Τον Φεβρουάριο του 1995 ένας 28χρονος Βρετανός, ο Nick Leeson, κατάφερε από τη μακριά Σιγκαπούρη να χρεοκοπήσει σε ένα απόγευμα με απώλειες 1,4 δις Δολάρια την αρχαιότερη επενδυτική τράπεζα της Μεγάλης Βρετανίας με έτος ίδρυσης το 1717, την περίφημη Barings Bank. Ο νεαρός διαχειριστής τοποθετήθηκε σε παράγωγα προϊόντα και …έχασε. Αποτέλεσμα? Η τράπεζα πουλήθηκε στην ING έναντι μιας αγγλικής λίρας. Η επίσημη εκδοχή που δόθηκε για τη χρεοκοπία ήταν, η πλημμελής συνεργασία των διαχειριστών πρώτης γραμμής με τις υπηρεσίες εκκαθάρισης και ελέγχου κινδύνου της τράπεζας.
Τον Φεβρουάριο του 20013, 18 χρόνια αργότερα, η αρχαιότερη λειτουργούσα τράπεζα του κόσμου, η Banca Monte dei Paschi di Siena (MPS) και μία από τις μεγαλύτερες τράπεζες της Ιταλίας, αναγκάσθηκε να ανακοινώσει την απόσυρση ορισμένων δισεκατομμυρίων Ευρώ καταθέσεων λόγω σκανδάλων στη διαχείριση των παραγώγων και της επακόλουθης απώλειας της εμπιστοσύνης του κοινού. Πόσα ακριβώς δεν ανακοινώθηκε. Πιθανώς, οι Ιταλοί με τα γεγονότα της Κύπρου θορυβήθηκαν και έσπευσαν να αποσύρουν τις καταθέσεις τους.
Οι πελάτες της MPS αυτή τη φορά πρόλαβαν τα δυσάρεστα, αφού ούτε η εποπτεία του κεντρικού τραπεζίτη της Ιταλίας και μετέπειτα της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας Mario Draghi, ούτε η ένεση βοηθείας 4 Δις Ευρώ του πρώην τραπεζίτη της Goldman Sachs και πρωθυπουργού Mario Monti, βοήθησαν στην εξυγίανση της τράπεζας.
Φαίνεται, ότι από το 1995 μέχρι σήμερα δεν διδαχθήκαμε τίποτα. Ακόμη και μετά την κατάρρευση της Lehman Brothers αλλά και εκατοντάδων ανά τον κόσμο άλλων τραπεζών, τα συμπεράσματα που προέκυψαν ήταν σε λάθος κατεύθυνση. Αμφιβόλου αποτελέσματος και διάρκειας θεραπεία αντί για πρόληψη. Το κερασάκι στην τούρτα, ήρθε με τη δήμευση των καταθέσεων στην Κύπρο, που από ότι φαίνεται, πρόκειται για προμελετημένο έγκλημα! Πώς αλλιώς να ερμηνεύσει κανείς τις δηλώσεις Dijsselbloem, Barnier, Klaas Knot, αμέσως μετά την απόφαση, περί συμμετοχής των καταθετών στη διάσωση τραπεζών που κινδυνεύουν;
Η αλήθεια είναι, ότι η περίπτωση της Κύπρου δεν εξελίχθηκε, όπως ήθελαν στην αρχή. Διότι, η πραγματική τους πρόθεση ήταν το κούρεμα από το πρώτο Ευρώ και η ανατροπή της εγγύησης των καταθέσεων μέχρι 100.000 Ευρώ. Ο λόγος είναι ότι το συνολικό μέγεθος των ευρωπαϊκών καταθέσεων που εμπίπτει στην εγγύηση είναι πολύ μεγάλο. Έτσι, κανένα σύστημα δεν είναι σε θέση να εγγυηθεί νομικά τις καταθέσεις μέχρι 100.000. Για παράδειγμα η Γερμανία δεν έχει δεσμευθεί νομικά για αποζημιώσεις σε περίπτωση χρεοκοπίας μιας τράπεζας.
Υπάρχει πρόβλημα συνεπώς, ακόμη και για τους μικροκαταθέτες, οι οποίοι δεν μπορούν να κοιμούνται ήσυχοι, όσο γνωρίζουν, ότι η βόμβα που λέγεται παράγωγα προιόντα, μπορεί να εκραγεί ανά πάσα στιγμή και να παρασύρει τα πάντα. Όσο υπάρχουν τράπεζες που τοποθετούνται και διαχειρίζονται προϊόντα των οποίων η τοξικότητα είναι στο κοινό άγνωστη, θα είναι υποψήφιες για να καταλήξουν σε Bad-Bank.
Αυτό που χρειάζεται το Χρηματοπιστωτικό Σύστημα είναι μια γενναία μεταρρύθμιση, η οποία να στοχεύει σε τρεις άξονες.
1. Στην ενίσχυση της εποπτείας των νομισματικών αρχών και κυρίως από την πλευρά της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας.
2. Τον διαχωρισμό Εμπορικών Και Επενδυτικών Τραπεζών ή και εργασιών. Έτσι, απομονώνονται οι κίνδυνοι στις επενδυτικές τράπεζες που μπορούν να αφεθούν να χρεοκοπήσουν χωρίς να χάσουν οι καταθέτες χρήματα.
3. Στη δημιουργία ενός ταμείου στήριξης των εμπορικών τραπεζών με εισφορές των τραπεζών-μελών, για την περίπτωση που ακόμη και μια εμπορική τράπεζα αντιμετωπίσει δυσκολίες.
Με αυτόν τον τρόπο δεν θα χρειάζεται, ούτε οι φορολογούμενοι μέσω του προϋπολογισμού να φορτώνονται τα βάρη μιας πτώχευσης, αλλά ούτε και οι καταθέτες, αφού δεν αναλαμβάνουν μεγάλους κινδύνους. Το σπουδαιότερο δε αποτέλεσμα μιας τέτοιας μεταρρύθμισης, θα είναι η αποκατάσταση της εμπιστοσύνης η οποία με τις πρόσφατες ενέργειες τείνει να πληγεί ανεπανόρθωτα με οδυνηρές συνέπειες.