της Μαριάννας Τζάννε
Η καλοκαιρία και η μείωση του ειδικού φόρου κατανάλωσης στο πετρέλαιο θέρμανσης περιόρισαν αισθητά κατά τον φετινό χειμώνα το φαινόμενο της αιθαλομίχλης χωρίς όμως να εγκαταλείψει τον Αττικό ουρανό, κυρίως λόγω της απαγορευτικής τιμής του πετρελαίου για μεγάλο πλήθος ελληνικών νοικοκυριών.
Αυτό αποδεικνύει έρευνα του δρα Δημήτρη Χατζηδάκη, χημικού μηχανικού, που εργάστηκε επί μακρόν στην αρμόδια διεύθυνση για την ατμοσφαιρική ρύπανση του υπουργείου Περιβάλλοντος, και αποτελεί συνέχεια έρευνας του 2013.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της έρευνας οι 8 στους 10 ερωτηθέντες αντιλήφθηκαν πρόβλημα οσμής, γεγονός που τεκμηριώνει την εκτίμηση ότι σε ολόκληρο το λεκανοπέδιο η ατμόσφαιρα ήταν σημαντικά επιβαρημένη από την παρουσία καυσαερίων από τη χρήση ξύλου. Σχεδόν 4 στους 10 δήλωσαν πρόβλημα βαριάς ή πολύ βαριάς οσμής, όπως και ότι, για τον προφανή λόγο, απέφευγαν το βραδινό άπλωμα ρούχων σε εξωτερικό χώρο. Και στις δύο περιπτώσεις η δυτική περιοχή του λεκανοπεδίου ήταν η πιο επιβαρημένη, ενώ η λιγότερο ήταν η ανατολική.
Η έρευνα εξετάζει την παρουσία της αιθαλομίχλης κατά την περίοδο 24.12.2015-6.01.2016 και συμμετείχε σε αυτή, δείγμα 318 ατόμων από 5 περιοχές του λεκανοπεδίου (κεντρική, βόρεια, ανατολική, νότια και δυτική) με συνολικό πληθυσμό περίπου 2,9 εκατομμύρια κάτοικοι με βάση την απογραφή του 2011.
Η έρευνα διεξήχθη από τις αρχές Ιανουαρίου 2016 έως τις 19 Απριλίου 2016, με περίοδο αναφοράς το διάστημα 24.12.2015-6.01.2016 (καταγράφηκαν οι υψηλότερες τιμές ΑΣ10 της χειμερινής περιόδου 2015/16) και κάλυψε το λεκανοπέδιο των Αθηνών, εκτός από ορισμένους Δήμους (Α. Λιόσια, Αχαρναί, Π. Πεντέλη, Αργυρούπολη, Ελληνικό, Γλυφάδα).
Τα στοιχεία του σχεδιασμού (χρήση ερωτηματολογίου,μέγεθος δείγματος και κατανομή του στις διάφορες περιοχέςτου λεκανοπεδίου) παρέμειναν τα ίδια με αυτού της έρευνας του 2013, όμως, λαμβάνοντας υπόψη και τα αποτελέσματά της, υπήρξαν διαφοροποιήσεις σε επίπεδο ερωτηματολογίου και εξεταζόμενων παραμέτρω
Ειδικότερα από την έρευνα προκύπτει επίσης ότι:
-Από τους ερωτηθέντες το 16% (αλλά, το 32% στη Δυτική περιοχή) αντιλήφθηκαν πρόβλημα (συνήθως απροσδιόριστης) οσμής διαφορετικής από αυτή του καμένου ξύλου (υποκρύπτεται καύση επιλήψιμων υλικών, όπως μελαμινών, βερνικωμένων ξύλων κ.ά., με εκπομπές επικίνδυνων, ακόμη και καρκινογόνων, ουσιών), γεγονός ανησυχητικό για τη δημόσια υγεία.
-Από τους ερωτηθέντες το 28% (αλλά, το 47% στη Δυτική περιοχή) ένοιωσε κάποιας μορφής όχληση (κυρίως στο αναπνευστικό, ερεθισμό στα μάτια και δυσφορία), γεγονός που τεκμηριώνει την εκτίμηση ότι για το λεκανοπέδιο, και όχι μόνο, η αιθαλομίχλη δεν συνιστά μόνο πρόβλημα αισθητικής, αλλά άπτεται και της δημόσιας υγείας.
-Μόνο το 6% των ερωτηθέντων θεώρησαν ότι το φαινόμενο της αιθαλομίχλης επιδεινώθηκε σε σχέση με την περίοδο 2014/15, ενώ το 20% και το 74% ότι, αντίστοιχα, διατηρήθηκε στα ίδια επίπεδα ή ότι ήταν ηπιότερο.
-Οσον αφορά τον τρόπο οικιακής θέρμανσης, χρησιμοποιούνταν πετρέλαιο ή φυσικό αέριο στο 50% και στο 30% των πολυκατοικιών (με τουλάχιστον 7 διαμερίσματα) του λεκανοπεδίου, αντίστοιχα, ενώ στο 20% δεν υπήρχε κατανάλωση καυσίμου. Στα μικρότερα κτίρια κατοικίας χρησιμοποιούνταν πετρέλαιο ή φυσικό αέριο στο 60% και στο 15%, αντίστοιχα, ενώ στο 20% δεν υπήρχε κατανάλωση καυσίμου. Τόσο στις πολυκατοικίες, όσο και στα μικρότερα κτίρια κατοικίας, οι μεταβολές στον τρόπο θέρμανσης ανάμεσα στην περίοδο 2012/13 και 2015/16 είναι μικρότερες του 10%, κυρίως από το πετρέλαιο προς το φυσικό αέριο.
6. Μείζον πρόβλημα για ορισμένες περιοχές του Δήμου Αθηναίων αποτελεί το αυξημένο ποσοστό μη κατοικούμενων (κλειστών) διαμερισμάτων που στην περίπτωση των πολυκατοικιών έχει ως συνέπεια την απόφαση για διακοπή της χρήσης της κεντρικής θέρμανσης. Αυτό το γεγονός στερεί τη δυνατότητα πρόσβασης στο επιδοτούμενο πετρέλαιο θέρμανσης από δικαιούχους που σε κάποιο βαθμό μπορούν να στραφούν στην καύση ξύλου. Ενδεικτικά, βάσει του δείγματος της παρούσας έρευνας, στις περιοχές του Αγίου Παντελεήμονα, των Πατησίων και της Κυψέλης το ποσοστό των κλειστών διαμερισμάτων ήταν 31%, 24% και 20%, αντίστοιχα, όταν για το σύνολο του δήμου Αθηναίων και τις υπόλοιπες περιοχές του λεκανοπεδίου τα αντίστοιχα ποσοστά ήταν 17% και μικρότερο του 7%.
7. Από τα στοιχεία ορισμένων Δήμων (ενδεικτικά: Χαλάνδρι, Π. Φάληρο, Πειραιάς, Πετρούπολη, Περιστέρι και Νίκαια), αλλά και περιοχών του Δήμου Αθηναίων (Κυψέλη, Πατήσια) με πλέον των 9 ερωτηθέντων, φαίνεται ότι το πρόβλημα των οσμών και των οχλήσεων οφείλεται αφ’ ενός μεν στην εκτεταμένη χρήση τζακιών στους Δήμους της Βόρειας και της Ανατολικής περιοχής του λεκανοπεδίου, αφ’ ετέρου δε και στην καύση επιλήψιμων υλικών στις υπόλοιπες περιοχές, όπου από 25% έως 55% των ερωτηθέντων αντιλήφθηκαν πρόβλημα οσμών διαφορετικών από αυτή του καμένου ξύλου.
Η αιθαλομίχλη συνιστά πρόβλημα δημόσιας υγείας για το λεκανοπέδιο των Αθηνών με την προοπτική μάλιστα να επιδεινωθεί σε επόμενες χειμερινές περιόδους, αν επικρατήσουν χαμηλότερες θερμοκρασίες και οι οικονομικές συνθήκες προσπέλασης του κοινού στους διαφόρους τρόπους οικιακής θέρμανσης παραμείνουν ίδιες ή επιδεινωθούν.
Η προβλεπόμενη αύξηση του ΕΦΚ του πετρελαίου θέρμανσης, αντί των προσδοκώμενων αυξημένων δημοσίων εσόδων, θα οδηγήσει σε συρρίκνωσή τους, με παράλληλη αύξηση της χρήσης στερεών καυσίμων για οικιακή θέρμανση. Η εμπειρία της περιόδου 2012/14 δεν πρέπει να αγνοείται.