Των Φρίξου Δρακοντίδη, Αναστασίας Αργυριάδου
Πληρώνεις 540 ευρώ. Γράφεσαι. Μετά πείθεις δύο γνωστούς σου να γραφτούν κι εκείνοι. Πληρώνουν. Αυτοί φέρνουν άλλους δύο γνωστούς τους και οι δύο γνωστοί φέρνουν άλλους δύο δικούς τους γνωστούς. Στο τέλος, αν καταφέρεις να μαζέψεις 42 γνωστούς γνωστών, η εταιρεία θα σου στείλει με το ταχυδρομείο πλάκες χρυσού αξίας 7.000 ευρώ! Ακούγεται εντυπωσιακό; Καλύτερα να κρατήσετε μια επιφύλαξη. Το γιατί θα το διαβάσετε παρακάτω.
Στις παρουσιάσεις που πήγαμε εμείς, σε δύο από τις δεκάδες που γίνονται ταυτόχρονα σε όλη την Ελλάδα από διάφορες εταιρείες που υπόσχονται «εύκολα και γρήγορα χρήματα» με το σύστημα της «πυραμίδας», οι «συνεργάτες» τους μόνο από μια εταιρεία υποτίθεται ότι ξεπερνούν τα 5.000 άτομα, ενώ τα στελέχη τους που κάνουν τις παρουσιάσεις των πρότζεκτ έχουν έτοιμες απαντήσεις για κάθε ερώτηση. Μέχρι και πώς θα κρύψεις από την Εφορία το εισόδημά σου. Στην Αθήνα, σε ένα καφέ στο «Mall» του Αμαρουσίου, και στη Θεσσαλονίκη, στο πατάρι ενός φαστφουντάδικου, παρακολουθήσαμε το σεμινάριο της «χρυσής ευκαιρίας» που υπόσχεται πολύ εύκολο και αφορολόγητο χρήμα.
Με πλάκες χρυσού στις τσέπες
Στην Ελλάδα της κρίσης, της φτώχειας και της ανεργίας του 27%, ανάμεσα στο παρεμπόριο, τη μαύρη εργασία και τις ουρές αναπτύσσονται και οι «πυραμίδες». Υπόσχονται κέρδη σε χρυσό και υποστηρίζουν ότι πίσω απ’ όλα αυτά βρίσκονται πανίσχυροι Γερμανοί μέτοχοι, πιστοποιημένα θησαυροφυλάκια και υποκαταστήματα στο Ντουμπάι και σε άλλα εμιράτα. Οι Ελληνες εκπρόσωποι των εταιρειών κυκλοφορούν στις παρουσιάσεις με πλάκες χρυσού στις τσέπες τους και τις επιδεικνύουν σε κάθε ευκαιρία ώστε να εντυπωσιάσουν και να πείσουν τους ενδιαφερόμενους για τη φερεγγυότητα της επένδυσής τους. Την υπόθεση παρακολουθεί στενά το ΣΔΟΕ, καθώς οι εταιρείες δεν υπόσχονται μόνο εύκολο χρήμα αλλά και αφορολόγητα κέρδη, αποκαλύπτοντας στους ενδιαφερόμενους τα «παραθυράκια» του νόμου που θα τους κρατήσουν ασφαλείς από την τσιμπίδα της Εφορίας. Τις τελευταίες ημέρες μάλιστα επιχειρούν μπαράζ ενημερωτικών συναντήσεων σε Αθήνα, Θεσσαλονίκη και άλλες πόλεις μαζεύοντας τους ενδιαφερόμενους σε κάθε πιθανό και απίθανο σημείο: σε σπίτια, σε καφετέριες, σε φαστφουντάδικα, μέχρι και σε πάρκα.
Πώς δουλεύει το κόλπο
Χαρακτηριστικό παράδειγμα, η δράση μιας εταιρείας που δραστηριοποιείται στην Ελλάδα τους τελευταίους οκτώ μήνες με την επωνυμία Em Goldex. Η εταιρεία, παρά την έντονη δραστηριότητά της, παραδόξως δεν έχει γραφεία στην Ελλάδα. Ολα γίνονται, όπως υποστηρίζουν οι εκπρόσωποί της, μέσω του Ιντερνετ, και πιστεύουν ότι δεν χρειάζονται διαφήμιση, αφού στην περίπτωσή τους λειτουργεί η μέθοδος «από στόμα σε στόμα».
«Εμείς χρησιμοποιούμε το Word of Mouth. Δεν υπάρχει καλύτερος τρόπος για να πλασάρεις το εμπόρευμά σου», εξηγεί ένας εκ των βασικών συνεργατών της εταιρείας κατά τη διάρκεια μιας τυπικής ενημέρωσης για τα οικονομικά οφέλη που μπορεί να έχεις αν αποφασίσεις να καταθέσεις 150 ή 540 ευρώ (ανάλογα με το πρόγραμμα που θα επιλέξεις) προκειμένου να μπεις στο παιχνίδι. «Αυτά τα χρήματα είναι η προκαταβολή σου για να μπεις στο σύστημα μπόνους-ανταμοιβών της εταιρείας», εξηγεί και συνεχίζει:
«Δείτε το ως μια προκαταβολή για αγορά χρυσού αξίας 7.000 ευρώ. Σκοπός είναι να πείσεις άλλους δύο να αγοράσουν χρυσό και να βάλουν επίσης από 150 ευρώ. Αυτοί με τη σειρά τους πρέπει να φέρουν από δύο ακόμα άτομα ο καθένας και ούτω καθεξής. Μόλις η ομάδα σου συμπληρώσει 42 άτομα, τότε 7.000 ευρώ σε πλάκες χρυσού είναι δικές σου και θα σου αποσταλούν μέσω ταχυδρομείου. Αν σταματήσεις στα 14 άτομα, κερδίζεις 3.255 ευρώ. Το σύστημα αυτό μπορεί να επαναλαμβάνεται κάθε δύο ή τρεις μήνες». «Αν δεν καταφέρεις να βρεις τα δύο άτομα, τότε λαμβάνεις τα χρήματα που επένδυσες σε μορφή χρυσού ή σε μετρητά, εφόσον προλάβεις, βέβαια, την προθεσμία των 14 ημερών», διευκρινίζουν οι κουστουμαρισμένοι εκπρόσωποι της εταιρείας.
Το ραντεβού στο «Mall»
«Ερχομαι να σε βρω όπου θες εσύ, απλά να υπάρχει πρόσβαση μέσω τρένου ή μετρό», είπε στο τηλέφωνο ο κύριος Νίκος, όπως συστήθηκε ο συνεργάτης της Em Goldex. Το ραντεβού, τελικά, κλείστηκε στο «Mall» του Αμαρουσίου, σε ένα από τα καφέ του τρίτου ορόφου. Ο κύριος Νίκος διαθέτει την τυπική εμφάνιση ενός καλοσυντηρημένου πενηντάρη που έχει περάσει πολλές εργατοώρες δουλεύοντας στο πολυεπίπεδο μάρκετινγκ. Σημειολογική λεπτομέρεια της εμφάνισής του, το Rolex που φοράει στο αριστερό του χέρι, απόδειξη μιας επιτυχημένης επαγγελματικής πορείας που απογειώθηκε, όπως είπε, μετά την ενασχόλησή του με την «πυραμίδα» του χρυσού. Μέσα σε θήκες δεμένες στη ζώνη του παντελονιού του τα δύο κινητά του τηλέφωνα χτυπούν ασταμάτητα καθ’ όλη τη διάρκεια της συνάντησης: «Μαρία, δεν μπορώ να μιλήσω τώρα, είμαι σε ραντεβού…», «Κώστα, θα σε πάρω εγώ σε μισή ώρα, μόλις τελειώσω την παρουσίαση», λέει στο τηλέφωνο. Το λάπτοπ που αφήνει στρατηγικά πάνω στο τραπέζι, μέσα σε δερμάτινη ειδική θήκη, ενισχύει το προφίλ του σωστού επαγγελματία. Ζητάει συγγνώμη για τα συνεχή τηλεφωνήματα και ξεκινάει την παρουσίασή του με τη συγκινητική ιστορία του Σεργκέι. «Αυτή η ιστορία ξεκίνησε από έναν Μολδαβό, τον Σεργκέι. Είχε μόλις χάσει τη δουλειά του στην Ελλάδα και έψαχνε στο Ιντερνετ για να βρει καμιά ευκαιρία. Αυτός, λοιπόν, έπεσε πάνω στην εταιρεία μας και βρήκε τους επτά Γερμανούς ιδρυτές της, εκ των οποίων οι τρεις έχουν ρωσική καταγωγή. Σήμερα ο Σεργκέι θεωρείται από τους πιο επιτυχημένους και πιο πλούσιους», λέει, ενώ στην ερώτηση αν θα μπορούσαμε να συναντήσουμε τον ίδιο τον Σεργκέι για να εμπνευστούμε από την ιστορία του, η απάντηση είναι άμεση: «Ασφαλώς. Εχω και τη δυνατότητα να σας δείξω τα νούμερα που κάνει στο πρόγραμμα».
Ξαφνικά η συνάντησή μας διακόπτεται από μια νεαρή γυναίκα «Από δω η γυναίκα μου», λέει με ενθουσιασμό… Ακολουθούν κάποιες τυπικές συστάσεις, η σύζυγος αφοσιώνεται στο iPad της και η συζήτηση με τον «γκουρού» του multilevel marketing συνεχίζεται. Κάθε του κουβέντα, κάθε του κίνηση δείχνει να είναι υπολογισμένη. Είναι πολύ σημαντικό για εκείνον να νιώσουμε ασφάλεια, να καταλάβουμε ότι η δουλειά είναι επαγγελματική, ότι η εταιρεία είναι μεγάλη και ότι τα κέρδη είναι εξασφαλισμένα. Oταν βλέπει ότι χρειαζόμαστε περισσότερα επιχειρήματα βάζει μπροστά το plan B. Είναι η ώρα να μιλήσει με ονόματα και διευθύνσεις.
Κάθεται πιο ψηλά στην καρέκλα του, ανεβάζει τον τόνο της φωνής του και ξεκινάει: «Η εταιρεία έχει έδρα τη Γερμανία. Εκεί βρίσκεται το πιστοποιημένο θησαυροφυλάκιο της Pro Aurum στο οποίο φυλάσσεται ο χρυσός της εταιρείας. Διαθέτει και μεγάλο υποκατάστημα στο Ντουμπάι». Δείχνει τις φωτογραφίες τού ουρανοξύστη που φιλοξενεί τα γραφεία, τις οποίες έχει στο λάπτοπ του. Με το δάχτυλό του ακουμπάει την οθόνη για να δείξει μέχρι και τον όροφο που βρίσκονται τα γραφεία στον ουρανοξύστη. Προφανώς έχει πάει, τα έχει δει, αλλά δεν λέει περισσότερες λεπτομέρειες.
Δεν χρειάζεται να είναι κανείς ιδιαίτερα παρατηρητικός για να διαπιστώσει σερφάροντας στην ιστοσελίδα της εταιρείας ότι το τηλέφωνο στα υποτιθέμενα γραφεία στο Ντουμπάι αντιστοιχεί σε αριθμό του Λονδίνου, έχοντας μπροστά τον κωδικό 0044. Αν τηλεφωνήσεις μάλιστα στο νούμερο αυτό ακούγεται μόνο ένα ηχογραφημένο μήνυμα: «Το πρόσωπο με το οποίο θέλετε να επικοινωνήσετε δεν είναι διαθέσιμο». Και δυστυχώς, δεν είναι ποτέ.
Η συνάντηση στο πατάρι
Σε κεντρικό δρόμο της Θεσσαλονίκης, στο πατάρι ενός φαστφουντάδικου, έχει συγκεντρωθεί μια ομάδα ανδρών και γυναικών προκειμένου να ενημερωθεί για το φιλόδοξο πρότζεκτ με την αγορά χρυσού. Σε αυτή τη συνάντηση χρέη μέντορα εκτελεί ένας κύριος ονόματι Σταμάτης.
Η επιλογή του χώρου δεν είναι ιδανική, αφού το μεγαλοστέλεχος που κυκλοφορεί με πλακέτες χρυσού στην τσάντα δεν έχει φροντίσει να κλείσει τον χώρο για την πριβέ παρουσίαση. Ετσι, οι κουβέντες για χλιδάτους ουρανοξύστες στην Ανατολή και θησαυροφυλάκια γεμάτα με χρυσάφι χάνονται ανάμεσα στα γέλια, τις φωνές και τις πατημένες πατάτες του παιδικού πάρτι που γίνεται ταυτόχρονα στον ίδιο χώρο. Επίσης, επειδή δεν υπήρχε κάλυψη WiFi, το πρόγραμμα της παρουσίασης μέσω Ιντερνετ, συνολικής διάρκειας 20 λεπτών, δεν είναι δυνατό να προβληθεί. Οπότε με συνοπτικές διαδικασίες ο κύριος Σταμάτης αποφασίζει να στηριχθεί στις δικές του δυνάμεις για να παρουσιάσει την «ευκαιρία», ξεκινώντας από την περιγραφή του περιβόητου θησαυροφυλακίου όπου φυλάσσεται ο χρυσός της εταιρείας. Μόνο που σε αυτό το σημείο ο κύριος Σταμάτης και ο κύριος Νίκος έχουν αντικρουόμενες πληροφορίες.
«Το θησαυροφυλάκιο της εταιρείας βρίσκεται στο Ντουμπάι», υποστηρίζει ο κύριος Σταμάτης, αντίθετα με τον συνεργάτη του στην Αθήνα που μιλούσε για ένα μεγάλο θησαυροφυλάκιο στη Γερμανία. Πάντως οι φωτογραφίες με τους ουρανοξύστες στο Ντουμπάι είναι ίδιες.
Στην πορεία ο εκπρόσωπος της Θεσσαλονίκης εξήγησε αναλυτικά το πρόγραμμα και τον τρόπο με τον οποίο κάποιος μπορεί να επωφεληθεί. Στη συνέχεια δέχτηκε ερωτήσεις.
«Μήπως έχετε μαζί σας καμιά πλάκα χρυσού από αυτές που μας λέτε ότι θα κερδίσουμε; Οχι τίποτ’ άλλο, αλλά έχω δύσπιστο άνδρα και θα μου ζητήσει χειροπιαστές αποδείξεις», τον ρώτησε η δημοσιογράφος του «ΘΕΜΑτος».
Εκείνος, όχι μόνο δεν έδειξε να αιφνιδιάζεται, αλλά με μια κίνηση που απέπνεε σιγουριά και αυτοπεποίθηση έβγαλε από την τσέπη του μια πλάκα χρυσού 2 γραμμαρίων και την άφησε πάνω στο τραπέζι του φαστ-φουντ ανάμεσα στην κέτσαπ και τη μουστάρδα. «Μπορούμε να τη φωτογραφίσουμε;», τον ρώτησε η δημοσιογράφος. «Και βέβαια», απάντησε εκείνος. «Μόλις μου τη στείλανε από το θησαυροφυλάκιο μέσω ταχυδρομείου», πρόσθεσε.
Παρ’ όλα αυτά, ούτε στην Αθήνα ούτε στη Θεσσαλονίκη οι εκπρόσωποι της εταιρείας γνώριζαν τα ονόματα των υποτιθέμενων επτά Γερμανών ιδιοκτητών της. «Αν ενδιαφέρεστε να τα μάθετε, δεν είναι τίποτα να ψάξουμε στο Ιντερνετ για να τα βρούμε», ήταν η απάντηση που έδωσαν.
Στο τέλος της συνάντησης μοιράστηκε στο κοινό μια πρόχειρη φόρμα εγγραφής κομμένη βιαστικά με χάρακα. Τους ζητούσε να συμπληρώσουν τα προσωπικά τους στοιχεία, ονοματεπώνυμο, διεύθυνση, σταθερό και κινητό τηλέφωνο, e-mail και ημερομηνία γέννησης… «Τον αστρολογικό μας χάρτη θα βγάλεις;» σχολίασε αστειευόμενος ένας εκ των παρευρισκομένων.