Του Ανδρέα Χριστοδουλάκη
Τεράστιο πρόβλημα ρευστότητας στην αγορά ηλεκτρισμού, απειλεί πάλι την ισορροπία του ενεργειακού Συστήματος στη χώρα μας, με απροσδιόριστες συνέπειες για την οικιακή κατανάλωση και την παραγωγή.
Το πρόβλημα είχε αμβλυνθεί πριν από περίπου 5 μήνες λόγω των πληρωμών που είχαν γίνει τότε από μεγάλους πελάτες προς τη ΔΕΗ, τη ΔΕΠΑ και τον Λειτουργό του συστήματος ηλεκτρικής ενέργειας (ΛΑΓΗΕ) αλλά και λόγω δανείων που είχαν πάρει από το Ταμείο Παρακαταθηκών, βασικοί «παίκτες», όπως η ΔΕΗ, με πρωτοβουλία του ΥΠΕΚΑ αλλά και του προέδρου της κ. Α. Ζερβού.
Ωστόσο, στο τέλος του καλοκαιριού, παρατηρήθηκε προοδευτικά νέα στάση πληρωμών από μικρούς και μεγάλους πελάτες κυρίως της ΔΕΗ, με αποτέλεσμα η μεγαλύτερη ενεργειακή επιχείρηση της χώρας να βρίσκεται – από άποψη ρευστότητας – επί ξυρού ακμής, αφού οι οφειλές των πελατών της ξεπέρασαν το οριακό σημείο συναγερμού που είναι το 1,3 δισ. ευρώ και τραβούν την ανηφόρα. Στους «μπαταχτσήδες» της ΔΕΗ συμπεριλαμβάνεται φυσικά και το Ελληνικό Δημόσιο, οι υπηρεσίες του οποίου καθυστερούν απελπιστικά να εξοφλήσουν λογαριασμούς ρεύματος.
Δεν συντηρείται σωστά το Σύστημα
Οι αλυσιδωτές συνέπειες είναι να μην μπορεί να κάνει εκκαθαρίσεις λογαριασμών ο ΛΑΓΗΕ και ο διαχειριστής Μεταφοράς Ηλεκτρικής Ενέργειας (ο ΑΔΜΗΕ που είναι θυγατρική της ΔΕΗ και βαίνει προς ιδιωτικοποίηση), ενώ και η ΔΕΗ αναγκαστικά κρατάει χρήματα από το Σύστημα για να αγοράζει πρώτες ύλες και να πληρώνει μισθούς. Σύμφωνα με στελέχη της ΔΕΗ πάντως, όλη αυτή η κατάσταση έχει αρνητική επίπτωση στη συντήρηση των δικτύων με αποτέλεσμα να έχουν σχεδόν διπλασιαστεί οι βλάβες στην Ελλάδα και να ελλοχεύουν κίνδυνοι καταστροφών όπως η πυρκαγιά στον σταθμό της Σαντορίνης το καλοκαίρι.
Η διοίκηση της ΔΕΗ πάντως θεωρεί τα περί κινδύνων στο Σύστημα ως «τουλάχιστον υπερβολικά», αλλά, σε κάθε περίπτωση, η έλλειψη ρευστότητας μόνον καλές ειδήσεις δεν προοιωνίζεται αφού η επιχείρηση καθυστερεί την καταβολή οφειλών προς τον λειτουργό της αγοράς ΛΑΓΗΕ και τον διαχειριστή του συστήματος ΑΔΜΗΕ.
Οι οφειλές της ΔΕΗ σε ΛΑΓΗΕ και ΑΔΜΗΕ προσεγγίζουν για πρώτη φορά τα 250 εκατομμύρια ευρώ, ενώ επιχείρηση αδυνατεί να πληρώσει τις οφειλές της στην ημερήσια αγορά ηλεκτρισμού, επίσης για πρώτη φορά!
Άμεση συνέπεια είναι, ο ΑΔΜΗΕ να μην πληρώνει ως οφείλει τους ιδιώτες ηλεκτροπαραγωγούς και αυτοί με τη σειρά τους να αδυνατούν να εξοφλήσουν τη ΔΕΠΑ.
Η λύση που προωθεί το ΥΠΕΚΑ
Στο ΥΠΕΚΑ «σπαζοκεφαλιάζουν» σε μια προσπάθεια να δώσουν λύση στο τεράστιο πρόβλημα, αφού αντιλαμβάνονται τις συνέπειες που μπορεί να έχει με το χειμώνα (και φυσικά το δριμύ ψύχος στη Βόρειο Ελλάδα) επί θύραις.
Οι δραστικές περικοπές ενισχύσεων προς τα φωτοβολταϊκά, στις οποίες προχώρησε ο υφυπουργός ΠΕΚΑ, κ. Μάκης Παπαγεωργίου, δίνουν μια ανάσα στη αγορά, αλλά η αλματώδης αύξηση των οφειλών προς τη ΔΕΗ και η αρνητική αλυσίδα σε όλο το Σύστημα, οδηγούν σε πιο ριζικές λύσεις.
Ένα βασικό μέτρο «ανάνηψης» του Συστήματος είναι η θωράκιση του ΛΑΓΗΕ που θα εξελιχθεί σε ουσιαστικό μηχανισμό εκκαθάρισης συναλλαγών και υπολογίζεται λειτουργήσει στα μέσα Νοεμβρίου, αλλά είναι φανερό ότι το πρόβλημα είναι βαθύτερο και σχετίζεται με την ύφεση στη χώρα μας.
Βασική αρχή του νέου μηχανισμού είναι η καταβολή ικανών εγγυήσεων, ο ημερήσιος έλεγχος και η εβδομαδιαία πληρωμή. Εάν ένας παίκτης της αγοράς ηλεκτρισμού έχει εκκρεμείς οικονομικές υποχρεώσεις, δηλαδή αν δεν πληρώσει τις υποχρεώσεις του προς το σύστημα, θα πρέπει μέσα σε τέσσερις ημέρες να «καλύψει» τη θέση του. Διαφορετικά ο ΛΑΓΗΕ θα προχωρά σε καταγγελία της σύμβασης συναλλαγών, δηλαδή θα τον αποβάλλει από το Σύστημα.
Με το ξεκαθάρισμα αυτό, στο ΥΠΕΚΑ ευελπιστούν ότι θα αποκατασταθεί στο μέτρο του δυνατού η τάξη στις πληρωμές και θα επανέλθει η ισορροπία και η ασφάλεια στο ενεργειακό σύστημα.