Η “αντισυστημική” ψήφος στον Beppe Grillo, Μέρος Β’
Το α' μέρος καταγράφηκε την περασμένη Παρασκευή, παραμονή των ιταλικών εκλογών και ήθελε να καταλήξει ακριβώς στο ότι η ψήφος στον Ιταλό κωμικό δεν ήταν απλά μια ψήφος διαμαρτυρίας. Ήταν μια συστημική ψήφος των ανθρώπων της νότιας Ευρώπης που κατανοούν πολύ καλά ότι η εντατικοποίηση της δημοσιονομικής προσαρμογής, όπως τη θέλουν και τη σχεδιάζουν οι Γερμανοί, εξαντλεί την κοινωνία και δεν βοηθά την οικονομία να ανακάμψει.
Όπως λέγαμε στο συγκεκριμένο άρθρο, τα στοιχεία της Goldman έδειχναν τις απογοητευτικές ροές πραγματικών κεφαλαίων στην ιταλική οικονομία το τελευταίο δίμηνο που καταδεικνύει ακριβώς αυτό το οποίο και ο υπουργός Οικονομικών, κ. Γιάννης Στουρνάρας, εξήγησε στην προχθεσινή συνέντευξή του στο Mega, δηλαδή την έλλειψη ρευστότητας.
Η ψήφος στον Berlusconi – πολύ περισσότερο όμως, η εκρηκτική άνοδος του Grillo που έσπασε όλα τα προγνωστικά – είναι ένα ηχηρό χαστούκι στον γερμανικό σχεδιασμό, αλλά και στις εμμονές του για μια περιοριστική πολιτική διαρκείας που θέλει να μετατρέψει τις περιφερειακές οικονομίες σε φθηνά εργοτάξια με φτωχούς εργάτες και μεγάλη ανεργία.
Η αύξηση των ελλειμμάτων των χωρών αυτών προήλθε από την επεκτατική δημοσιονομική πολιτική που ακολούθησαν μετά την κρίση της Lehman, οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις για να αντιμετωπίσουν τη μεγάλη ύφεση.
Πολύ γρήγορα όμως η γερμανική πλευρά επιβάλει δυσβάσταχτους και βίαιους όρους προσαρμογής, ωσάν να μην αναγνωρίζει την ανάγκη που έχει η ίδια για επιβίωση του ευρώ. Αυτό το ομολογεί στην τελευταία του έκδοση ο σύμβουλος της Merkel, οικονομολόγος Peter Bofinger, από τους πρωτεργάτες του ενιαίου νομίσματος από το 1997. Γράφει ο ίδιος σχετικά στην εισαγωγή του νέου του βιβλίου που περιέχει την εμπειρία του 2012 με τίτλο “Επιστροφή στο μάρκο;”:
“Στα μυαλά πολλών Γερμανών έχει εγκατασταθεί η πεποίθηση ότι το ευρώ μόνο μειονεκτήματα έφερε και ότι εμείς είμαστε οι αρχιπληρωτές της Ένωσης, που ολοένα πρέπει να καλύπτουμε τις αποτυχίες των άλλων. Οργή, φόβος και απογοήτευση, είναι γενικά κακοί σύμβουλοι. Το βήμα προς μια ισχυρότερη ευρωπαϊκή ολοκλήρωση δεν είναι χωρίς κινδύνους. Η χειρότερη εκδοχή θα ήταν να εξακολουθήσουμε να πορευόμαστε όπως όπως με μικροπαραεμβάσεις εδώ κι εκεί. Απειλεί να οδηγήσει σε πολιτική και οικονομική καταστροφή. Χωρίς αλλαγή στρατηγικής θα πρέπει να αναμένουμε ότι ο χώρος του ευρώ θα βυθίζεται σε ολοένα βαθύτερη ύφεση και ότι η σταθεροποίηση των τραπεζών θα είναι εφικτή μόνο με διαρκώς μεγαλύτερες εγγυητικές υποχρεώσεις για τη Γερμανία. Στο τέλος, η κατάρρευση του ευρώ δεν θα μπορούσε πια να αποτραπεί. Η μεγάλη ευκαιρία της κρίσης συνίσταται στο να βρουν οι χώρες – μέλη τη δύναμη να τολμήσουν το βήμα, όχι μόνο προς μια σταθερότερη ΕΕ, αλλά προς μια πιο κοινωνική Ευρώπη. Η ίδια η Γερμανία εξάλλου επωφελήθηκε από την κρίση, τόσο από την υποτίμηση του ευρώ έναντι του δολαρίου, του γιεν και του κινέζικου νομίσματος, όσο και από τη σημαντική μείωση του κόστους δανεισμού για το κράτος και τις επιχειρήσεις”.
Όλα αυτά δείχνουν ότι στον πυρήνα των Γερμανών που λαμβάνουν τις αποφάσεις υπάρχουν εξαιρετικοί οικονομολόγοι που μπορούν να αναδιατάξουν τα προγράμματα – τέρατα, όπως αυτά στα οποία καλείται να προσαρμοστεί και η ελληνική οικονομία. Πρέπει όμως η Merkel και οι συν αυτώ να λάβουν το μήνυμα και να την “ακούσουν” για να προβληματιστούν κατά πόσο οι αγορές ομολόγων μπορούν να λειτουργούν κόντρα στη βούληση των λαών, των κοινωνιών και των κοινοβουλευτικών πλειοψηφιών. Με τα δεδομένα αυτά, οι εξελίξεις στην Ιταλία θα έχουν μείζονα σημασία για την πορεία ολόκληρης της Ευρώπης.
Το α’ μέρος καταγράφηκε την περασμένη Παρασκευή, παραμονή των ιταλικών εκλογών και ήθελε να καταλήξει ακριβώς στο ότι η ψήφος στον Ιταλό κωμικό δεν ήταν απλά μια ψήφος διαμαρτυρίας. Ήταν μια συστημική ψήφος των ανθρώπων της νότιας Ευρώπης που κατανοούν πολύ καλά ότι η εντατικοποίηση της δημοσιονομικής προσαρμογής, όπως τη θέλουν και τη σχεδιάζουν οι Γερμανοί, εξαντλεί την κοινωνία και δεν βοηθά την οικονομία να ανακάμψει.
Όπως λέγαμε στο συγκεκριμένο άρθρο, τα στοιχεία της Goldman έδειχναν τις απογοητευτικές ροές πραγματικών κεφαλαίων στην ιταλική οικονομία το τελευταίο δίμηνο που καταδεικνύει ακριβώς αυτό το οποίο και ο υπουργός Οικονομικών, κ. Γιάννης Στουρνάρας, εξήγησε στην προχθεσινή συνέντευξή του στο Mega, δηλαδή την έλλειψη ρευστότητας.
Η ψήφος στον Berlusconi – πολύ περισσότερο όμως, η εκρηκτική άνοδος του Grillo που έσπασε όλα τα προγνωστικά – είναι ένα ηχηρό χαστούκι στον γερμανικό σχεδιασμό, αλλά και στις εμμονές του για μια περιοριστική πολιτική διαρκείας που θέλει να μετατρέψει τις περιφερειακές οικονομίες σε φθηνά εργοτάξια με φτωχούς εργάτες και μεγάλη ανεργία.
Η αύξηση των ελλειμμάτων των χωρών αυτών προήλθε από την επεκτατική δημοσιονομική πολιτική που ακολούθησαν μετά την κρίση της Lehman, οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις για να αντιμετωπίσουν τη μεγάλη ύφεση.
Πολύ γρήγορα όμως η γερμανική πλευρά επιβάλει δυσβάσταχτους και βίαιους όρους προσαρμογής, ωσάν να μην αναγνωρίζει την ανάγκη που έχει η ίδια για επιβίωση του ευρώ. Αυτό το ομολογεί στην τελευταία του έκδοση ο σύμβουλος της Merkel, οικονομολόγος Peter Bofinger, από τους πρωτεργάτες του ενιαίου νομίσματος από το 1997. Γράφει ο ίδιος σχετικά στην εισαγωγή του νέου του βιβλίου που περιέχει την εμπειρία του 2012 με τίτλο “Επιστροφή στο μάρκο;”:
“Στα μυαλά πολλών Γερμανών έχει εγκατασταθεί η πεποίθηση ότι το ευρώ μόνο μειονεκτήματα έφερε και ότι εμείς είμαστε οι αρχιπληρωτές της Ένωσης, που ολοένα πρέπει να καλύπτουμε τις αποτυχίες των άλλων. Οργή, φόβος και απογοήτευση, είναι γενικά κακοί σύμβουλοι. Το βήμα προς μια ισχυρότερη ευρωπαϊκή ολοκλήρωση δεν είναι χωρίς κινδύνους. Η χειρότερη εκδοχή θα ήταν να εξακολουθήσουμε να πορευόμαστε όπως όπως με μικροπαραεμβάσεις εδώ κι εκεί. Απειλεί να οδηγήσει σε πολιτική και οικονομική καταστροφή. Χωρίς αλλαγή στρατηγικής θα πρέπει να αναμένουμε ότι ο χώρος του ευρώ θα βυθίζεται σε ολοένα βαθύτερη ύφεση και ότι η σταθεροποίηση των τραπεζών θα είναι εφικτή μόνο με διαρκώς μεγαλύτερες εγγυητικές υποχρεώσεις για τη Γερμανία. Στο τέλος, η κατάρρευση του ευρώ δεν θα μπορούσε πια να αποτραπεί. Η μεγάλη ευκαιρία της κρίσης συνίσταται στο να βρουν οι χώρες – μέλη τη δύναμη να τολμήσουν το βήμα, όχι μόνο προς μια σταθερότερη ΕΕ, αλλά προς μια πιο κοινωνική Ευρώπη. Η ίδια η Γερμανία εξάλλου επωφελήθηκε από την κρίση, τόσο από την υποτίμηση του ευρώ έναντι του δολαρίου, του γιεν και του κινέζικου νομίσματος, όσο και από τη σημαντική μείωση του κόστους δανεισμού για το κράτος και τις επιχειρήσεις”.
Όλα αυτά δείχνουν ότι στον πυρήνα των Γερμανών που λαμβάνουν τις αποφάσεις υπάρχουν εξαιρετικοί οικονομολόγοι που μπορούν να αναδιατάξουν τα προγράμματα – τέρατα, όπως αυτά στα οποία καλείται να προσαρμοστεί και η ελληνική οικονομία. Πρέπει όμως η Merkel και οι συν αυτώ να λάβουν το μήνυμα και να την “ακούσουν” για να προβληματιστούν κατά πόσο οι αγορές ομολόγων μπορούν να λειτουργούν κόντρα στη βούληση των λαών, των κοινωνιών και των κοινοβουλευτικών πλειοψηφιών. Με τα δεδομένα αυτά, οι εξελίξεις στην Ιταλία θα έχουν μείζονα σημασία για την πορεία ολόκληρης της Ευρώπης.
