Της Σοφίας Νέτα
Ο πόνος στη μέση (οσφυαλγία) θα εμφανιστεί στο 50-80% των ενηλίκων, τουλάχιστον μία φορά στη ζωή τους. Το οικονομικό και κοινωνικό κόστος της οσφυαλγίας φαίνεται από μελέτες να είναι πολύ σημαντικό, λόγω της απουσίας από την εργασία, της μη δυνατότητας για εργασία στην παραγωγική ηλικία και της χρήσης υπηρεσιών υγείας (φαρμακευτικής, ιατρικής).
Τα παραπάνω μας επισημαίνει ο ορθοπεδικός χειρουργός Ανδρέας Μοράκης, τονίζοντας πως σύμφωνα με υπολογισμούς «στις χώρες της Δυτικής Ευρώπης και Βόρειας Αμερικής, το ποσοστό των ατόμων που αδυνατούν να εργαστούν εξαιτίας της οσφυαλγίας κυμαίνεται από 2% έως και 8%. Στις ΗΠΑ, η οσφυαλγία αποτελεί την πρώτη αιτία ανικανότητας προς εργασία στα άτομα ηλικίας κάτω των 45 ετών. Στη Μ. Βρετανία το ετήσιο κόστος του πόνου στη μέση για το Εθνικό Σύστημα Υγείας (NHS) και το Σύστημα Κοινωνικής Ασφάλισης (DSS) ανέρχεται στα 300 εκατομμύρια λίρες. Στη Γερμανία το 20% των αναρρωτικών αδειών οφείλεται στον πόνο στη μέση, ενώ στην Ελλάδα το ποσοστό υπολογίζεται ότι είναι αρκετά μεγαλύτερο.»
Οι κυριότεροι παράγοντες κινδύνου για να εμφανιστεί πόνος στη μέση, αναφέρει ο κ. Μοράκης, είναι η κληρονομικότητα, το αυξημένο σωματικό βάρος, η έλλειψη άσκησης, η ηλικία, το είδος της εργασίας και οι ψυχολογικοί παράγοντες. Η ύπαρξη σοβαρότερων προβλημάτων υγείας που μπορεί να εκδηλωθούν με πόνο στη μέση, (π.χ. όγκοι, φλεγμονές, κατάγματα), θα πρέπει να αποκλείονται μετά από επίσκεψη στον ειδικό ιατρό.
Το είδος της εργασίας φαίνεται ότι παίζει σημαντικό ρόλο στην πρόκληση της οσφυαλγίας. Οι χειρωνακτικές εργασίες και κυρίως αυτές που σχετίζονται με ανύψωση φορτίων, παρατεταμένη ορθοστασία, έκθεση σε κραδασμούς (χειρισμός κομπρεσέρ), αγροτικές εργασίες με πολύωρο σκύψιμο, προκαλούν πιο συχνά πόνους στη μέση και συνοδεύονται από πρώιμη εκφύλιση της σπονδυλικής στήλης. Το πρόβλημα είναι πιο έντονο στις γυναίκες, πιθανώς λόγω του πιο αδύνατου μυϊκού συστήματος και απαντάται πιο συχνά όσο αυξάνεται η ηλικία.
Σε όσους κάνουν καθιστική εργασία ο πόνος στη μέση σχετίζεται κυρίως με την εργονομία του εργασιακού χώρου, τη χαλαρότητα των μυών γύρω από τη μέση (κοιλιακοί, ραχιαίοι, ιερονωτιαίοι, γλουτιαίοι), την έλλειψη διαλειμμάτων (π.χ. πολύωρη παραμονή μπροστά σε υπολογιστή), καθώς και με την έλλειψη ικανοποίησης από την εργασία, που μπορεί να οδηγήσει από ήπιες μορφές άγχους και κατάθλιψης, μέχρι σοβαρότερες ψυχικές διαταραχές.
«Η πρόληψη», τονίζει ο κ. Μοράκης, «μπορεί να μετριάσει το ποσοστό εμφάνισης πόνου στη μέση που σχετίζεται με την εργασία. Η άσκηση, με την ενίσχυση κυρίως των μυών της μέσης, μπορεί να επιβραδύνει την εκφύλιση της σπονδυλικής στήλης και να προφυλάξει από μικροτραυματισμούς. Τα συχνά διαλείμματα με διατάσεις είναι επίσης αρκετά ωφέλιμα. Στην καθιστική εργασία σημαντική είναι η εργονομία του χώρου και σημασία πρέπει να δίνεται στη στήριξη της σπονδυλικής στήλης.
Με τη σωστή ενημέρωση έχει αρχίσει να γίνεται κατανοητό, ότι όλα τα είδη εργασίας προϋποθέτουν καλή φυσική κατάσταση και άσκηση και ότι η πρόληψη είναι αρκετά σημαντική για την αποφυγή χρόνιων πόνων στη σπονδυλική στήλη.»