Της Νάγιας Καραπαναγιωτίδου, δικηγόρου
“Με τον ν. 3869/2010 όπως τροποποιήθηκε με τον νόμο 3996/2011 και ισχύει σήμερα, γνωστός και ως «νόμος Κατσέλη», θεσπίστηκε το δικαίωμα για τη ρύθμιση οφειλών των υπερχρεωμένων φυσικών προσώπων. Στο νόμο αυτό υπάγονται φυσικά πρόσωπα που δεν έχουν εμπορική και συνεπώς πτωχευτική ικανότητα, ενώ μπορούν τα πρόσωπα αυτά να ρυθμίσουν τις οφειλές τους προς πιστωτικά ιδρύματα και ιδιώτες όχι όμως και προς το δημόσιο. Πλην της παραπάνω προϋπόθεσης ο νόμος προβλέπει η αδυναμία του φυσικού προσώπου να ρυθμίσει της ληξιπρόθεσμες οφειλές του να είναι μόνιμη και να μην προέρχεται από δόλο ενώ οι οφειλές αυτές θα πρέπει να προέρχονται από υποχρεώσεις που έχουν αναληφθεί σε χρόνο προγενέστερο της προσφυγής τους στο νόμο και συγκεκριμένα πριν το τελευταίο έτος κατά το οποίο γίνεται η προσφυγή του στον νόμο αυτό.
Οι απαραίτητες κινήσεις
Τα βήματα που θα πρέπει ο οφειλέτης να ακολουθήσει προκειμένου να υπαχθεί στις διατάξεις του νόμου αυτού είναι α) η χορήγηση αναλυτικής κατάστασης οφειλών από τα πιστωτικά ιδρύματα, η οποία γίνεται χωρίς έξοδα και περιλαμβάνει την ανάλυση της οφειλής κατά κεφάλαιο, τόκους και έξοδα β) η υποβολή αίτησης προς τους παραπάνω πιστωτές περί εξωδικαστικού συμβιβασμού, η οποία θα πρέπει να περιλαμβάνει ανάλυση της οικονομικής κατάστασης του αιτούντος όπως αυτή διαμορφώνεται και από την οικογενειακή του κατάσταση, δηλαδή εισοδήματα του ιδίου και του ή της συζύγου του, την κινητή και ακίνητη περιουσία του, τις οφειλές του προς πιστωτικά ιδρύματα και ιδιώτες καθώς και το προτεινόμενο από τον ίδιο σχέδιο διευθέτησης των οφειλών του, δηλαδή την αναφορά από τον οφειλέτη του ποσού που μπορεί να καταβάλει προκειμένου να ρυθμίσει τις οφειλές του.
Η λύση του ειρηνοδικείου
Στη συνέχεια θα πρέπει να δίνεται ένα εύλογο διάστημα στους πιστωτές να εξετάσουν το ενδεχόμενο εξωδικαστικού συμβιβασμού (συνήθως ένας μήνας περίπου) και σε περίπτωση που δεν επιτευχθεί εξωδικαστικός συμβιβασμός ο οφειλέτης μπορεί να προχωρήσει στην υποβολή αίτησης περί ρύθμισης των οφειλών του στο αρμόδιο κατά τόπον Ειρηνοδικείο που είναι το Ειρηνοδικείο στην περιφέρεια του οποίου έχει τη κατοικία του άλλως τη συνήθη διαμονή του.
Με την κατάθεση της αίτησης ο οφειλέτης λαμβάνει ημερομηνία δικασίμου της αιτήσεώς του ενώ συνήθως στο δικόγραφο της αιτήσεως υπάρχει αίτημα περί χορήγησης προσωρινής διαταγής δηλαδή προσωρινής ρύθμισης της κατάστασης μέχρι την έκδοση απόφασης επί της αιτήσεως από το Δικαστήριο, η οποία συνίσταται στην προσωρινή απαγόρευση της αναγκαστικής εκτέλεσης κατά της περιουσίας του οφειλέτη (προσωρινή αναστολή καταδιωκτικών μέτρων) ή στη μη μεταβολή της πραγματικής και νομικής περιουσιακής κατάστασης του οφειλέτη.
Οι προθεσμίες
Ο οφειλέτης έχει την υποχρέωση να επιδώσει το δικόγραφο της αίτησής του εντός προθεσμίας ενός μηνός από την κατάθεση της αίτησης ενώ εντός της ίδιας παραπάνω προθεσμίας πρέπει να υποβάλει στη γραμματεία του Δικαστηρίου τη βεβαίωση αποτυχίας εξωδικαστικού συμβιβασμού, η οποία συντάσσεται από δικηγόρο ή ενώσεις καταναλωτών που συνδράμουν τον οφειλέτη κατά το στάδιο του εξωδικαστικού συμβιβασμού καθώς και την υπεύθυνη δήλωση που προβλέπεται από τον ν. 3869/2010 (άρθρο 4, παρ. 2, περ. β’) περί της αληθινής, πλήρους και ορθής παράθεσης της περιουσιακής κατάστασης του οφειλέτη και του ή της συζύγου του, των οφειλών του καθώς και της μεταβίβασης ή μη εμπραγμάτου δικαιώματος επί της ακίνητης περιουσίας του κατά την τελευταία τριετία πριν την υποβολή της αίτησης. Σημειώνεται ότι η κατάθεση των παραπάνω σχετικών, δηλαδή της βεβαίωσης εξωδικαστικού συμβιβασμού και της υπεύθυνης δήλωσης, είναι υποχρεωτική προκειμένου να μην απορριφθεί η αίτησή του ως απαράδεκτη.
Στη συνέχεια οι πιστωτές έχουν προθεσμία δύο μηνών από την κατάθεση της αίτησης προκειμένου να υποβάλλουν τις παρατηρήσεις επί του προτεινόμενου σχεδίου διευθέτησης του οφειλέτη και σε περίπτωση που συμφωνούν με το προτεινόμενο αυτό σχέδιο, επιτυγχάνεται δικαστικός συμβιβασμός που επικυρώνει το σχέδιο αυτό. Δικαστικός συμβιβασμός μπορεί να επιτευχθεί επίσης και στο προτεινόμενο από τον οφειλέτη σχέδιο συναινούν πιστωτές που αντιπροσωπεύουν πάνω από το 50% των οφειλών και έχουν εμπραγμάτως εξασφαλισμένη απαίτηση. Σε περίπτωση που δεν επιτευχθεί δικαστικός συμβιβασμός η ρύθμιση των χρεών του οφειλέτη γίνεται από το Δικαστήριο με έκδοση απόφασης επί της αιτήσεως του οφειλέτη.
Σκοπός του νόμου είναι η επανένταξη του πολίτη στην κοινωνία με την απαλλαγή του από τα χρέη του και η προστασία της περιουσίας του από την ρευστοποίησή της. Πρόσφατα γίνεται συζήτηση περί επικαιροποίησης του νόμου αυτού, σύμφωνα με τις ανάγκες των οφειλετών και τη σημερινή και κοινωνική κατάσταση. Από την εφαρμογή του νόμου η προσφυγή των πολιτών στη διαδικασία αυτή υπήρξε μαζική, προσπαθώντας να ανταποκριθούν στις οικονομικές τους υποχρεώσεις και να προστατεύσουν την περιουσία τους.