Του Κώστα Τσαούση
Οχι, δεν είναι οι γνωστές αυτόματες μηχανές των τραπεζών, αλλά οι αυτόματοι πωλητές γάλακτος που φτάνουν κατευθείαν από τις φάρμες των παραγωγών της Λάρισας. Σε αυτές, λοιπόν, ο καταναλωτής μπορεί να επιλέξει τόσο την ποσότητα όσο και τη συσκευασία που επιθυμεί να αγοράσει
Το πρώτο ερέθισμα για τη σημερινή ιστορία ήταν οι φωτογραφίες των ΑΤΜ. Προσοχή, μην παρασυρθείτε από τον όρο! Δεν πρόκειται για τα γνωστά σε όλους μηχανήματα ανάληψης των τραπεζών, αλλά για αυτόματους πωλητές γάλακτος. Ναι, υπάρχουν και αυτοί. Και συνιστούν από μόνοι τους μια πρώτης τάξης καινοτομία, καθώς οι χρήστες έχουν τη δυνατότητα να προμηθευτούν και να πιουν γάλα ημέρας σε ανταγωνιστικές τιμές.
Συγκεκριμένα, το γάλα που συλλέγεται από φάρμες παραγωγών της Λάρισας, παστεριώνεται σε σύγχρονες και πιστοποιημένες εγκαταστάσεις και φτάνει άμεσα στις δεξαμενές των αυτόματων μηχανών εμφιάλωσης και πώλησης οι οποίες βρίσκονται σε 12 διαφορετικά σημεία της θεσσαλικής πρωτεύουσας και λειτουργούν επί 24ωρης βάσης. O καταναλωτής επιλέγει την ποσότητα που επιθυμεί (μισό λίτρο ή ένα λίτρο στην τιμή των 0,50 και 1 ευρώ αντίστοιχα) αλλά και τη συσκευασία (γυάλινο επαναχρησιμοποιούμενο μπουκάλι ή πλαστικό μιας χρήσης μπουκάλι, ενώ του δίνεται και η δυνατότητα να χρησιμοποιήσει δικό του μπουκάλι αναλαμβάνοντας την ευθύνη τήρησης όλων των όρων υγιεινής).
Η καινοτομία αυτή -«από την παραγωγή στην κατανάλωση» με τη βοήθεια της επιστήμης και της τεχνολογίας- αποκτά ξεχωριστή αξία, καθώς ο φορέας υλοποίησής της είναι ένας συνεταιρισμός αγελαδοτρόφων από τη Θεσσαλία και την Πιερία με πεδίο εφαρμογής την πόλη της Λάρισας, όπου είναι και η έδρα του συνεταιρισμού που μετρά 4 χρόνια ζωής και λειτουργίας. Το πρώτο ερέθισμα λοιπόν ήταν οι φωτογραφίες από τις αυτόματες μηχανές εμφιάλωσης γάλακτος στη σελίδα του συνεταιρισμού από τη Λάρισα στο Facebook, αλλά και τα posts των καταναλωτών που ρωτούν να μάθουν πότε θα εγκατασταθούν και στη δική τους περιοχή τέτοιες μηχανές. Μάλιστα πολλοί δεν διστάζουν -με τις ταυτότητες του FB ανά χείρας- να προχωρούν σε ποιοτικές συγκρίσεις για το γάλα που προμηθεύονται.
Στη συνέχεια επικοινώνησα με τον πρόεδρο του συνεταιρισμού ΘΕΣγάλα-ΠΙΕς, κ. Αθανάσιο Βακάλη, προκειμένου πέραν της καινοτομίας να προσδιορίσουμε τόσο την ανταπόκριση του καταναλωτών σε ένα τοπικό προϊόν και μια αυθεντική πρωτοβουλία όσο και το οικονομικό και κοινωνικό αποτύπωμα αυτής της δραστηριότητας στην τοπική κοινωνία.
Η πρώτη ερώτηση αφορούσε στη συνεισφορά της δραστηριότητας του συνεταιρισμού στο «τοπικό ΑΕΠ», αλλά και τις θετικές «απολαβές» της ίδιας της τοπικής αγοράς και κοινωνίας όσον αφορά στην απασχόληση και τις συνεργείες με συναφείς κλάδους και επαγγέλματα κ.λπ. «Η εμπορική δραστηριότητα του ΘΕΣγάλα-ΠΙΕς έδωσε μια ουσιαστική ώθηση στην τοπική οικονομία της Λάρισας, ενώ εκτός των άλλων είχε και θετική ψυχολογική προέκταση εν μέσω οικονομικής κρίσης», απάντησε ο κ. Βακάλης και γνωστοποίησε τα δεδομένα προς τεκμηρίωση της απάντησής του: «Δημιουργήθηκαν περίπου 30 νέες θέσεις εργασίας (κυρίως άνεργων νέων), απασχολούνται διάφοροι επαγγελματίες, όπως διαφημιστές, τυπογράφοι, πολιτικοί μηχανικοί, ηλεκτρολόγοι, βιοτέχνες κ.ά., τους οποίους η κρίση είχε πλήξει σοβαρά. Επίσης, νοικιάστηκαν πάνω από 10 επαγγελματικά ακίνητα-καταστήματα σε διάφορες γειτονιές της πόλης, τα οποία για χρόνια ήταν ξενοίκιαστα. Στο πλαίσιο της κοινωνικής προσφοράς ο ΘΕΣγάλα-ΠΙΕς έχει αναπτύξει ένα πρόγραμμα χορηγιών σε ιδρύματα και δομές της πόλης μας που αφορούν ευάλωτες κοινωνικές ομάδες».
Ενα δεύτερο ζητούμενο ήταν η ανταπόκριση της ίδιας της πόλης και των πολιτών απέναντι σε αυτή τη θετική τοπική πρωτοβουλία. Ο κ. Βακάλης υποστήριξε ότι «η στήριξη του κόσμου στην προσπάθειά μας από την πρώτη στιγμή υπήρξε συγκινητική. Ακόμη και σήμερα που τα καταστήματα έχουν φτάσει τα 12, δημιουργούνται ουρές από πολίτες που περιμένουν, χωρίς εκνευρισμό, να αγοράσουν γάλα. Τα σημεία πώλησης με τους αυτόματους πωλητές έχουν γίνει νέος τόπος συνάντησης της γειτονιάς αναπτύσσοντας μια νέα μορφή κοινωνικοποίησης. Αυτή τη στιγμή η κατανάλωση έχει φτάσει τους 7-8 τόνους ημερησίως, ποσότητα που αποτελεί το 5%-6% της συνολικής ημερήσιας παραγωγής του συνεταιρισμού μας (130 τόνοι)».
Η καινοτομία και τα συστατικά της
Ζήτησα από τον κ. Βακάλη να μου ορίσει την έννοια της καινοτομίας σε αυτή την κατά τ’ άλλα παραδοσιακή παραγωγική δραστηριότητα, που στο πλάι της έχει και μια δημιουργική προσέγγιση σε επίπεδο εμπορίας – διανομής – διάθεσης. «Πρόκειται για μια προϋπάρχουσα ιδέα διάθεσης γάλακτος στο εξωτερικό που εφαρμοζόταν σε ερασιτεχνική βάση από μεμονωμένους παραγωγούς (Ιταλία, Ισπανία, Ρωσία κ.ά.), στην οποία δώσαμε βιομηχανική υπόσταση και την κάναμε μια γραμμή παραγωγής για διάθεση γάλακτος μέσω αυτόματων πωλητών», διευκρίνισε ο κ. Βακάλης, προσδιορίζοντας το μέγεθος και την έκταση της καινοτομίας. Ο ίδιος επισήμανε από την πλευρά του ότι «με αυτόν τον τρόπο αποσυνδέεται η συσκευασία από το προϊόν, μειώνονται τα λειτουργικά κόστη και το γάλα φτάνει από τον παραγωγό απευθείας στον καταναλωτή. Ενα προϊόν άριστης ποιότητας, ολόφρεσκο (λίγες ώρες μετά το άρμεγμα και την παστερίωσή του) σε εξαιρετικά ανταγωνιστική τιμή». Πάντως, σε μια συζήτηση για το γάλα δεν θα ήταν δυνατό να μην υπάρξει και σχολιασμός για τις πρόσφατες νομοθετικές ρυθμίσεις: «Το γάλα ημέρας για εμάς είναι το γάλα που αρμέγεται, συλλέγεται, παστεριώνεται και διατίθεται στον καταναλωτή εντός 24 ωρών. Είναι το γάλα που υπόκειται στη χαμηλότερη δυνατή θερμική επεξεργασία (σ.σ.: παστερίωση) στους 71,7 βαθμούς Κελσίου για 15 δευτερόλεπτα και η διάρκειά του είναι 5 ημέρες. Τονίζουμε πως δεν υπάρχει γάλα ημέρας που να διαρκεί 2 ημέρες, όπως προβλέπει το σχετικό πολυνομοσχέδιο που ψηφίστηκε».
Τα δεδομένα του συνεταιρισμού
■ Δύναμη του συνεταιρισμού: 102 αγελαδοτρόφοι που αντιπροσωπεύουν 57 φάρμες.
■ Γεωγραφική κάλυψη: Η κάλυψη είναι πανελλαδική. O κύριος όγκος είναι στη Θεσσαλία. Στον συνεταιρισμό ανήκει το 80% των μονάδων της Πιερίας, ενώ αρκετές φάρμες που συμμετέχουν βρίσκονται στην Κεντρική Μακεδονία.
■ Οικονομικά μεγέθη: Ο τζίρος στη χρήση του 2013 έφτασε τα 26,5 εκατ. ευρώ και η πρόβλεψη για το 2014 είναι για πάνω από 30 εκατ. ευρώ.
■ Εμπορική δραστηριότητα: 12 σημεία πώλησης φρέσκου παστεριωμένου γάλακτος στην πόλη της Λάρισας με δύο κωδικούς προϊόντων: Φρέσκο Πλήρες Παστεριωμένο Γάλα και Φρέσκο Ελαφρύ (1,7% λιπαρά) Παστεριωμένο Γάλα. Επίσης, ο συνεταιρισμός έχει υπογράψει και εκτελεί συμβόλαια διάθεσης γάλακτος (για πρώτη φορά στην Ελλάδα) με μεγάλες βιομηχανίες. Συγκεκριμένα, διαθέτει συνολικά περίπου 120 τόνους γάλακτος ημερησίως σε συμβεβλημένες γαλακτοβιομηχανίες.