Του Δημήτρη Μαρκόπουλου
Ανοίγει, σύμφωνα με όλες τις ενδείξεις, το θέμα της απελευθέρωσης πώλησης μη συνταγογραφούμενων φαρμάκων, των επονομαζόμενων Over-the-counter (OTC) σκευασμάτων για τα οποία δεν απαιτείται συνταγή γιατρού. Υπό την κοινωνική πίεση για φθηνότερα φάρμακα και μεγαλύτερη εξοικονόμηση πόρων για τον ΕΟΠΥΥ και το υπουργείο Υγείας, ήδη προχωρά η μελέτη των ευεργετικών αποτελεσμάτων που θα έχει η πώληση τέτοιων σκευασμάτων στο σύνολο της λιανικής και όχι μόνο στα φαρμακεία. Στο πλαίσιο αυτό εκτιμάται ότι η επέκταση των φαρμακευτικών προϊόντων που πρέπει να θεωρούνται ως OTC (μη συνταγογραφούμενα) από μόλις τέσσερις κατηγορίες σήμερα σε 13-15, όμοια με άλλες χώρες όπως το Ηνωμένο Βασίλειο και η Γερμανία, και η παράλληλη επέκταση των διαθέσιμων καναλιών πώλησης (π.χ. τα σούπερ μάρκετ) δημιουργεί σημαντικά οφέλη. Οι τελευταίες μελέτες μάλιστα αποδεικνύουν πως οι τιμές αυτών των φαρμάκων με το άνοιγμα των καναλιών πώλησης θα σημειώσουν δραστική πτώση κατά 15% (συνολική εξοικονόμηση 154 εκατ. ευρώ για τις δαπάνες), ενώ στο επίπεδο των συνολικών δημοσίων εξόδων θα υπάρξει επί της ουσίας εξοικονόμηση πόρων που μπορεί να φτάσει τα 250 εκατ. ευρώ. Κι αυτό θα γίνει ελαχιστοποιώντας το κόστος της φαρμακευτικής δαπάνης για το Δημόσιο, αποφεύγοντας οι ασθενείς τις επισκέψεις στους γιατρούς, με τη μείωση του χαμένου χρόνου εργασίας λόγω του διευρυμένου δικτύου πωλήσεων και φυσικά με την πτώση των τιμών.
Σύμφωνα με παλαιότερη μελέτη του ΙΟΒΕ, μόνο η μετατροπή του 5% των συνταγογραφούμενων φαρμάκων σε μη συνταγογραφούμενα θα επέφερε όφελος 141 εκατ. ευρώ, ενώ το όφελος εκτιμάται στο 0,1% του ΑΕΠ. Με την απελευθέρωση φαίνεται ότι η αγορά των OTCs θα φτάσει στο 16%-17% της συνολικής φαρμακευτικής αγοράς από το 10%-11% που είναι τώρα. Σε μια τέτοια περίπτωση και βάσει των στατιστικών δεδομένων, θα ανέβει η αγορά των OTCs στα 550 εκατ. ευρώ (από 350 εκατ. ευρώ), γεγονός που αυτόματα σημαίνει άμεση εξοικονόμηση για τον ΕΟΠΥΥ της τάξης των 150-200 εκατ. ευρώ.
Επίσης, σύμφωνα με εκτιμήσεις της φαρμακευτικής αγοράς, που φαίνεται να επιδιώκει το άνοιγμα αυτό, θα μειωθούν οι τιμές κατά 10%, άρα θα υπάρξει άμεση εξοικονόμηση για τους καταναλωτές ασθενείς της τάξης των 25-40 εκατ. ευρώ ετησίως. Κι αυτό καθώς τα μεγαλύτερα κανάλια πώλησης θα οδηγήσουν σε ευκολία αγορών τους καταναλωτές. Ενα άλλο μετρήσιμο μέγεθος είναι ότι θα υπάρξει πρόσθετη εξοικονόμηση 110-120 εκατ. ευρώ για την εθνική οικονομία λόγω της αποφυγής επισκέψεων στους γιατρούς, ενώ θα δημιουργηθούν νέες θέσεις εργασίας (εκτιμώνται σε πάνω από 2.000) σε εξειδικευμένο επιστημονικό προσωπικό στις εταιρείες παραγωγής των φαρμάκων αυτών, αλλά και στο απελευθερωμένο χονδρεμπορικό και λιανεμπορικό δίκτυο.
Οι κατηγορίες
Πρόκειται για τις ακόλουθες ομάδες φαρμάκων: αναλγητικά, αντισηπτικά, βιταμίνες και συμπληρώματα διατροφής, φαρμακευτική αγωγή για τον βήχα, τη γρίπη και το πεπτικό σύστημα, δερματολογικά προϊόντα, οφθαλμολογικά προϊόντα και ρυθμιστές ύπνου. Η ελληνική αγορά εκτιμάται σήμερα σε τιμές χονδρικής στα 380 εκατ. ευρώ από τον ΕΦΕΧ (Σύνδεσμος Εταιρειών Φαρμάκων Ευρείας Χρήσεως) και περίπου 371,5 εκατ. ευρώ το 2012 σε τιμές λιανικής πώλησης από τον AESGP, τον διεθνή φορέα (έναντι 419,1 εκατ. ευρώ το 2010). Η ελληνική αγορά OTC, δε, θεωρείται μία από τις πιο υπερ-ρυθμισμένες στην Ε.Ε. Θα πρέπει να σημειώσουμε ότι η απελευθέρωση των καναλιών πώλησης -διαθεση φαρμάκων όχι μόνο από τα φαρμακεία, αλλά και από άλλα σημεία- έχει ιστορικό προηγούμενο, καθώς με επιτυχία εφαρμόζεται ήδη στο Ηνωμένο Βασίλειο, τη Γερμανία, την Ολλανδία, την Ιταλία, την Ισπανία, την Ιρλανδία, τη Δανία, τη Φινλανδία, την Αυστρία, την Τσεχία και την Πολωνία. Σε όλες τις παραπάνω χώρες ο ανταγωνισμός αυξήθηκε και οι τιμές έπεσαν στο πρότυπο του ό,τι συνέβη και στη χώρα μας με την τιμή του βρεφικού γάλακτος.