Του Γιώργου Χ. Παπαγεωργίου
Προληπτική στήριξη ειδικού τύπου διεκδικεί η Ελλάδα για τη διετία 2014-2015 ώστε να αποφύγει το «αγκάθι» του μνημονίου που προβλέπεται από τους κανονισμούς.
Γι’αυτό και η προσπάθεια στρέφεται στην αξιοποίηση των κονδυλίων που θα μείνουν διαθέσιμα στο ΤΧΣ μετά τα stress test των τραπεζών, μαζί με τις επιστροφές κερδών που αποκόμισαν από ελληνικά ομόλογα κεντρικές τράπεζες της ευρωζώνης, όπως έγινε γνωστό από χθες.
Ο σχεδιασμός της ελληνικής πλευράς προβλέπει ότι μετά τη γνωστοποίηση των stress test και εφόσον -όπως φαίνεται- δεν υπάρχουν σημαντικές κεφαλαιακές ανάγκες για τις τράπεζες, θα προταθεί να επιστραφούν τα χρήματα που θα περισσέψουν στο ΤΧΣ στους δανειστές.
Με τον τρόπο αυτό θα μειωθεί το χρέος, ενώ τα ποσά αυτά θα είναι διαθέσιμα στην Ελλάδα ως προληπτική γραμμή στήριξης, δηλαδή χρήματα που θα είναι διαθέσιμα στη χώρα, είτε ως δάνειο, είτε για να τα χρησιμοποιήσει ο ESM για αγορά ελληνικών ομολόγων απευθείας από την κυβέρνηση, ώστε να στηρίξει κάποιες εκδόσεις, εφόσον οι συνθήκες στην αγορά το επιβάλουν.
Με τον τρόπο αυτό και δεδομένου ότι η προληπτική στήριξη θα είναι ειδικού τύπου, αφού θα βασιστεί σε «ελληνικά χρήματα» και όχι σε νέα χρηματοδότηση, θεωρείται ότι μπορεί να αποφευχθεί ο σκόπελος του μνημονίου, το οποίο προβλέπεται από τις κατευθυντήριες γραμμές για την προληπτική στήριξη.
Με βάση τον κανονισμό του ESM, η προληπτική γραμμή στήριξης μπορεί να ενεργοποιηθεί υπό την προϋπόθεση ότι συντάσσεται ένα «Μνημόνιο Συνεννόησης» μεταξύ της χώρας που στηρίζεται και της Κομισιόν, η οποία συνεργάζεται για το σκοπό αυτό με την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα αλλά και με το ΔΝΤ «οποτεδήποτε αυτό είναι δυνατόν» όπως χαρακτηριστικά αναφέρεται στον κανονισμό του ESM.
Για να αποφύγει ακριβώς το «στίγμα» του μνημονίου η ελληνική πλευρά διαπραγματεύεται με τους εταίρους ένα ειδικό υβριδικό μηχανισμό, μια «πατέντα» δηλαδή που θα συνδυάζει ορισμένα χαρακτηριστικά της προληπτικής στήριξης με το απόθεμα που θα συγκροτηθεί με τα χρήματα του ΤΧΣ και των επιστροφών από τις κεντρικές τράπεζες.
Στόχος της κυβέρνησης είναι να παρουσιάσει, έτσι, έξοδο από το μνημόνιο χωρίς τη σύνταξη νέου, παρότι θα υπάρχει ούτως ή άλλως ένα δεσμευτικό πλαίσιο με στόχους και προϋποθέσεις για την οικονομική πολιτική και τα δημοσιονομικά μεγέθη τα επόμενα χρόνια.
Εάν υπάρξει τελικά συμφωνία για κάτι τέτοιο ή για κάποια άλλη μορφή στήριξης, η σχέση της Ελλάδας με τους εταίρους θα μπορεί να ενταχθεί στο πλαίσιο της «ενισχυμένης εποπτείας» η οποία προβλέπεται από τους ευρωπαϊκούς κανονισμούς. Η διαδικασία αυτή είναι μεν πιο αυστηρή από τη γενική εποπτεία που ισχύει για όλα τα κράτη μέλη (έλεγχοι προϋπολογισμών, τήρηση ορίου 3% για το έλλειμμα κ.λπ.) αλλά διεξάγεται στο πλαίσιο της Ε.Ε., προβλέπει κεντρικό ρόλο για την Κομισιόν και δεν παραπέμπει στην αυστηρή διαδικασία των ελέγχων από την τρόικα.
Τι προβλέπει η προληπτική γραμμή στήριξης
Η προληπτική στήριξη αποτελείται από δύο διαφορετικές πιστωτικές γραμμές [Precautionary Conditioned Credit Line (PCCL) και Enhanced Conditions Credit Line (ECCL)], οι οποίες μπορούν να χρησιμοποιηθούν είτε για τη χορήγηση δανείου, είτε για την αγορά κρατικών ομολόγων απευθείας από την κυβέρνηση (στην πρωτογενή αγορά).
Η στήριξη χορηγείται σε χώρες που τηρούν προσυμφωνημένες προϋποθέσεις και έχουν «θεμελιωδώς υγιή» οικονομική και χρηματοδοτική κατάσταση. Με απλά λόγια, η χώρα πρέπει να έχει πρόσβαση στις αγορές. Εχει διάρκεια έναν χρόνο και μπορεί να ανανεωθεί για ένα εξάμηνο δύο φορές. Η χώρα μπορεί να «τραβήξει» χρήματα όποτε το επιθυμεί, ειδοποιώντας τον ESM μία εβδομάδα νωρίτερα.