Η ακραία ζέστη, η οποία ενισχύεται από την κλιματική κρίση, απορροφά το νερό από την ευρωπαϊκή ήπειρο κατά τους θερινούς μήνες και επιδεινώνει σημαντικά την ξηρασία, σύμφωνα με νέα επιστημονική ανάλυση.
Τα διαδοχικά κύματα θερμοκρασιών-ρεκόρ έκαναν την υπερθερμασμένη ατμόσφαιρα να εξατμίζει με πολύ μεγαλύτερη ένταση το νερό από ποτάμια, λίμνες, εδάφη και φυτά. Οι συγκεκριμένες συνθήκες έγιναν 80 φορές πιθανότερες στη δυτική Ευρώπη και 40 φορές πιθανότερες στην ανατολική Ευρώπη εξαιτίας της υπερθέρμανσης του πλανήτη.
Η έντονη ξηρότητα του εδάφους στη δυτική Ευρώπη έγινε πέντε φορές πιθανότερη λόγω της ρύπανσης από τα ορυκτά καύσιμα, ενώ στην ανατολική Ευρώπη η πιθανότητα αυξήθηκε κατά 11 φορές.
Η ζέστη αλλάζει τον χαρακτήρα της ξηρασίας
Παραδοσιακά, οι ξηρασίες συνδέονταν κυρίως με τη μειωμένη βροχόπτωση. Ωστόσο, ο πιο πρόσφατος χειμώνας στη δυτική Ευρώπη ήταν ιδιαίτερα υγρός. Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι η κλιματική κρίση επαναπροσδιορίζει πλέον την έννοια της ξηρασίας, καθώς οι πολύ υψηλές θερμοκρασίες αποτέλεσαν τον κυριότερο παράγοντα κατά τη φετινή θερινή περίοδο.
Η σημερινή ξηρασία στη δυτική Ευρώπη χαρακτηρίζεται «ακραία». Χωρίς την ανθρωπογενή κλιματική αλλαγή, όμως, θα είχε ταξινομηθεί απλώς ως «μέτρια».
Η μελέτη αξιολόγησε τις συνθήκες έως το τέλος Ιουνίου, δηλαδή σε σχετικά πρώιμο στάδιο του καλοκαιριού. Παρ’ όλα αυτά, οι επιπτώσεις ήταν ήδη εκτεταμένες. Πολλές χώρες επέβαλαν έκτακτους περιορισμούς στη χρήση νερού, ενώ στις περισσότερες περιοχές της νότιας Αγγλίας τέθηκε σε ισχύ απαγόρευση χρήσης λάστιχου ποτίσματος.
Πυρκαγιές και βαριές απώλειες στη γεωργία
Φονικές δασικές πυρκαγιές έπληξαν την Ισπανία και τη Γαλλία, ενώ οι αγρότες βρέθηκαν αντιμέτωποι με ορισμένα από τα ξηρότερα εδάφη που έχουν καταγραφεί ποτέ.
Σε ολόκληρη την Ευρώπη αναμένεται να χαθούν περίπου 9 εκατ. τόνοι σιτηρών. Στη Γαλλία προβλέπεται η χειρότερη συγκομιδή αραβοσίτου των τελευταίων 50 ετών, ενώ οι αγρότες στη Ρουμανία έχουν χάσει καλλιέργειες σε έκταση άνω του 1 εκατ. εκταρίων.
Η παρατεταμένη ξηρασία δεν πλήττει μόνο την παραγωγή τροφίμων. Τα χαμηλά επίπεδα των ποταμών περιορίζουν την παραγωγή καθαρής υδροηλεκτρικής ενέργειας και δυσκολεύουν τις μεταφορές εμπορευμάτων με πλοία.
Η στάθμη του Ρήνου στο Λόμπιτ της Ολλανδίας έχει υποχωρήσει κάτω από το χαμηλότερο επίπεδο που είχε καταγραφεί κατά το θερμό καλοκαίρι του 1976.
Οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι οι διαταραχές αυτές μπορούν να οδηγήσουν σε αυξήσεις στις τιμές των τροφίμων και της ενέργειας, επιβαρύνοντας περισσότερο τα νοικοκυριά με χαμηλά εισοδήματα.
Η ατμόσφαιρα «ρουφά» την υγρασία
Οι ερευνητές διαπίστωσαν ισχυρή σύνδεση ανάμεσα στην ανθρωπογενή κλιματική αλλαγή και στην αυξανόμενη ξηρότητα των ευρωπαϊκών καλοκαιριών.
«Βλέπουμε πλέον ενισχυμένη τάση για ασυνήθιστη ξήρανση του εδάφους ήδη από την άνοιξη, πριν ακόμη αρχίσει το καλοκαίρι», δήλωσε ο Ντόμινικ Σουμάχερ από το Ομοσπονδιακό Πολυτεχνείο της Ζυρίχης.
Όπως εξήγησε, όσο αυξάνονται οι θερμοκρασίες τόσο μεγαλώνει γρήγορα η «δίψα» της ατμόσφαιρας, η οποία αφαιρεί υγρασία από ποτάμια, λίμνες, ταμιευτήρες και εδάφη. «Όσο θερμότερος γίνεται ο αέρας, τόσο περισσότερο ξεραίνει τα εδάφη», υπογράμμισε.
Η ξηρασία του 2026 εμφανίστηκε δύο μήνες νωρίτερα από εκείνη του 2022. Παράλληλα, η δυτική Ευρώπη αντιμετώπισε φέτος ιδιαίτερα επικίνδυνες συνθήκες για την εκδήλωση πυρκαγιών.
Σύμφωνα με τον Σουμάχερ, ο συνδυασμός μιας αρχικά υγρής περιόδου και μιας απότομης μετάβασης σε εξαιρετικά ξηρές συνθήκες δημιουργεί το ιδανικό υπόβαθρο για μια ακραία αντιπυρική περίοδο. Η αρχική υγρασία επιτρέπει την ανάπτυξη περισσότερης βλάστησης, η οποία αργότερα μετατρέπεται σε καύσιμη ύλη.
Ο κίνδυνος διπλασιασμού
Η Μάριαμ Ζακαρία, από το Imperial College του Λονδίνου και μέλος της ερευνητικής ομάδας, χαρακτήρισε ιδιαίτερα ανησυχητικό το γεγονός ότι οι συνθήκες αυτές εμφανίζονται ενώ η μέση παγκόσμια θερμοκρασία έχει αυξηθεί κατά 1,4 βαθμούς Κελσίου.
Εάν οι παγκόσμιες εκπομπές οδηγήσουν τη θερμοκρασία στους 2,8 βαθμούς Κελσίου, όπως προβλέπεται, η πιθανότητα εμφάνισης τόσο έντονων συνθηκών εξάτμισης θα μπορούσε να διπλασιαστεί.
Χωρίς γρήγορη και αποφασιστική μείωση των εκπομπών, η Ευρώπη οδεύει προς ένα μέλλον στο οποίο τα καυτά και ξηρά καλοκαίρια θα επαναλαμβάνονται ολοένα συχνότερα.
«Κόκκινος συναγερμός» για τον πλανήτη
Ο επικεφαλής του ΟΗΕ για το κλίμα, Σάιμον Στιλ, χαρακτήρισε την επιδείνωση των ξηρασιών «αδιαμφισβήτητο κόκκινο συναγερμό» ότι ο πλανήτης υπερθερμαίνεται.
Τόνισε ότι όσο η ανθρωπότητα συνεχίζει να καταναλώνει τεράστιες ποσότητες άνθρακα, πετρελαίου και φυσικού αερίου, οι ξηρασίες που προκαλούνται από την κλιματική αλλαγή θα γίνονται πιο έντονες και πιο δαπανηρές τόσο για τα νοικοκυριά όσο και για τις οικονομίες.
Η λύση, σύμφωνα με τον ίδιο, είναι η πολύ ταχύτερη μετάβαση στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας.
Τι εξέτασε η επιστημονική ανάλυση
Η ανάλυση πραγματοποιήθηκε από την επιστημονική κοινοπραξία World Weather Attribution, με τη χρήση μεθόδων που έχουν αξιολογηθεί από ανεξάρτητους επιστήμονες.
Για τη δυτική Ευρώπη εξετάστηκαν οι συνθήκες από τον Απρίλιο έως τον Ιούνιο στην Αγγλία, στη Γαλλία, στην Ισπανία, στην Πορτογαλία και στην Ιταλία.
Στην ανατολική Ευρώπη, όπου οι βροχοπτώσεις παραμένουν περιορισμένες εδώ και έναν χρόνο, η ανάλυση κάλυψε τους τελευταίους 12 μήνες και 15 χώρες, από το Βέλγιο έως την Εσθονία.
Οι ερευνητές χρησιμοποίησαν μετεωρολογικές παρατηρήσεις και κλιματικά μοντέλα, συγκρίνοντας τις σημερινές συνθήκες με εκείνες που θα επικρατούσαν σε έναν κόσμο χωρίς την αύξηση της θερμοκρασίας κατά 1,4 βαθμούς Κελσίου.
Το συμπέρασμα ήταν ότι και στις δύο περιοχές η ανθρωπογενής κλιματική αλλαγή έκανε την ξηρασία του 2026 σοβαρότερη.
Χιλιάδες θάνατοι και κόστος άνω του 1 δισ. στερλινών
Το κύμα καύσωνα στα τέλη Ιουνίου ήταν το χειρότερο που έχει καταγραφεί ποτέ στην Ευρώπη και, σύμφωνα με προηγούμενη ανάλυση, θα ήταν αδύνατο χωρίς την κλιματική κρίση.
Εκτιμάται ότι περίπου 20.000 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους στην Ευρώπη εξαιτίας των υψηλών θερμοκρασιών, μεταξύ των οποίων περίπου 2.200 στην Αγγλία και την Ουαλία.
Ξεχωριστή μελέτη υπολόγισε ότι οι χαμένες εργατοώρες λόγω της ακραίας ζέστης κόστισαν μόνο στη βρετανική οικονομία περισσότερα από 1 δισ. στερλίνες.
Ο Τομ Λάνκαστερ, από τη βρετανική Μονάδα Πληροφοριών για την Ενέργεια και το Κλίμα, υπογράμμισε ότι τα κύματα καύσωνα αποτελούν υπενθύμιση πως η κλιματική αλλαγή δεν είναι πρόβλημα του μέλλοντος, αλλά του παρόντος.
Όπως ανέφερε, πλήττει ήδη τα θεμέλια του τρόπου ζωής μας, και ιδιαίτερα την ασφαλή πρόσβαση σε νερό για πόση και για την παραγωγή τροφίμων.
Η Έλεν Γουέικαμ, πρόεδρος της Εθνικής Ομάδας Ξηρασίας της Αγγλίας, επισήμανε ότι ο ξηρός καιρός μειώνει τα διαθέσιμα αποθέματα νερού, ενώ οι υψηλές θερμοκρασίες αυξάνουν παράλληλα την κατανάλωσή του. «Πρόκειται για έναν ιδιαίτερα δύσκολο συνδυασμό», τόνισε.
Διαβάστε ακόμη
Τουρισμός για Ολους: Πώς μπορείτε να εξασφαλίσετε επιδότηση έως 600 ευρώ για διακοπές
Εγκαταλελειμμένοι οικισμοί: Πώς θα γίνουν οι οργανωμένες επεκτάσεις
Ευρώπη: Τα φωτοβολταϊκά χωρίς αποθήκευση εκτοξεύουν τις τιμές ρεύματος
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα