έγκρισης στο ευρωκοινοβούλιο μπορεί να δημιουργήσει τον απαραίτητο χώρο για αυτή τη διαδικασία.
New US-Tariffs for several nations are unbelievable. This is no way to treat partners. A new line has been crossed. Unacceptable.
POTUS is using trade as an instrument of political coercion. The EU cannot simply move on to business as usual (1/3)— Bernd Lange (@berndlange) January 17, 2026
«Δεν μπορώ να φανταστώ ότι μπορούμε να συνεχίσουμε να λειτουργούμε όπως συνήθως και υποθέτω ότι θα αναστείλουμε τις περαιτέρω εργασίες μας» δήλωσε ο Μπερντ Λάνγκε, πρόεδρος της Επιτροπής Διεθνούς Εμπορίου του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, μετά την απειλή Τραμπ για πρόσθετους δασμούς. Ο Λάνγκε χαρακτήρισε την απειλή «απίστευτη» και «μια νέα διάσταση» στη χρήση των δασμών ως πολιτικού όπλου, προσθέτοντας ότι η ΕΕ δεν θα μπορούσε «να συνεχίσει τις δραστηριότητές της ως συνήθως (business as usual)» υπό αυτές τις συνθήκες.
Διαβάστε ακόμη
Τα πέντε κρίσιμα ραντεβού της Ελλάδας με τους ξένους οίκους
Έσπασαν τα κοντέρ οι ελληνικές εξαγωγές με ρεκόρ 37 δισ. ευρώ
Ηλεκτρονικές απάτες: Ο… λογαριασμός στους πελάτες – Πότε τα δικαστήρια αποφασίζουν υπέρ των τραπεζών
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα