Τους λόγους για τους οποίους οι μεταρρυθμίσεις στην Ελλάδα δεν έχουν αποδώσει όσο θα έπρεπε εξηγεί η Σούζαν Σάντλερ, σε συνέντευξή της στο newmoney.gr. Όπως τονίζει χαρακτηριστικά – σε συνέντευξή της στον Π. Μπουσμπουρέλη – οι μεταρρυθμίσεις είναι απαραίτητες, θα πρέπει να είναι στοχευμένες και αποτελούν το σημείο-κλειδί, προκειμένου να επιταχυνθεί η ανάπτυξη, να δημιουργηθεί καλύτερο επιχειρηματικό και επενδυτικό περιβάλλον, αλλά και για να υπάρξει “ελάφρυνση” του χρέους.
Οι πολιτικές πιέσεις μπορούν να δημιουργήσουν υπερβολικές καθυστερήσεις στο ελληνικό πρόγραμμα;
Κάθε πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων μπορεί να βρεθεί αντιμέτωπο με καθυστερήσεις όσο αναπτύσσεται πολιτική συναίνεση. Η έγκριση από την τρόικα της επέκτασης (του προγράμματος) και η μείωση της πολιτικής αβεβαιότητα που «κρέμεται» πάνω από την Ελλάδα είναι ίσως η καλύτερη εξέλιξη στην προσπάθεια να υπάρξει ενίσχυση της στήριξης στις μεταρρυθμίσεις που χρειάζεται η χώρα, προκειμένου να επιτύχει καλύτερο ρυθμό ανάπτυξης. Το πιο σημαντικό είναι να επιλυθούν τα πολιτικά προβλήματα γρήγορα και η κυβέρνηση – είτε η υπάρχουσα είτε η μία νέα – στις αρχές του επόμενου έτους να προχωρήσει αποφασιστικά στην εφαρμογή των μεταρρυθμίσεων.
Οι δομικές μεταρρυθμίσεις έχουν γίνει με τέτοιο τρόπο ώστε η οικονομία να μπορεί να αναπτύσσεται με σταθερό ρυθμό;
Η ανάκαμψη της οικονομίας είναι αργή σε σύγκριση σε σύγκριση με άλλες χώρες που αντιμετώπισαν σφοδρές οικονομικές κρίσεις και τις αντιμετώπισαν με την εφαρμογή μεταρρυθμίσεων. Αυτό είναι κάτι ατυχές, καθώς προκειμένου να υπάρξει κοινωνική στήριξη των μεταρρυθμίσεων, θα πρέπει ο κόσμος να δει τα αποτελέσματά τους σε τομείς όπως η μείωση της ανεργίας, η αύξηση των εισοδημάτων, η υψηλότερη ανάπτυξη. Κλασσικά παραδείγματα χωρών που βρέθηκαν με οξείες κρίσεις στο παρελθόν είναι Τουρκία, Βραζιλία, Λετονία και Ινδία.
Το γεγονός ότι η Ελλάδα, πέντε χρόνια μετά την έναρξη της κρίσης, δεν έχει βιώσει μία σημαντική ανάκαμψη της παραγωγής και συνεχίζει να έχει πολύ υψηλή ανεργία, υποδεικνύει ότι οι μεταρρυθμίσεις δεν ήταν αρκετά ταχείες ή βαθιές. Έχει υπάρξει πρόοδος στην απελευθέρωση της αγοράς και στη μεταρρύθμιση του δημόσιου τομέα, αλλά όχι στον ίδιο βαθμό που έχει εφαρμοστεί σε άλλες χώρες που βρέθηκαν αντιμέτωπες με κρίσεις.
Το νέο έτος, εάν επιλυθεί το πολιτικό πρόβλημα, η Ελλάδα θα πρέπει να κάνει νέα σταθερά βήματα, ιδιαίτερα να προσαρμόσει περισσότερο την αγορά εργασία της σε αυτό που πραγματικά χρειάζονται οι επιχειρήσεις, να δημιουργήσει ένα περιβάλλον που καθιστά ευκολότερη τη δημιουργία μίας μικρής επιχείρησης και να ενθαρρύνει τις επενδύσεις.
Γιατί μειώθηκε ο ρυθμός των εξαγωγών;
Το να έχει περισσότερες εξαγωγές θα βοηθήσει στην ανάκαμψη της Ελλάδας. Οι εξαγωγές δεν ανέκαμψαν με ταχύτητα για τους ίδιους λόγους που δεν μειώθηκε η ανεργία και η συνολική ανάπτυξη είναι χαλαρή. Οι μεταρρυθμίσεις που βελτιώνουν τις συνθήκες για τις επιχειρήσεις προκειμένου να αναπτυχθούν ή να επεκταθούν δεν έχουν γίνει ή δεν ήταν αρκετά φιλόδοξες. Είναι, βέβαια, γεγονός ότι η παγκόσμια οικονομία είναι κάπως αδύναμη, καθιστώντας πιο δύσκολη την παραγωγή αποτελεσμάτων από τις μεταρρυθμίσεις που έχουν γίνει. Αυτό καθιστά όλο και πιο σημαντικό, οι μεταρρυθμίσεις να είναι ευρείες και φιλόδοξες.
Είναι, αυτή τη στιγμή, βιώσιμο το ελληνικό χρέος;
Οι προβλέψεις για τα επόμενα χρόνια υποδεικνύουν ότι με ύπαρξη πρωτογενούς πλεονάσματος και συνέχιση των μεταρρυθμίσεων που μπορούν να στηρίξουν την ανάπτυξη, το βάρος του χρέους θα αρχίσει να υποχωρεί. Θα παραμείνει, όμως, υψηλό και συνεχείς προσπάθειες να μειωθεί είναι αναγκαίες. Ο πιο σημαντικός τρόπος για να επιτευχθεί η περαιτέρω υποχώρηση (του χρέους) είναι μέσω ενίσχυσης της ανάπτυξης, κάτι που θα βοηθήσει στην αύξηση των δημόσιων εσόδων και θα ενισχύσει την ικανότητα της Ελλάδας να καλύψει τις δανειακές της ανάγκες χωρίς βαριές επιπτώσεις στην οικονομία. Χωρίς ταχύτερη ανάπτυξη, ακόμη και εάν υπάρξει αναδιάρθρωση του χρέους, το να αυξηθεί εκ νέου το χρέος θα αποτελεί μία μόνιμη απειλή.
Η Σούζαν Σάντλερ είναι πρώην υποδιευθύντρια του Τμήματος Ευρώπης του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου ενώ σήμερα είναι κορυφαία αναλύτρια του Κέντρου Διεθνούς Διακυβέρνησης και Καινοτομίας (CIGI).
*Στη συνέντευξη συνέβαλε η Σοφία Ζαφείρη