Σαφάρι για τον εντοπισμό της αδήλωτης εργασίας και άλλων εργατικών παραβάσεων σε στοχευμένους κλάδους της οικονομικής δραστηριότητας ξεκινάει το Σώμα επιθεώρησης Εργασίας το δεύτερο εξάμηνο του 2013.
Οι επιθεωρητές θα στοχεύσουν κυρίως στην εστίαση και σε άλλες επιχειρήσεις εποχικού χαρακτήρα, σε υπαίθριες εργασίες καθώς και σε βιομηχανίες που δεν τηρούν τους κανόνες υγιεινής και ασφάλειας (θερμική καταπόνηση). Tα δραματικά στοιχεία επιβεβαιώνουν τις συνθήκες ζούγκλας που επικράτησαν με τα μνημόνια ,εμφανίζονται ωστόσο ελαφρώς βελτιωμένα σε σχέση με το 2012.
Τα στοιχεία αφορούν την αδήλωτη εργασία, τις μορφές ελαστικής απασχόλησης που έχουν κατακλύσει την αγορά καθώς και τις μειώσεις των μισθών στον ιδιωτικό τομέα που φθάνουν κατά μέσο όρο το 13,4%. Σταθερά υψηλό παραμένει το ποσοστό της ανασφάλιστης εργασίας (38,4%, ένας στους τρεις εργαζόμενους δουλεύει ανασφάλιστος) ενώ πρωταθλητές στην ανασφάλιστη εργασία αναδεικνύονται ο κλάδος της εστίασης και του λιανικού εμπορίου.
Σύμφωνα με τα στοιχεία για το Α’ εξάμηνο του 2013 εμφανίζεται αύξηση των προσλήψεων με πλήρη απασχόληση.
Συγκεκριμένα εντοπίζεται αύξηση κατά 51,95% των συμβάσεων πλήρους απασχόλησης, αύξηση κατά 24,09% των συμβάσεων μερικής απασχόλησης και μείωση κατά 3,05% των συμβάσεων εκ περιτροπής απασχόλησης.
Το ποσοστό των συμβάσεων πλήρους απασχόλησης αντιστοιχεί στο 62,11%, του συνόλου των νέων συμβάσεων εργασίας, ενώ το υπόλοιπο 37,89% , αντιστοιχεί σε μερική (31,57%) και σε εκπεριτροπής απασχόληση (6,32%).
Αξίζει να σημειωθεί ότι κατά το αντίστοιχο διάστημα του 2012 το ποσοστό των συμβάσεων πλήρους απασχόλησης αντιστοιχούσε στο 56,12% τουσυνόλου των νέων συμβάσεων εργασίας, ενώ το υπόλοιπο 43,88% αντιστοιχούσε σε μερική(34,93%) και σε εκ περιτροπής απασχόληση (8,95%).
Το Α’ εξάμηνο του 2013 μετατράπηκαν συνολικά 30.108 συμβάσεις εργασίας πλήρους απασχόλησης σε άλλες μορφές ευέλικτων συμβάσεων εργασίας. Ο αριθμός αυτός είναι κατά 31,76% μικρότερος σε σχέση το Α’ εξάμηνο του 2012, οπότε και είχε καταγραφεί μετατροπή 44.122 συμβάσεων πλήρους απασχόλησης σε άλλες ευέλικτες συμβάσεις εργασίας.
Συμπερασματικά, τα στοιχεία για το Α’ Εξάμηνο του 2013 αποτυπώνουν μία σχετική μεταστροφή του κλίματος στην αγορά εργασίας, καθώς οι εργοδότες, κατά τη συγκεκριμένη περίοδο, προχώρησαν σε νέες προσλήψεις και επέλεξαν την πλήρη απασχόληση των εργαζομένων (αύξηση κατά 51,95%) σε σχέση με τις ευέλικτες μορφές απασχόλησης, ενώ εξίσου ενθαρρυντικό είναι και το γεγονός της μείωσης των μετατροπών συμβάσεων εργασίας από πλήρη σε μερική και εκ περιτροπής απασχόληση (μείωση κατά 31,76%) σε σχέση με το αντίστοιχο περσινό διάστημα.
Τη βελτιωμένη εικόνα σε επίπεδο προσλήψεων σχολίασε ο υπουργός Εργασίας κ. Γ. Βρούτσης , τονίζοντας :
«Τα εξαμηνιαία στοιχεία του ΣΕΠΕ φανερώνουν ότι σταδιακά αποκαθίσταται ισορροπία στην αγορά εργασίας. Πέρα από το γεγονός ότι παρατηρείται μια σημαντική αύξηση νέων προσλήψεων το α΄εξάμηνο του 2013 σε σχέση με το αντίστοιχο διάστημα του 2012, είναι ιδιαίτερα σημαντικό ότι ένα ολοένα μεγαλύτερο μερίδιο αυτών αντιστοιχεί σε συμβάσεις πλήρους απασχόλησης, ενώ φαίνεται να εξασθενεί και η τάση μετατροπής υφιστάμενων συμβάσεων πλήρους απασχόλησης σε ευέλικτες μορφές».
Σχετικά με τη μείωση των μισθών στο Α΄ εξάμηνο του 2013, 230 επιχειρήσεις που απασχολούν συνολικά 29.795 εργαζομένους, προέβησαν στη σύναψη επιχειρησιακών συμβάσεων εργασίας με μεσοσταθμικό ποσοστό μείωσης μισθών σε αυτές τις συμβάσεις 13,49%. Οι έλεγχοι που διενεργούνται από μικτά κλιμάκια αποτελούμενα από υπαλλήλους της Ειδικής Υπηρεσίας Ελέγχου Ασφάλισης (ΕΥΠΕΑ) του Ι.Κ.Α., του ΣΔΟΕ -όπου απαιτείται- και του Σ.ΕΠ.Ε.
είναι στοχευμένοι σε κλάδους οικονομικής δραστηριότητας που με βάση όλες τις μέχρι σήμερα ενδείξεις παρουσιάζουν υψηλά ποσοστά ανασφάλιστης εργασίας, ήτοι:
Επισιτιστικά επαγγέλματα (εστιατόρια-ταβέρνες, αίθουσες δεξιώσεων, μεζεδοπωλεία, καφετέριες μπαρ, κέντρα διασκέδασης), Βιοτεχνικά Πάρκα, Βιομηχανικές ζώνες, Κομμωτήρια, Πρατήρια Βενζίνης, Συνεργεία Αυτοκινήτων, εταφορικές Επιχειρήσεις, Λιανικό εμπόριο, Καθαριότητα, Κατασκευές, Φιλοξενία, Υπηρεσίες Ασφαλείας (Security), Επιχειρήσεις Φασόν.
Κατά το Α’ εξάμηνο του έτους 2013 διενεργήθηκαν έλεγχοι σε 11.149 επιχειρήσεις των συγκεκριμένων ανωτέρω κλάδων. Στο πλαίσιο αυτής της δειγματοληπτικής διαδικασίας, σε σύνολο 36.606 εργαζομένων στις επιχειρήσεις που διενεργήθηκαν έλεγχοι, εντοπίστηκαν 14.039 ανασφάλιστοι. Από τους 14.039 ανασφάλιστους, οι 5.326 είναι αλλοδαποί και αντιπροσωπεύουν το 48,5% του συνολικού αριθμού των αλλοδαπών εργαζομένων, ο οποίος ανέρχεται στους 10.989 στο σύνολο των ελεγχθέντων επιχειρήσεων.
Οι ημεδαποί ανασφάλιστοι και μη καταχωρημένοι στα ειδικά βιβλία νεοπροσλαμβανόμενου προσωπικού είναι 8.713 και συνιστούν το 34,0% των 25.617 συνολικά ημεδαπών εργαζόμενωνστις επιχειρήσεις που ελέγχθηκαν. Τα πρόστιμα που επιβλήθηκαν ανέρχονται στο ποσό των 8.013.000 €, χωρίς ωστόσο, να περιλαμβάνονται τα πρόστιμα για παραβάσεις της Εργατικής νομοθεσίας. Παράλληλα οι Περιφερειακές Υπηρεσίες του Σ.ΕΠ.Ε. προχώρησαν σε 842 αναγγελίες ανασφάλιστων εργαζομένων στο ΙΚΑ-ΕΤΑΜ. ]
Το συνολικό ποσοστό αδήλωτης εργασίας, όπως προκύπτει από τα ευρήματα της παραπάνω ελεγκτικής δραστηριότητας κατά το Α’ Εξάμηνο του έτους 2013, αγγίζει το 38,4% στις ελεγχόμενες επιχειρήσεις. Αξίζει, βέβαια, να τονιστεί ότι το συγκεκριμένο επίπεδο αδήλωτης εργασίας δεν δύναται να αναχθεί σε επίπεδο συνόλου της οικονομίας, δηλαδή να αποτυπώσει την πραγματική διάσταση του φαινομένου, καθώς οι εν λόγω έλεγχοι πραγματοποιούνται είτε μετά από καταγγελίες είτε σε στοχευμένους κλάδους, που η υπηρεσία είχε ενδείξεις ότι εμφανίζουν υψηλή παραβατικότητα. Είναι προφανές, συνεπώς, ότι η αδήλωτη εργασία στο σύνολο των επιχειρήσεων στην Ελλάδα κινείται σε αρκετά χαμηλότερα επίπεδα.
Στην έκθεση πεπραγμένων του ΣΕΠΕ για το 2012 ,τα στοιχεία αφορούν την αδήλωτη εργασία , τις μορφές ελαστικής απασχόλησης που έχουν κατακλύσει την αγορά καθώς και τις μειώσεις των μισθών στον ιδιωτικό τομέα που έφθασαν κατά μέσο όρο το 22,2 %. Πρωταθλητές της παραβατικότητας στους οποίους επιβλήθηκαν και τα περισσότερα πρόστιμα αναδείχθηκαν ο κλάδος των κατασκευών (29,5%) του λιανικού εμπορίου (με 15,7%) και ο κλάδος της Βιομηχανίας τροφίμων (με 6,4%)ενώ οι περισσότεροι ανασφάλιστοι εντοπίστηκαν στην εστίαση ( 33,3% ) και στο λιανικό εμπόριο ( 15,5%)
Οι συντάκτες της έκθεσης παραδέχονται ότι οι έλεγχοι ήταν λιγότεροι από τους περυσινούς λόγω του μειωμένου προσωπικού ενώ ουδέποτε εφαρμόστηκε η ρύθμιση για την αναδιοργάνωση του ΣΕΠΕ καθώς συνέπεσε με τους μνημονιακούς νόμους που επέβαλαν συρρίκνωση του δημοσίου τομέα .
Συγκεκριμένα το 2012 ,οι επιθεωρητές Εργασίας πραγματοποίησαν συνολικά 57.907 ελέγχους και επέβαλαν σε εργοδότες-παραβάτες της εργατικής νομοθεσίας 12.856 κυρώσεις (5.661 μηνύσεις, 6.624πρόστιμα συνολικού ύψους 24.988.435 € και 571 διακοπές εργασιών).
Η αλλαγή των συμβάσεων πλήρους απασχόλησης των προηγούμενων ετών που μετατράπηκαν σε ελαστικές στη διάρκεια του έτους 2012 είναι αυξημένες κατά 53,12% όσον αφορά τη μερική απασχόληση, 12,29 % για την εκ περιτροπής απασχόληση, κατόπιν συμφωνίας με τους εργαζομένους και 80,36% για την εκ περιτροπής απασχόληση με μονομερή απόφαση του εργοδότη σε σχέση με τις αντίστοιχες του 2011.
Με βάση όλα τα στοιχεία είναι εμφανής η μετατροπή ολοένα και περισσότερων υφιστάμενων συμβάσεων πλήρους απασχόλησης σε συμβάσεις μερικής ή εκ περιτροπής εργασίας. Το 2011 μετατράπηκαν 58.962 συμβάσεις εργασίας πλήρους απασχόλησης σε άλλες μορφές ευέλικτων συμβάσεων εργασίας. Ο αριθμός αυτός είναι κατά 124,6 % αυξημένος σε σχέση με το έτος 2010. Το έτος 2012 μετατράπηκαν 84.490 συμβάσεις εργασίας πλήρους απασχόλησης σε άλλες μορφές ευέλικτων συμβάσεων εργασίας. Ο αριθμός αυτός είναι κατά 43,3% αυξημένος σε σχέση με το 2012.
Σχετικά με τις μειώσεις μισθών , τα στοιχεία δείχνουν ότι με επιχειρησιακές συμβάσεις που υπεγράφησαν σε 794 επιχειρήσεις και αφορούν 94044 εργαζόμενους , οι αμοιβές τους μειώθηκαν κατά μέσο όρο 18,8% .Επίσης με ατομικές συμβάσεις που υπεγράφησαν σε 74483 επιχειρήσεις και αφορούν 261353 εργαζόμενους οι μισθοί συρρικνώθηκαν κατά μέσο όρο 22,2%.
Επιπλέον, στα πλαίσια κοινών ελέγχων με την Ε.ΥΠ.Ε.Α., οι Επιθεωρητές Εργασιακών Σχέσεων κατά το έτος 2012 συμμετείχαν σε 19.083 κοινούς ελέγχους, όπου σε σύνολο 60.796 εργαζομένων,βρέθηκαν 22.006 ανασφάλιστοι και επιβλήθηκαν 9.191 πρόστιμα, ύψους 11.882.500 €.
Για τις Υπηρεσίες Επιθεώρησης Εργασιακών Σχέσεων, οι έλεγχοι για το 2013 θα επικεντρωθούν κυρίως σε :
- Ιδιωτικά γραφεία συμβούλων εργασίας (I.Γ.Σ.Ε.) και εταιρείες προσωρινής απασχόλησης (Ε.Π.Α.)
- Συνεργεία καθαρισμού
- Εταιρίες security
- Εμπόριο, super market, πολυκαταστήματα
- Διανομές, ταχυμεταφορές (delivery, courier)
- Επιχειρήσεις που απασχολούν επαγγελματίες οδηγούς
- Εργολάβοι και υπεργολάβοι σε κατασκευές και τεχνικά έργα
- Εποχικές επιχειρήσεις
- Χρηματοπιστωτικοί οργανισμοί – τράπεζες
- Ιδιωτικές κλινικές, γηροκομεία, διαγνωστικά κέντρα και ινστιτούτα αισθητικής
- Ραδιοτηλεοπτικές επιχειρήσεις
- Εταιρείες ανακύκλωσης
- Γραφεία δικηγόρων, συμβολαιογράφων, ιατρών και μηχανικών
- Τεχνικές εταιρείες και μεγάλα εργοτάξια
- Λογιστικά γραφεία
- Κομμωτήρια
- Γεωτεχνικές Επιχειρήσεις & Επιχειρήσεις Πρασίνου