Του Ιωάννη Γ. Αντύπα
Για πρώτη φορά εδώ και αρκετούς μήνες ολοκληρώθηκε ένα Eurogroup με παραγωγικό τρόπο, όπου παρά τις δυσκολίες που υπήρχαν δόθηκε ένα πολιτικό «πράσινο φώς» στην επίτευξη συμφωνίας και την απομάκρυνση ενός Grexit.
Για πρώτη φορά η Ευρωπαϊκή πλευρά δήλωσε «ευχαριστημένη» από την διεξαγωγή των τεχνικών διεργασιών και χαρακτήρισε το κλίμα θετικότατο και τους ρυθμούς πολύ γρήγορους, εν αντίθεση όλων των προηγούμενων συναντήσεων τους.
Οι οιωνοί του Eurogroup ήταν από την αρχή θετικοί καθώς η ολοκλήρωση του προπαρασκευαστικού οργάνου του Euroworking Group ήταν ομαλή και προετοίμασε το έδαφος για μια συμφωνία.
Αυτό φάνηκε και από τις δηλώσεις των υπουργών οικονομικών πριν την έναρξη του Eurogroup όπου μέχρι και ο «σκληρός» της υπόθεσης ο Βόλφγκανγκ Σόιμπλε δήλωσε πως «αναμένουμε συμφωνία», δίνοντας έτσι ένα σαφές θετικό μήνυμα.
Τα επιπλέον 3 δισ. και η σημασία τους
Αν και οι αρχικές εκτιμήσεις είκαζαν πως το σύνολο της χρηματοδότησης θα βρίσκεται στα 23 δισ. όπου θα διοχετεύονταν 12,5 δισ. για τις χρηματοδοτικές ανάγκες του Κράτους, 10 δισ. για τις πιθανές ανάγκες ανακεφαλαιοποίησης των τραπεζών και 500 εκατομμύρια για τις ληξιπρόθεσμες οφειλές προς το εσωτερικό (όπως επιστροφές φόρων) τελικά το τελικό ποσό αυξήθηκε στα 26 δισ.
Η αύξηση της χρηματοδότησης των ληξιπρόθεσμων οφειλών στο εσωτερικό στα 3,5 δισ. αποφασίστηκε έτσι ώστε να δοθεί μια ώθηση στην εσωτερική αγορά, καθώς τα 3 δισ. αυτά θα αποτελέσουν μια άμεση εισροή κεφαλαίων στην ελληνική οικονομία.
Δεδομένης της απουσίας αποδέσμευσης χρημάτων σε αναπτυξιακά μέτρα, οι υπουργοί θεώρησαν πως η αύξηση αυτή αποτελεί ένα μέσο αναχρηματόδοτησης της οικονομίας.
Το απρόσμενα θετικό κλίμα
Πηγές στις Βρυξέλλες κοντά στη διαπραγμάτευση συμβαδίζουν με τα λεγόμενα των αξιωματούχων σημειώνοντας πως οι διεργασίες του Eurogroup έγιναν σε πολύ θετικό κλίμα, όπου αν και υπήρχαν διαφωνίες, επικράτησε μια ασυνήθιστη συνεργασία μεταξύ των υπουργών.
Αυτό όμως εξηγείται αν εξετάσει κανείς το γεγονός πως πρόκειται για την πρώτη φορά από την έναρξη των διαπραγματεύσεων, υπάρχει συμφωνία σε τεχνικό επίπεδο πριν την έναρξη του Eurogroup. Η λεπτομέρεια αυτή φαίνεται να έκανε τη διαφορά καθώς στο παρελθόν διαρκώς οι διαφωνίες στις τεχνικές διαπραγματεύσεις μεταφέρονταν και στο πολιτικό επίπεδο, εμποδίζοντας μια γρήγορη λύση.
Η συζήτηση για τη βιωσιμότητα χρέους
Σημαντικό είναι όμως πως οι ελληνικές τράπεζες που ανήκουν στο δημόσιο θα ενταχθούν στο ταμείο ιδιωτικοποιήσεων, όπου ανάλογα με τις χρηματοδοτικές ανάγκες της οικονομίας, οι ανώτεροι ομολογιούχοι (οι κάτοχοι ομολόγων με μεγάλο ρίσκο) θα υποστούν «bail in» δηλαδή το κούρεμα της αξίας των ομολόγων τους.
Η βιωσιμότητα του χρέους είναι ένα άλλο θέμα που θα συνεχίσει να απασχολεί τους υπουργούς οικονομικών τους επόμενους μήνες. Οι αποφάσεις του Eurogroup του Νοεμβρίου 2012 που επαναλήφθηκαν στο Eurogroup Ιουλίου ξεκαθαρίζουν πως με την υιοθέτηση των μέτρων και την επιτυχή εφαρμογή τους θα ανοίξει ο δρόμος για ελάφρυνση του χρέους.
Η ελάφρυνση αυτή δεν θα έχει φυσικά τη μορφή ενός κουρέματος αλλά την επιμύκησνη αποπληρωμής του χρέους και συνεπώς, μιρκότερος όγκος αποπληρωμών. Η στάση αυτή των θεσμών είναι απόρρια όχι μόνο της πάγιας (Γερμανικής κυρίως) πολιτικής για αποφυγή μιας «Ένωσης μεταφορών μεταξύ μελών», αλλά και των μελετών για τη βιωσιμότητα του χρέους από τους Θεσμούς.
Οι υπολογισμοί των Θεσμών κατέληξαν πως καθώς το χρέος παραμένει βιώσιμο στη βραχυπρόθεσμο και μεσοπρόθεσμο, καθώς οι δόσεις που πρέπει να αποπληρώσει το Ελληνικό Κράτος δεν είναι υψηλές, όμως αυξάνονται ραγδαία στη μακροπερίοδο, όπου και θα πρέπει να ληφθούν αποφάσεις για την βιωσιμότητα του.
Τα επόμενα βήματα
Παραμένουν όμως σημαντικά βήματα για να περάσει η ελληνική οικονομία σε μια σχετική «κανονικότητα». Αρχικά θα πρέπει να συνεδριάσουν τα εθνικά κοινοβούλια των άλλων κρατών-μελών έτσι ώστε να εγκριθεί και πολιτικά η συμφωνία σε επίπεδο Ευρωζώνης, μέχρι τις 19 Αυγούστου.
Στη συνέχεια επίσης στις 19 Αυγούστου θα συνεδριάσει το Συμβούλιο του ESM έτσι ώστε να εγκριθεί η πρώτη δόση του ESM στο Ελληνικό Κράτος ύψους 13 δισ. Στη συνέχεια θα απελευθερωθούν σταδιακά και τα επόμενα κομμάτια της πρώτης δόσης μέσα στο Φθινόπωρο.
Ένα δεύτερο κομμάτι χρηματοδότησης ύψους 15 δισ. για τις ανάγκες χρηματοδότησης των ελληνικών τραπεζών θα γίνει διαθέσιμο με την επιτυχή λήξη της πρώτης αξιολόγησης του ελληνικού προγράμματος.
Η πρώτη αξιολόγηση του προγράμματος θα ολοκληρωθεί μέχρι τις 15 Νοέμβριο του 2015, ανάλογα με τους ρυθμούς που θα κινηθεί η ελληνική πλευρά και έπειτα θα επαναλαμβάνεται σε τριμηνιαία βάση.
Στη συνέχεια έτσι ώστε να αντιμετωπιστούν τα πιθανά κόστη ανακεφαλαιοποίησης τραπεζών, για τα οποία έχουν δεσμευθεί 10 δις στο Λουξεμβούργο, κατά τη διάρκεια του Φθινόπωρου θα υπάρξουν αξιολογήσεις της ποιότητας του ενεργητικού των ελληνικών τραπεζών καθώς και νέα stress test.
Τέλος τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια και το άνοιγμα της αγοράς τους θα αποφασιστεί στο μέλλον, όπως και η προστασία των πιο εκτεθειμένων καταθετών.