«Το θέμα των πλειστηριασμών πρώτης κατοικίας αποτελεί κλασικό παράδειγμα για το πώς διαπραγματεύεται αυτή η κυβέρνηση.
Πιστεύουμε -κι εγώ το υποστήριζα ανέκαθεν- ότι η ιδιοκτησία είναι ιερό πράγμα για τον Ελληνα. Αυτό η κυβέρνηση στις διαπραγματεύσεις με την τρόικα το σεβάστηκε απολύτως. Διαφωνήσαμε, αλλά μείναμε σταθεροί στη θέση που μας υπαγόρευσε το δημόσιο συμφέρον»
Συνέντευξη στον Δημήτρη Μαρκόπουλο
Ο τομέας ευθύνης του υφυπουργού Ανάπτυξης κ. Θανάση Σκορδά αναμφισβήτητα αποτέλεσε «διακεκαυμένη ζώνη» για την κυβέρνηση. Θέματα όπως η ακρίβεια, το άνοιγμα των αγορών τις Κυριακές και το μέτωπο που οργανώθηκε εναντίον αυτής της μεταρρύθμισης από το οργανωμένο εμπορικό συνδικαλιστικό κίνημα, η επιμήκυνση των εκπτωτικών περιόδων, οι σπατάλες στις κρατικές προμήθειες, τα κλειστά επαγγέλματα και αγορές, η απαρχαιωμένη αγορανομική νομοθεσία και τα καρτέλ υπήρξαν για χρόνια ζητήματα-ταμπού. Είναι η περίφημη «μάχη της καθημερινότητας», η οποία ουκ ολίγες πολιτικές απώλειες έχει σημάνει στο παρελθόν για τις εκάστοτε κυβερνήσεις. Για να πάμε ακόμα παραπέρα, ας μη λησμονήσουμε το φλέγον ζήτημα της προστασίας της πρώτης κατοικίας από τους πλειστηριασμούς που είναι στην αρμοδιότητα του υπουργείου Ανάπτυξης και λίγο έλειψε να τινάξει την κυβερνητική συνοχή στον αέρα. Παρά ταύτα, λίγο καιρό μετά το άνοιγμα όλων αυτών των μετώπων, ο υφυπουργός Ανάπτυξης αισθάνεται δικαιωμένος βλέποντας πως στο θέμα των πλειστηριασμών τηρήθηκαν οι πρωθυπουργικές υποσχέσεις περί προστασίας των αδύναμων συμπολιτών μας, ενώ την ίδια ώρα οι τιμές -βάσει των μελετών- έχουν υποχωρήσει στα χαμηλότερα από το 1962 επίπεδα. Επίσης, τα πλήθη που συρρέουν στα εμπορικά καταστήματα όσες Κυριακές αυτά είναι ανοιχτά -όπως το περασμένο Σάββατο με τη γνωστή «Λευκή Νύχτα»- αποδεικνύει ότι οι πολίτες επικροτούν τη συγκεκριμένη -τολμηρή- μεταρρύθμιση, ενώ παράλληλα προωθήθηκαν ανατροπές στις κρατικές προμήθειες και την άρση διοικητικών εμποδίων στην ίδρυση Α.Ε. και ΕΠΕ. Το σημαντικότερο όμως όλων -βάσει αυτών που αναφέρει ο κ. Σκορδάς- είναι πως στον τομέα του υπουργείου Ανάπτυξης, και αναφορικά με δύο θεμελιώδη ζητήματα (τη μείωση του ΦΠΑ στην εστίαση και τους πλειστηριασμούς) η κυβέρνηση προχώρησε σε μονομερείς ενέργειες, δείχνοντας ότι υπάρχουν περιθώρια διαφοροποίησης από τις πιέσεις των τροϊκανών.
– Θα θέλαμε να ξεκινήσουμε με το θέμα της άρσης προστασίας της πρώτης κατοικίας από τους πλειστηριασμούς. Ποιο είναι το σχόλιό σας για τον νέο νόμο και, τελικά, κατά πόσο θεωρείτε ότι επιτυγχάνεται η προστασία των μεσαίων στρωμάτων από τις κατασχέσεις;
Κάναμε πράξη τη δέσμευση που είχε αναλάβει τον περασμένο Αύγουστο ο πρωθυπουργός ενώπιον των πολιτών, ότι δηλαδή κανένας πραγματικά αδύναμος δεν έχει να φοβηθεί τίποτα. Διαπιστώσατε κι εσείς, πιστεύω, ότι οι ρυθμίσεις που τελικά φέραμε προς ψήφιση στη Βουλή δίνουν ουσιαστική λύση σε ένα σοβαρό πρόβλημα χωρίς να λαϊκίζουμε και χωρίς να υπονομεύουμε τη στεγαστική πίστη. Το ένα προφανές συμπέρασμα είναι αυτό. Το δεύτερο, εξίσου φανερό στους πολίτες, είναι ότι το θέμα των πλειστηριασμών πρώτης κατοικίας αποτελεί κλασικό παράδειγμα για το πώς διαπραγματεύεται αυτή η κυβέρνηση. Πιστεύουμε -κι εγώ ανέκαθεν το υποστήριζα- ότι η ιδιοκτησία είναι ιερό πράγμα για τον Ελληνα. Αυτό η κυβέρνηση στις διαπραγματεύσεις με την τρόικα το σεβάστηκε απολύτως. Διαφωνήσαμε, αλλά μείναμε σταθεροί στη θέση που μας υπαγόρευσε το δημόσιο συμφέρον.
– Πολλά έχουν ακουστεί εδώ και καιρό αναφορικά με τη διάθεση της κυβέρνησης να διαπραγματευτεί σκληρά με τους δανειστές. Ως ένας εκ των διαπραγματευτών με την τρόικα για σειρά ζητημάτων (πλειστηριασμοί, εμπορικές μισθώσεις, κόκκινα δάνεια, μείωση ΦΠΑ κ.λπ.) θέλουμε να μας πείτε αν υπάρχουν συγκρούσεις κι, αν ναι, ποιες είναι μερικές από αυτές;
Η αποτελεσματικότητα σε μια διαπραγμάτευση δεν εξασφαλίζεται με τυφλές συγκρούσεις αλλά με τεκμηριωμένες διαπραγματευτικές θέσεις και αποφασιστικότητα. Η προσπάθεια που κάνουμε συλλογικά -και στο υπουργείο Ανάπτυξης και γενικότερα στην κυβέρνηση- εδράζεται σε αυτήν ακριβώς την αντίληψη. Η πολυπλοκότητα των προβλημάτων επιβάλλει την εξέταση πολλών εναλλακτικών λύσεων προκειμένου να επιτύχουμε το καλύτερο δυνατό αποτέλεσμα.
– Η μείωση του ΦΠΑ στην εστίαση ομολογουμένως υπήρξε μία από τις πρώτες επιτυχίες της κυβέρνησης, που έδειξε ότι υπάρχουν περιθώρια σύγκρουσης και επίτευξης θετικού αποτελέσματος σε σχέση με όσα απαιτούν οι δανειστές. Παρ’ όλα αυτά πολλά έχουν ακουστεί για το δημοσιονομικό αποτύπωμα αυτής της ενέργειας, καθώς και για το κατά πόσο οι επιχειρήσεις εστίασης έριξαν τελικά τις τιμές. Ποια η γνώμη σας;
Επαναλαμβάνω, δεν είναι θέμα σύγκρουσης αλλά θέμα πειθούς. Είναι σημαντικό να γνωρίζουμε ότι από μόνες τους τέτοιες αποφάσεις δεν αλλάζουν τα πράγματα. Δεν ζούμε σε μια εποχή όπου ο άλφα υπουργός νομοθετεί και την άλλη μέρα όλοι ξυπνάμε σε ένα άλλο περιβάλλον. Πιστεύω ότι τέτοιες επιλογές αποδίδουν πραγματικά όταν η κοινωνία και η αγορά συμμερίζονται την επιδίωξη και τη στηρίζουν ενεργά. Οι μεταρρυθμιστικές μας προσπάθειες χρειάζεται να ωριμάσουν στην αγορά και στην κοινωνία, να αφομοιωθούν από τους πολίτες. Κι αυτό είναι ευθύνη και υποχρέωση όλων μας. Δείτε, για παράδειγμα, την αναστάτωση που προκλήθηκε με το άνοιγμα των καταστημάτων την τελευταία Κυριακή του χρόνου. Πολλοί αντιπεριφερειάρχες, αναλογιζόμενοι το πολιτικό κόστος, αποφάσισαν τα καταστήματα να μείνουν κλειστά στις 29 Δεκεμβρίου υποκύπτοντας σε στείρες συνδικαλιστικές απαιτήσεις. Η αγορά δυσανασχέτησε σε βαθμό που τελικά παρήγαγε πολιτικό κόστος για εκείνους που υπαγόρευσαν και εκείνους που αποφάσισαν το κλείσιμο.
– Μεγάλη συζήτηση γίνεται και για την πορεία των τιμών στην αγορά. Η ΕΣΕΕ πρόσφατα κατήγγειλε αποπληθωρισμό, ενώ ταυτόχρονα όλες οι μετρήσεις (ΙΕΛΚΑ, ΕΛ.ΣΤΑΤ., Eurostat) δείχνουν μείωση των τιμών την τελευταία χρονιά. Ποια η δική σας θέση για το ζήτημα και κατά πόσο πιστεύετε πως οι τιμές της αγοράς προσφέρονται για σπέκουλα και λαϊκισμό;
Αισθάνομαι μια δυσκολία όταν πρέπει να επιχειρηματολογήσω για τα αυτονόητα. Τα στοιχεία είναι της ΕΛ.ΣΤΑΤ. και της Eurostat, είναι δημοσιευμένα και δείχνουν πέραν πάσης αμφιβολίας ότι οι τιμές υποχωρούν. Κι αυτό δεν σημαίνει ότι εξέλιπε η ακρίβεια, αλλά, όπως έχω πει σε άλλη ευκαιρία, είναι άλλο πράγμα το διαθέσιμο εισόδημα κι άλλο η πορεία των τιμών. Μάλιστα εκείνοι που μέχρι πρότινος διαμαρτύρονταν για υψηλές τιμές, ευρισκόμενοι ενώπιον της πραγματικότητας κάνουν στροφή και κριτικάρουν για τις συνέπειες του αποπληθωρισμού. Αυτό μου θυμίζει τη λαϊκή έκφραση «ακόμα δεν τον είδαμε, Γιάννη τον βαφτίσαμε». Εδώ θα είμαστε, εάν και εφόσον υπάρξουν ζητήματα προερχόμενα από τον αποπληθωρισμό, θα τα αντιμετωπίσουμε. Ολη η κοινωνία και η αγορά, όμως, αντιλαμβάνονται ότι σήμερα προτεραιότητά μας είναι η περαιτέρω μείωση των τιμών μέσω της καταπολέμησης των αιτίων της ακρίβειας, με σκοπό να στηρίξουμε τη μεγάλη προσπάθεια του πολίτη να ανταποκριθεί στις υποχρεώσεις του.
– Αλλη μια μεταρρύθμιση που πέρασε από τα χέρια σας είναι αυτή της κυριακάτικης λειτουργίας των καταστημάτων, αλλά και η αλλαγή του πλαισίου των εκπτώσεων με την προσθήκη και άλλων περιόδων από τις ήδη δύο που προϋπήρχαν. Ποια είναι τα πρώτα στοιχεία από την πορεία αυτής της δομικής αλλαγής στην αγορά και κατά πόσο αισθάνεστε δικαιωμένος από την επιλογή σας αυτή;
Η βελτίωση της μακροοικονομικής εικόνας της χώρας, με κυρίαρχο στοιχείο -στο πεδίο των δικών μου αρμοδιοτήτων- την αποκλιμάκωση των τιμών στα χαμηλότερα επίπεδα από το 1962, οπότε και αρχίζουν να συλλέγονται στοιχεία, επιβεβαιώνει ότι η ακολουθούμενη πολιτική είναι στη σωστή κατεύθυνση. Ωστόσο, δεν εφησυχάζουμε. Προσπαθούμε πάντα για καλύτερα αποτελέσματα. Είναι πάντως κοινός τόπος ότι οι μεταρρυθμιστικές παρεμβάσεις μας στη λειτουργία της αγοράς έχουν αρχίσει να παράγουν αποτελέσματα. Η προαιρετική κυριακάτικη λειτουργία των μικρών καταστημάτων, οι τέσσερις εκπτωτικές περίοδοι, το άνοιγμα της Αγοράς του Καταναλωτή στο κοινό κ.λπ. δημιουργούν νέα δεδομένα προς όφελος του καταναλωτή, αλλά και της εθνικής οικονομίας.
– Με τη δημιουργία της Αγοράς του Καταναλωτή στον Αγ. Ιωάννη Ρέντη για πρώτη φορά δίνεται η ευκαιρία στους πολίτες να αγοράσουν σε πολύ χαμηλές τιμές βασικά διατροφικά είδη. Το να χρειάζεται όμως μια τέτοια παρέμβαση από το υπουργείο Ανάπτυξης δεν υποδηλώνει και μια μορφή αδυναμίας τιθάσευσης ανατιμητικών φαινομένων στην αγορά;
Καθόλου. Η Αγορά του Καταναλωτή προσφέρει την ευκαιρία σε όλους τους κατοίκους, ιδιαίτερα των δυτικών συνοικιών της Αθήνας, να ψωνίζουν ποιοτικά προϊόντα σε τιμές χονδρικής. Παράλληλα, αποκτήσαμε ένα ακόμα εργαλείο περαιτέρω πίεσης των τιμών προς τα κάτω, διότι -μη γελιέστε- η αγορά λειτουργεί όπως τα συγκοινωνούντα δοχεία: όταν προσφέρουμε περισσότερες επιλογές στον πολίτη οι τιμές υποχωρούν.
– Είστε από τα στελέχη της κυβέρνησης που παρέμειναν στο σχήμα και μετά τον ανασχηματισμό, συμπληρώνοντας πλέον 19 μήνες στη διακυβέρνηση της χώρας. Ποιες θεωρείτε ότι υπήρξαν οι επιτυχίες και οι αποτυχίες σας και πού πιστεύετε πως θα πρέπει να επικεντρώσετε πλέον το ενδιαφέρον σας;
Αναμφίβολα με τιμά η ανανέωση της εμπιστοσύνης του πρωθυπουργού. Παρά το ότι κάθε πρόσωπο αφήνει το δικό του αποτύπωμα στην εφαρμογή της κυβερνητικής πολιτικής, η προσπάθεια είναι συλλογική. Η αρμονική συνεργασία μου με τον υπουργό Ανάπτυξης και τους άλλους συναδέλφους στην κυβέρνηση αποτελεί σταθερή βάση οικοδόμησης θετικών αποτελεσμάτων. Αν παλαιότερα αποτελούσε μια φορά καθήκον του πολιτικού να πιάνει τον σφυγμό της κοινωνίας, θεωρώ ότι σήμερα με την υπερπροσπάθεια και τις θυσίες κάθε Ελληνα πολίτη αυτή η υποχρέωση ισχύει όχι μία, αλλά χίλιες φορές. Σε αυτήν προσπαθώ να ανταποκρίνομαι καθημερινά. Ως τώρα προχωρήσαμε σε σειρά θεσμικών παρεμβάσεων που αλλάζουν άρδην την αγορά: τροποποιήσαμε την αγορανομική νομοθεσία που παρέμενε ίδια στον πυρήνα της από το 1946. Ηραμε διοικητικά εμπόδια και διευκολύναμε το άνοιγμα επαγγελμάτων και αγορών. Εξασφαλίζουμε διαφάνεια και εξοικονόμηση χρημάτων με την ηλεκτρονική διεξαγωγή των διαγωνισμών για τις προμήθειες του Δημοσίου. Μειώσαμε το ελάχιστο κεφάλαιο ίδρυσης μιας Α.Ε. και μιας ΕΠΕ. Αυξήσαμε, όπως είπατε, τις εκπτωτικές περιόδους από 2 σε 4 και θεσπίσαμε το προαιρετικό άνοιγμα των μικρών καταστημάτων τις Κυριακές. Νομοθετήσαμε τη διευκόλυνση των δανειοληπτών που δυσκολεύονται να ανταποκριθούν στις υποχρεώσεις τους. Το ίδιο κάνουμε τώρα για την προστασία της πρώτης κατοικίας όσων πραγματικά αδυνατούν να εξυπηρετήσουν τις δανειακές υποχρεώσεις τους. Ολοκληρώνουμε την προετοιμασία για την απονομή ελληνικού σήματος στα προϊόντα που παράγονται στη χώρα μας και μπορούν να κατακτήσουν τις διεθνείς αγορές. Είμαστε σχεδόν έτοιμοι να νομοθετήσουμε ένα νέο πλαίσιο τιμολογιακών πρακτικών μεταξύ προμηθευτών και λιανεμπόρων. Και έπεται συνέχεια. Πρόκειται για μια μεταρρυθμιστική προσπάθεια που εξελίσσεται με γοργούς ρυθμούς τους 19 αυτούς μήνες και η οποία θα έχει συνέχεια. Σκοπός μας είναι η ολοένα και μεγαλύτερη μείωση των τιμών, η προστασία του καταναλωτή και η εξάλειψη των παθογενειών στην αγορά.
– Τέλος, θα θέλαμε να σας κάνουμε μια πιο πολιτική και προσωπική ερώτηση. Είστε από τους υπουργούς που προέρχονται από την αγορά, στην οποία δραστηριοποιηθήκατε για περισσότερο από 15 χρόνια. Πόσο σας βοηθά αυτό στη λήψη των αποφάσεών σας σήμερα; Εάν έχεις εργαστεί σε συνθήκες ανταγωνισμού καθημερινά, αν έχεις περάσει την αγωνία να πληρώσεις το ΤΕΒΕ και τις άλλες υποχρεώσεις σου, ξέρεις και πώς σκέφτεται και τι περιμένει η κοινωνία. Αυτό με παρακινεί στο να έχω μεγαλύτερες απαιτήσεις από τον εαυτό μου. Είναι για μένα διαρκές κίνητρο αυτοβελτίωσης και μέγιστης απόδοσης στην όποια αποστολή μού ανατίθεται κάθε φορά.