Στροφή 180 μοιρών για τις εκπτώσεις φόρων με αποδείξεις. Το υπουργείο Οικονομικών αναζητεί τρόπους για να πείσει τους καταναλωτές να «μοιράζονται» τους φόρους και τον ΦΠΑ με το κράτος και όχι με τους εμπόρους και τους ελεύθερους επαγγελματίες με τους οποίους συναλλάσσονται. Τα νέα κίνητρα που σχεδιάζει το υπουργείο Οικονομικών για το 2014 για τις εκπτώσεις φόρου θα απαιτούν και τη χρήση της κάρτας αποδείξεων. Ωστόσο, αν φανεί ότι τα κίνητρα δεν αποδίδουν, οι φορολογούμενοι θα κληθούν και πάλι να δηλώσουν υποχρεωτικά στην Εφορία πού ξόδεψαν το 25% των εισοδημάτων τους. Σε διαφορετική περίπτωση θα πληρώνουν τσουχτερό «φορο-πρόστιμο». Το εγχείρημα είναι δύσκολο καθώς τα περισσότερα από τα κίνητρα που εξετάζει η ειδική επιτροπή που έχει συσταθεί στο υπουργείο Οικονομικών φαντάζουν καθρεφτάκια που δύσκολα θα μπορούσαν να αφυπνίσουν το «κίνημα» συλλογής αποδείξεων που είχε εκδηλωθεί το 2010. Η οικονομική στενότητα του Δημοσίου δεν επιτρέπει ελκυστικά δωράκια, ενώ η τρόικα δεν κατανοεί τον λόγο για τον οποίο χρειάζεται να δοθούν και κίνητρα για να ζητούν οι πολίτες αποδείξεις στις συναλλαγές τους. Με αυτά τα εμπόδια, οι τελικές αποφάσεις, που θα αποτελέσουν μέρος του νέου φορολογικού νομοσχεδίου για τα κίνητρα φορολογικής συμμόρφωσης, μετατίθενται για τον Οκτώβριο.
Υποχρέωση αντί κινήτρων
Η κυβέρνηση δεν μπορεί να ρισκάρει τυχόν αποτυχία των κινήτρων εάν διαπιστωθεί ξανά ότι δεν κόβονται αποδείξεις. Το γεγονός αυτό αναγκάζει το οικονομικό επιτελείο να βάλει ξανά στο τραπέζι των συζητήσεων την υποχρέωση των φορολογουμένων να εμφανίζουν στην Εφορία πού ξόδεψαν το 25% τουλάχιστον των χρημάτων τους κάθε χρονιάς. Αυτή τη φορά, όμως, όχι ως ποσοστό του συνολικού φορολογητέου εισοδήματος που είχαν μέσα στη χρονιά, αλλά στο καθαρό εισόδημα που τους απομένει κάθε χρόνο, αν αφαιρεθούν οι φόροι που πληρώνουν και οι πάγιες δαπάνες του νοικοκυριού τους. Το σχέδιο αυτό προβλέπει όμως και πέναλτι φόρου 25%-30% της αξίας κάθε απόδειξης που δεν συγκεντρώνει ο πολίτης από όσες απαιτεί η Εφορία.
Ουσιαστικά θα πληρώνει αυτός τον φόρο του επαγγελματία ή της επιχείρησης που δεν κόβει απόδειξη. Εκτός από το ύψος της ποινής, η μεγάλη διαφορά σε σχέση με το πώς εφαρμόστηκαν τέτοια μέτρα στο παρελθόν έγκειται στο ότι η Εφορία τώρα θα υπολογίζει το 25% όχι στο συνολικό δηλωθέν και από το πρώτο ευρώ, όπως γινόταν, αλλά σε αυτό που θεωρητικά παραμένει διαθέσιμο, αν αφαιρεθούν οι φόροι και οι πάγιες δαπάνες της χρονιάς. Για παράδειγμα, αν κάποιος έχει ετήσιο εισόδημα 30.000 ευρώ, δεν θα απαιτείται εμφάνιση αγορών ύψους 7.500 ευρώ. Το 25% θα υπολογίζεται αφού αφαιρεθούν ο φόρος εισοδήματος, η έκτακτη εισφορά, το τέλος επιτηδεύματος, τα τέλη κυκλοφορίας, οι φόροι ακινήτων κ.λπ.. Θα αφαιρούνται επίσης οριζόντια 3.000-5.000 ευρώ ως πάγια έξοδα χωρίς αποδείξεις λιανικής πώλησης (π.χ. ΔΕΚΟ, σούπερ μάρκετ κ.λπ.). Θα απαιτούνται δηλαδή αποδείξεις για το καθαρό διαθέσιμο εισόδημα: π.χ. 24.000 ευρώ, δηλαδή δαπάνες 6.000 ευρώ τον χρόνο. Αν μέσα στη χρονιά έγινε η αγορά κάποιου πάγιου περιουσιακού στοιχείου (π.χ. αυτοκινήτου) ή κάποιος πληρώνει τόκους δανείων σε τράπεζες κ.λπ., η αξία τους θα αφαιρείται επίσης για να προκύψει το καθαρό διαθέσιμο εισόδημα.
Η λογική των κινήτρων
Ο υπουργός Οικονομικών έχει δεσμευτεί πάντως πως από 1/1/2014 καταργείται η υποχρέωση συλλογής των αποδείξεων για να απολαμβάνει ο φορολογούμενος το αφορολόγητο των 2.100 ευρώ, που ισχύει για μισθωτούς και συνταξιούχους. Ο ίδιος μάλιστα ήθελε να έχει καταργηθεί από φέτος, ωστόσο δεν το έπραξε γιατί φοβήθηκε ότι κανείς δεν θα ζητά αποδείξεις. Γι’ αυτό θέλει τώρα να καθιερώσει κίνητρα που θα προσφέρουν απλώς ένα μικρό επιπλέον όφελος στον πολίτη που ζητά αποδείξεις -εφόσον ο ίδιος και μόνον το επιθυμεί- ενώ δεν θα θίγεται το αφορολόγητο, που θα ισχύει πλέον αδιακρίτως για όλους. Ωστόσο η αρμόδια επιτροπή που συστήθηκε για να βρει τα «έξυπνα» φορολογικά κίνητρα διαπιστώνει και πάλι πως πολλοί πολίτες θα διαπιστώνουν ότι συμφέρει περισσότερο το ρίσκο να παζαρεύουν την έκδοση της απόδειξης (για να γλιτώσουν 23% ΦΠΑ ή και μέρος του φόρου εισοδήματος που γλιτώνει ο επιτηδευματίας αν δεν κόψει απόδειξη) σε σχέση με το μπόνους αποδείξεων που μπορεί να δώσει το κράτος.
Μηχανήματα ηλεκτρονικών συναλλαγών και σε γιατρούς
Στην πραγματικότητα, ο λόγος για τον οποίο οι πολίτες δεν θα μαζεύουν αποδείξεις είναι γιατί για να έχουν όφελος θα πρέπει η δαπάνη να καταχωρείται αυτομάτως με τη χρήση «φοροκάρτας», αφού η Εφορία δεν θα ασχολείται πια με το χαρτομάνι. Έτσι, όποιος θέλει το μπόνους θα πρέπει από φέτος να προμηθευτεί την κάρτα αποδείξεων, την οποία ως τώρα έχουν πάρει στα χέρια τους μόλις 50.000 νοικοκυριά.
Παράλληλα εξετάζεται να μπουν μηχανήματα ηλεκτρονικών συναλλαγών με κάρτες ακόμα και στα γραφεία ιατρών και δικηγόρων, ενώ συζητείται και η δυνατότητα ενημέρωσης της φοροκάρτας μέσω SMS τη στιγμή της συναλλαγής.
Ποια μέτρα προτείνει η επιτροπή
Μεταξύ άλλων, η επιτροπή έχει προτείνει:
– Να επιστρέφεται στους πολίτες ολόκληρος ο ΦΠΑ (έως 23%) για συγκεκριμένες κατηγορίες δαπανών (τεχνίτες, εστιατόρια κ.λπ.). Ετσι, η Εφορία θα συνέλεγε και αναλυτικά στοιχεία για το πόσα βγάζει κάθε κλάδος, ώστε να φορολογεί τους επιτηδευματίες με αντικειμενικό εισόδημα όσα δηλώνουν οι πολίτες πως ξόδεψαν. Το κόστος όμως θα ήταν υψηλό για τον κρατικό προϋπολογισμό και η τρόικα θα απαιτούσε ισοδύναμα μέτρα.
– Να επιστρέφεται το 100% για μία ή δύο κατηγορίες δαπανών που θα ανακοινώνονταν εκ των υστέρων στο τέλος της χρονιάς, για να μην ξέρει κανείς πότε συμφέρει να ζητά απόδειξη και πότε όχι. Στην πράξη όμως το μέτρο θα ακυρωνόταν μετά τον πρώτο χρόνο εφαρμογής του, όταν όλοι θα διαπίστωναν ότι όλες μαζί οι αποδείξεις που μάζεψαν δύσκολα θα υπερέβαιναν τα 100 ή 200 ευρώ, ενώ πλήρωσαν πολλαπλάσια για αποδείξεις με ΦΠΑ.
– Να μετέχει κάθε απόδειξη σε κληρώσεις με μεγάλα έπαθλα. Ωστόσο όλοι θα έκοβαν μικρής αξίας αποδείξεις, ενώ θα παζάρευαν την έκδοση όσων ήταν μεγάλης αξίας.
– Να απαγορευτούν τα μετρητά για συναλλαγές άνω των 500 ευρώ. Το μέτρο θα συναντούσε όμως μεγάλες αντιστάσεις, ιδιαίτερα πολιτικές.