Σε πανευρωπαϊκό κύμα κινητοποιήσεων κατά της ανεξέλεγκτης επέκτασης των data centers εξελίσσονται οι αντιδράσεις για τις τεράστιες επενδύσεις στην τεχνητή νοημοσύνη, με χιλιάδες πολίτες να βγαίνουν στους δρόμους, ζητώντας να μπει «φρένο» στην κατασκευή νέων εγκαταστάσεων. Οι διαδηλώσεις κορυφώθηκαν το Σάββατο σε αρκετές ευρωπαϊκές χώρες, στον απόηχο της εισβολής περισσότερων από 100 διαδηλωτών σε εργοτάξιο της Microsoft στο Άμστερνταμ, μία ημέρα νωρίτερα.
Πίσω από τις κινητοποιήσεις βρίσκεται η νέα πανευρωπαϊκή εκστρατεία «Stop Dirty Data Centres», ένας συνασπισμός οργανώσεων για την προστασία του περιβάλλοντος, την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής και την ενίσχυση της τοπικής δημοκρατίας. Στην εκστρατεία συμμετέχουν περισσότερες από 100 οργανώσεις, με δράσεις διαμαρτυρίας σε τουλάχιστον 15 ευρωπαϊκές χώρες, μεταφέροντας στην Ευρώπη το κύμα αντιδράσεων που έχει ήδη αναπτυχθεί στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Στο Δουβλίνο, περίπου 2.000 άνθρωποι συμμετείχαν σε πορεία, σύμφωνα με τον ιρλανδικό ραδιοτηλεοπτικό οργανισμό RTE, ενώ στο Ελσίνκι συγκεντρώθηκαν περίπου 1.300 διαδηλωτές, όπως μετέδωσε η φινλανδική τηλεόραση YLE. Κινητοποιήσεις πραγματοποιήθηκαν και σε μικρότερες πόλεις της Φινλανδίας.
Οι διοργανωτές δηλώνουν ότι επιδιώκουν «να σταματήσουν την ανεξέλεγκτη επέκταση των κέντρων δεδομένων τεχνητής νοημοσύνης και να αποτρέψουν το ενδεχόμενο η δημοκρατία μας να καταστεί όμηρος των συμφερόντων της μεγάλης τεχνολογικής βιομηχανίας».
Οργανώσεις από τη Σκωτία και την Ισπανία έως τη Γαλλία και τη Δανία ζητούν την επιβολή μορατόριουμ στην κατασκευή νέων data centers, μέχρι να αποφασίσουν οι ίδιοι οι πολίτες, μέσα από δημοκρατικές διαδικασίες, ποιες υποδομές είναι πραγματικά αναγκαίες.
Όπως αναφέρουν, στόχος είναι να διασφαλιστεί ότι «η τεχνητή νοημοσύνη και τα κέντρα δεδομένων θα εξυπηρετούν τους ανθρώπους και τον πλανήτη και όχι την ιδιωτική απληστία».
Η εισβολή στη Microsoft και το ενεργειακό αποτύπωμα των data centers
Η ένταση των αντιδράσεων έγινε ιδιαίτερα εμφανής την Παρασκευή στο Άμστερνταμ, όπου εκατοντάδες διαδηλωτές συγκεντρώθηκαν έξω από εργοτάξιο της Microsoft, με περισσότερους από 100 να καταφέρνουν να εισβάλουν στις εγκαταστάσεις.
Κατά τη διάρκεια της κινητοποίησης σημειώθηκαν συγκρούσεις με την αστυνομία, ενώ οι αρχές προχώρησαν σε μία σύλληψη. Το περιστατικό αποτέλεσε μία από τις πιο χαρακτηριστικές εκδηλώσεις της πανευρωπαϊκής εκστρατείας, αναδεικνύοντας την αυξανόμενη αντίθεση τοπικών κοινωνιών στην ανάπτυξη νέων υποδομών τεχνητής νοημοσύνης.
Η κατασκευή data centers επιταχύνεται σε παγκόσμιο επίπεδο, καθώς οι μεγαλύτερες τεχνολογικές εταιρείες δαπανούν εκατοντάδες δισεκατομμύρια δολάρια για υποδομές που υποστηρίζουν τη λειτουργία και την εκπαίδευση συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης.
Ωστόσο, η ταχύτητα αυτής της επέκτασης προκαλεί έντονες ανησυχίες για την κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας, τη δέσμευση μεγάλων εκτάσεων γης και την αύξηση του ενεργειακού κόστους. Παράλληλα, οι τοπικές κοινωνίες αμφισβητούν κατά πόσο οι επενδύσεις αυτές θα δημιουργήσουν ουσιαστικά και διαρκή οικονομικά οφέλη για τους κατοίκους.
Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση της Ιρλανδίας, η οποία έχει προσελκύσει τεράστιες επενδύσεις από αμερικανικούς τεχνολογικούς κολοσσούς, όπως η Microsoft, η Amazon.com και η Google της Alphabet, εξελισσόμενη σε έναν από τους μεγαλύτερους ευρωπαϊκούς κόμβους data centers.
Σύμφωνα με την επίσημη στατιστική υπηρεσία της χώρας, τα κέντρα δεδομένων αντιπροσώπευαν το 23% της συνολικής καταγεγραμμένης κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας στην Ιρλανδία το 2025, ποσοστό που αποτυπώνει το μέγεθος των ενεργειακών απαιτήσεων του κλάδου.
Στο στόχαστρο η Google – Επενδύσεις 80 δισ. ευρώ στη Φινλανδία
Στη Φινλανδία, οι αντιδράσεις εντείνονται παρά το πρωτοφανές επενδυτικό ενδιαφέρον που συγκεντρώνει η χώρα. Το Σάββατο, διαδηλωτές πραγματοποίησαν πορεία προς τα γραφεία της Google και το κοινοβούλιο στο κέντρο του Ελσίνκι, σύμφωνα με το YLE.
Τον περασμένο Σεπτέμβριο, η Google ανακοίνωσε τη μεγαλύτερη επένδυσή της στην Ευρώπη μέχρι σήμερα, ύψους 13 δισ. ευρώ (14,5 δισ. δολαρίων), με στόχο την επέκταση υφιστάμενου κέντρου δεδομένων και την κατασκευή δύο νέων εγκαταστάσεων στη Φινλανδία.
Σύμφωνα με τη Συνομοσπονδία Φινλανδικών Βιομηχανιών, επενδύσεις συνολικής αξίας περίπου 80 δισ. ευρώ σε κέντρα δεδομένων βρίσκονται ήδη σε διάφορα στάδια σχεδιασμού και κατασκευής στη χώρα.
Παρά το μέγεθος των κεφαλαίων που προσελκύει ο κλάδος, η κοινή γνώμη εμφανίζεται ολοένα πιο επιφυλακτική, ιδιαίτερα μετά τις αποκαλύψεις ότι εκπρόσωποι της Google είχαν προχωρήσει σε αποψίλωση δασικής έκτασης, απομάκρυνση του επιφανειακού εδάφους και κατασκευή δρόμων σε μία από τις τοποθεσίες, πριν ολοκληρωθεί η προβλεπόμενη μελέτη περιβαλλοντικών επιπτώσεων.
Η εταιρεία που κατασκευάζει την εγκατάσταση βρίσκεται αντιμέτωπη με ποινική έρευνα, ενώ η φινλανδική κυβέρνηση προωθεί νέα νομοθεσία με στόχο τον αυστηρότερο έλεγχο της επέκτασης των υποδομών τεχνητής νοημοσύνης.
Το κύμα διαμαρτυριών στην Ευρώπη ακολουθεί τις αντίστοιχες αντιδράσεις στις Ηνωμένες Πολιτείες, όπου η εξάπλωση των data centers αναδείχθηκε σε σημαντικό ζήτημα στις πρόσφατες ενδιάμεσες εκλογές.
Σε αρκετές αμερικανικές πολιτείες, οι ψηφοφόροι επέλεξαν τοπικούς αξιωματούχους που είχαν δεσμευτεί να σταματήσουν ή να αναστείλουν την κατασκευή νέων κέντρων δεδομένων, ενισχύοντας την πολιτική πίεση προς τις τεχνολογικές εταιρείες.
Έτσι, η συζήτηση για την ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης αποκτά πλέον μια νέα διάσταση και στις δύο πλευρές του Ατλαντικού, με επίκεντρο όχι μόνο το ύψος των επενδύσεων, αλλά και το ενεργειακό, περιβαλλοντικό και κοινωνικό κόστος της ραγδαίας επέκτασης των data centers.